Câu 1.

Đoạn trích “Chèo đi rán thứ sáu … Đừng cho tôi bỏ thân chốn này, biển hỡi!” đã khắc họa sinh động hành trình vượt biển đầy hiểm nguy của nhân vật trữ tình – người phu chèo thuyền nơi cõi âm. Qua các rán nước từ thứ sáu đến thứ chín, biển hiện lên với diện mạo dữ dội, hung bạo: nước “cuộn thác”, “kéo ầm ầm”, “xoáy dữ ào ào”, “gầm réo”, “dựng đứng chấm trời”. Hệ thống từ ngữ giàu sức gợi cùng các âm thanh mạnh tạo nên không gian đầy ám ảnh, làm nổi bật sự nhỏ bé, yếu ớt của con người trước thiên nhiên và thế lực siêu nhiên. Đặc biệt, lời kêu cầu tha thiết “Biển ơi, đừng giết tôi” cho thấy nỗi sợ hãi tột cùng, khát vọng được sống mãnh liệt của nhân vật. Không chỉ phản ánh nỗi đau thể xác, đoạn trích còn gợi lên bi kịch tinh thần của con người bị đày đọa, bị cuốn vào vòng xoáy số phận oan nghiệt. Qua đó, tác phẩm bộc lộ niềm cảm thương sâu sắc đối với những phận người bất hạnh và gửi gắm tiếng nói nhân văn giàu giá trị của văn học dân gian Tày – Nùng.

Câu 2.

Trong hành trình làm người, mỗi chúng ta đều phải đối diện với những thử thách, mất mát và cả những phút giây lạc lối. Giữa dòng chảy ấy, tình thân – tình cảm gắn bó giữa những người chung huyết thống – luôn giữ một vị trí đặc biệt, trở thành giá trị bền vững, là điểm tựa tinh thần không gì có thể thay thế trong cuộc sống con người.

Trước hết, tình thân là nguồn cội của yêu thương và sự hình thành nhân cách. Từ khi cất tiếng khóc chào đời, con người đã được bao bọc trong vòng tay của cha mẹ, ông bà, anh chị em. Những lời ru, sự chăm sóc, hy sinh thầm lặng của người thân nuôi dưỡng tâm hồn, dạy ta biết yêu thương, sẻ chia và sống có trách nhiệm. Chính tình thân giúp con người học được những bài học đầu tiên về đạo lý làm người: hiếu thảo, thủy chung, bao dung. Không có nền tảng ấy, con người rất dễ trở nên cô độc, ích kỉ và lạc hướng giữa cuộc đời.

Không chỉ vậy, tình thân còn là chỗ dựa tinh thần vững chắc trong những lúc khó khăn, hoạn nạn. Khi con người thất bại, đau khổ hay vấp ngã, gia đình thường là nơi sẵn sàng dang tay che chở, an ủi mà không đòi hỏi bất cứ điều kiện nào. Bạn bè có thể rời xa, danh vọng có thể tan biến, nhưng tình thân chân thành vẫn âm thầm ở bên, tiếp thêm cho ta nghị lực để đứng dậy và bước tiếp. Chính sự hiện diện bền bỉ ấy khiến con người cảm nhận được ý nghĩa của sự sống và niềm tin vào ngày mai.

Bên cạnh đó, tình thân còn góp phần giữ gìn các giá trị đạo đức và bản sắc văn hóa của dân tộc. Trong truyền thống Việt Nam, tình cảm gia đình luôn được đề cao qua những câu ca dao, tục ngữ như “Anh em như thể tay chân”, “Công cha như núi Thái Sơn”. Tình thân không chỉ gắn kết các cá nhân mà còn tạo nên sự bền chặt của gia đình, từ đó hình thành nên một xã hội ổn định và nhân văn. Một xã hội mà con người biết yêu thương người thân của mình sẽ là xã hội biết tôn trọng và quan tâm đến cộng đồng.

Tuy nhiên, trong cuộc sống hiện đại, không ít người vì mải mê chạy theo vật chất, danh lợi mà vô tình lãng quên hoặc làm tổn thương tình thân. Sự vô tâm, ích kỉ có thể khiến các mối quan hệ ruột thịt rạn nứt, để lại những khoảng trống không gì bù đắp được. Điều đó nhắc nhở mỗi người cần biết trân trọng những gì gần gũi nhất, bởi khi mất đi, tình thân khó có thể tìm lại nguyên vẹn như ban đầu.

Tóm lại, tình thân là giá trị thiêng liêng, bền vững và không thể thay thế trong cuộc sống con người. Nó nuôi dưỡng tâm hồn, nâng đỡ con người trước giông bão và góp phần làm nên những giá trị tốt đẹp của xã hội. Mỗi chúng ta hãy biết yêu thương, gìn giữ và vun đắp tình thân bằng sự quan tâm chân thành và hành động thiết thực, bởi đó chính là nền tảng để con người sống nhân ái và hạnh phúc hơn

Câu 1.
Người kể trong văn bản là nhân vật “tôi”

Câu 2.
Hình ảnh “biển” hiện ra với những đặc điểm:

• Dữ dội, hung bạo, đầy hiểm nguy: nước cuộn thác, sóng xô, nước sôi, gầm réo.
• Mang màu sắc huyền bí, siêu nhiên của thế giới cõi âm.
• Là không gian thử thách, đe dọa trực tiếp đến sự sống của con người.

Câu 3.
Chủ đề của văn bản:
Văn bản phản ánh nỗi đau khổ, bất hạnh và số phận oan nghiệt của con người trong thế giới cõi âm, đồng thời thể hiện cuộc hành trình vượt qua những thử thách khắc nghiệt của kiếp người, qua đó bộc lộ tiếng than thân trách phận và niềm khao khát được sống, được giải thoát.

Câu 4.
Các rán nước trong văn bản là biểu tượng cho:

• Những thử thách khắc nghiệt, liên tiếp và không tránh khỏi trên hành trình số phận của con người.
• Cũng có thể hiểu là biểu tượng cho những gian nan, đau khổ trong cuộc đời, đặc biệt là cuộc đời của những con người thấp cổ bé họng, bị áp bức.

Câu 5.

• Những âm thanh được thể hiện: gầm réo, nước sôi, thét gào, lôi kéo.
• Những âm thanh ấy gợi cảm xúc:
• • Sự khủng khiếp, dữ dội, rùng rợn của biển cả.
  • Thể hiện nỗi sợ hãi, hoảng loạn và tuyệt vọng của con người trước thiên nhiên và số phận, đồng thời làm nổi bật tình thế nguy hiểm đến tính mạng của nhân vật trữ tình.