Câu 1:

Bài thơ "Bảo kính cảnh giới bài 21" của Nguyễn Trãi đã để lại trong em những cảm xúc sâu sắc và suy ngẫm chân thành về đạo lý sống và sự rèn luyện bản thân. Ngay từ những câu thơ đầu, tác giả đã khéo léo sử dụng các hình ảnh đối lập như "tròn" - "khuôn", "xấu" - "tốt" để nhấn mạnh quy luật tự nhiên của cuộc sống: môi trường sống và mối quan hệ xã hội ảnh hưởng trực tiếp đến tính cách và phẩm chất con người.

Cảm xúc lớn nhất trong em là sự thấm thía trước lời răn dạy về việc chọn bạn mà chơi. Tác giả chỉ ra rằng "Chơi cùng đứa dại nên bầy dại, Kết mấy người khôn học nết khôn". Đây là một kinh nghiệm sống quý báu, nhắc nhở em phải cẩn trọng trong việc lựa chọn bạn bè, bởi bạn bè có thể dẫn dắt ta đến những điều tốt đẹp hoặc sai trái.

Đặc biệt, hai câu thơ cuối cùng: "Ở đấng thấp thì nên đấng thấp, Đen gần mực, đỏ gần son" đã đọng lại trong em nhiều suy tư nhất. Hình ảnh ẩn dụ "gần mực" và "gần son" là lời cảnh tỉnh mạnh mẽ về sức ảnh hưởng to lớn của môi trường. Bài thơ không chỉ là những lời khuyên răn khô khan mà còn chứa đựng tình cảm, sự quan tâm của tiền nhân đối với thế hệ sau trong việc hoàn thiện nhân cách. Em cảm thấy biết ơn những bài học này và tự hứa sẽ luôn nỗ lực sống trong môi trường tích cực, học hỏi những điều hay lẽ phải để trở thành người có ích.

Câu 2:

Trong kho tàng văn hóa dân gian Việt Nam, tục ngữ luôn là những bài học sâu sắc, đúc kết từ kinh nghiệm sống ngàn đời của cha ông ta. Một trong những câu tục ngữ mang tính giáo dục cao, vẫn còn nguyên giá trị đến tận ngày nay là: "Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng". Câu tục ngữ này không chỉ là một quan niệm đơn thuần về sự ảnh hưởng của môi trường sống mà còn là lời nhắc nhở quý báu về tầm quan trọng của việc lựa chọn môi trường và bạn bè để rèn luyện nhân cách.

Câu tục ngữ sử dụng hình ảnh ẩn dụ đối lập "mực" và "đèn" để nói về hai thái cực của môi trường sống. "Mực" là vật đen, dễ làm vấy bẩn những thứ tiếp xúc với nó, tượng trưng cho mỗi trường xấu, tiêu cực, những thói hư tật xấu. Ngược lại, "đèn" phát ra ánh sáng, soi rọi mọi vật, tượng trưng cho môi trường tốt, tích cực, những điều hay lẽ phải. "Gần mực thì đen" ý chỉ khi tiếp xúc với môi trường xấu, con người dễ bị ảnh hưởng, nhiễm phải những thói quen không tốt, thậm chí sa ngã. "Gần đèn thì rạng" khẳng định ngược lại, sống trong môi trường lành mạnh, tích cực, con người sẽ được học hỏi, phát triển, trở nên hiểu biết, sáng suốt hơn.

Thực tế cuộc sống đã chứng minh rõ điều này. Môi trường giáo dục là một ví dụ điển hình. Một học sinh học tập trong môi trường kỷ luật, có thầy cô giỏi, bạn bè chăm ngoan sẽ có động lực phấn đấu, đạt kết quả cao. Ngược lại, nếu ở trong môi trường thiếu sự quan tâm, bạn bè lôi kéo vào các tệ nạn xã hội, học sinh đó dễ dàng sao nhãng việc học, thậm chí phạm sai lầm.

Tuy nhiên, vai trò của môi trường không phải là tuyệt đối. Con người có khả năng chủ động lựa chọn và tự rèn luyện bản thân. Dù ở trong hoàn cảnh nào, ý chí và bản lĩnh cá nhân vẫn là yếu tố then chốt quyết định sự "đen" hay "rạng".

"Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng" là một bài học đắt giá về tầm quan trọng của môi trường sống và sự lựa chọn bạn bè. Câu tục ngữ nhắc nhở mỗi chúng ta cần tỉnh táo, sáng suốt trong việc tìm kiếm và xây dựng môi trường sống lành mạnh, đồng thời không ngừng nỗ lực rèn luyện bản lĩnh, ý chí để tự hoàn thiện mình, hướng tới những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống.

Câu 1: Thơ Nôm Đường luật, thể thất ngôn bát củ.

Câu 2: Một câu thành ngữ, tục ngữ được tác giả mượn ý :Đen gần mực, đỏ gần son.

Câu 3: Tác dụng của biện pháp ẩn dụ: Hình ảnh "mực" và "son" ẩn dụ cho môi trường xấu và tốt, bạn bè xấu và tốt. "Đen" và "đỏ" ẩn dụ cho sự thay đổi tính cách theo hướng tiêu cực hoặc tích cực.

Câu 4: Đề tài: Bài thơ bàn về đạo đức, lối sống và mối quan hệ xã hội của con người.

Chủ đề: Khuyên răn con người trong việc chọn môi trường sống, chọn bạn mà chơi để giữ gìn phẩm chất đạo đức tốt đẹp, tránh xa những ảnh hưởng tiêu cực.

Câu 5: Những bài học rút ra.

-Cần nhận thức rõ tầm quan trọng của môi trường sống và các mối quan hệ xã hội đối với sự hình thành nhân cách của bản thân.

-Phải chủ động lựa chọn môi trường tích cực, lành mạnh và kết giao với những người bạn tốt, hiển đức.

-Cần tránh xa những cám dỗ, thói hư tật xấu và những người bạn không tốt để không bị ảnh hưởng tiêu cực.

-Luôn nỗ lực tu dưỡng, rèn luyện bản thân để hoàn thiện đạo đức, phẩm chất tốt đẹp.