Câu1:

Sau khi đọc bài thơ "Bảo kính cảnh giới" (bài 21) của Nguyễn Trãi, em cảm thấy vô cùng tâm đắc trước những bài học nhân sinh sâu sắc mà tác giả gửi gắm qua thể thơ Nôm Đường luật cách tân. Bài thơ không dùng những lý lẽ khô khan mà mượn những hình ảnh rất đời thường như "ở bầu", "ở gần nhà giàu", "gần kẻ trộm" hay "gần mực", "gần son" để nói về sức ảnh hưởng mạnh mẽ của môi trường sống đối với nhân cách con người. Em đặc biệt ấn tượng với hai câu thơ: "Chơi cùng bầy dại nên bầy dại / Kết mấy người khôn học nết khôn", bởi nó là lời nhắc nhở trực diện về việc chọn bạn mà chơi. Bài thơ khơi gợi trong em sự ngưỡng mộ trước trí tuệ và tấm lòng của Ức Trai – một người luôn đau đáu việc rèn mình, luyện nết để giữ gìn nhân cách trong sạch. Qua đó, em tự nhủ bản thân cần phải có bản lĩnh vững vàng, biết tìm đến những giá trị tích cực ("gần đèn") để không ngừng hoàn thiện chính mình, đồng thời trân trọng những kinh nghiệm quý báu mà cha ông đã đúc kết lại qua từng câu chữ Câu2 :

Tục ngữ là kho tàng trí tuệ của cha ông, để lại những bài học quý giá về cách sống và cách làm người. Trong đó, câu tục ngữ "Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng" là một lời nhắc nhở sâu sắc về sức ảnh hưởng của môi trường sống đối với sự hình thành nhân cách của mỗi cá nhân. Về nghĩa đen, "mực" vốn có màu đen, khi ta tiếp xúc hoặc làm việc với nó thì rất dễ bị vấy bẩn. Ngược lại, "đèn" là nguồn sáng, đứng gần đèn ta sẽ được soi sáng và nhìn rõ mọi vật. Từ hình ảnh thực tế đó, cha ông ta đã gửi gắm một thông điệp ý nghĩa: "mực" đại diện cho những điều xấu xa, môi trường tiêu cực và người xấu; còn "đèn" tượng trưng cho cái thiện, sự tiến bộ và những người tử tế. Câu tục ngữ khẳng định một quy luật khách quan: nếu sống trong môi trường không lành mạnh, ta dễ bị tiêm nhiễm thói hư tật xấu; nhưng nếu được sống giữa những người tốt đẹp, ta sẽ được học hỏi và trở nên hoàn thiện hơn

Thực tế cuộc sống đã chứng minh điều này là hoàn toàn đúng đắn. Một đứa trẻ lớn lên trong một gia đình hạnh phúc, cha mẹ gương mẫu thường sẽ có xu hướng lễ phép và giàu lòng nhân ái. Ngược lại, nếu thường xuyên tiếp xúc với môi trường bạo lực hay những bạn bè lười biếng, ham chơi, chúng ta rất dễ bị lôi kéo và sa ngã. Sức mạnh của sự ám thị và thói quen từ môi trường xung quanh là vô cùng lớn, nó có thể làm thay đổi nhận thức và hành vi của con người một cách âm thầm

Tuy nhiên, môi trường sống không phải là yếu tố duy nhất quyết định tất cả. Trong thực tế, có nhiều người "gần mực mà chẳng hôi tanh mùi bùn". Họ sống trong hoàn cảnh khó khăn, xung quanh đầy rẫy cám dỗ nhưng vẫn giữ vững phẩm giá, khí tiết như đóa hoa sen thanh cao. Điều đó cho thấy ý chí, bản lĩnh và sự tự giác rèn luyện của bản thân mới là yếu tố tiên quyết.

Tóm lại, câu tục ngữ vẫn còn nguyên giá trị cho đến ngày nay. Nó nhắc nhở mỗi chúng ta cần có sự tỉnh táo để "chọn bạn mà chơi", chọn môi trường lành mạnh để học tập và làm việc. Đồng thời, mỗi người cần phải tự xây dựng cho mình một "màng lọc" đạo đức vững chắc để dù ở trong hoàn cảnh nào cũng có thể giữ mình trong sạch và không ngừng vươn tới ánh sáng của tri thức và nhân cách.

Câu 1: thể thơ: Thơ Nôm Đường luật (thất ngôn xen lục ngôn). Câu 2. Chỉ ra một câu thành ngữ, tục ngữ được tác giả mượn ý "Đen gần mực, đỏ gần son". Tác giả đã mượn ý từ câu tục ngữ "Gần mực thì đen, gần son thì đỏ" để nói về sự ảnh hưởng của môi trường và bạn bè đến tính cách con người. Ngoài ra, hai câu 3 và 4 cũng mượn ý từ câu tục ngữ "ở gần nhà giàu đau răng ăn cốm, ở gần kẻ trộm ốm lưng chịu đòn". 3. Phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ được sử dụng trong dòng thơ cuối

Biện pháp tu từ ẩn dụ và đối xứng/điệp cấu trúc. Ẩn dụ: Hình ảnh "mực" và "son" ẩn dụ cho môi trường xấu và tốt, bạn bè xấu và tốt. "Đen" và "đỏ" ẩn dụ cho sự biến đổi tính cách theo hướng tiêu cực hoặc tích cực. Đối xứng/Điệp cấu trúc: Cấu trúc "Đen gần mực, đỏ gần son" tạo sự cân đối, nhịp nhàng, nhấn mạnh tính quy luật phổ biến của sự ảnh hưởng qua lại giữa con người và môi trường sống. Tác dụng chung: Giúp câu thơ trở nên hàm súc, giàu hình ảnh, dễ nhớ, làm nổi bật lời răn dạy sâu sắc về việc chọn bạn, chọn môi trường sống. Câu 4 Đề tài: Bài thơ bàn về đạo đức, lối sống, và cách đối nhân xử thế. Chủ đề: Bài thơ răn dạy về tầm quan trọng của môi trường sống và mối quan hệ bạn bè đối với sự hình thành nhân cách con người. Câu 5 Những bài học rút ra: Cần nhận thức rõ môi trường sống và bạn bè có ảnh hưởng rất lớn đến tính cách và tương lai của bản thân. Phải biết chọn lọc bạn bè để kết giao, tránh xa những người xấu, những môi trường tiêu cực. Chủ động tìm kiếm và học hỏi những điều hay lẽ phải từ những người bạn tốt, những môi trường tích cực. Cần rèn luyện bản lĩnh, giữ vững phẩm chất tốt đẹp dù ở trong hoàn cảnh nào