Câu 1

Sống có ý nghĩa là khát vọng của mỗi con người trong cuộc đời ngắn ngủi này, và để sống ý nghĩa, điều quan trọng nhất là biết trân trọng từng khoảnh khắc hiện tại. Chúng ta có thể bắt đầu bằng cách sống tử tế với những người xung quanh, biết sẻ chia, đồng cảm và giúp đỡ khi cần. Một lời nói nhẹ nhàng, một hành động quan tâm nhỏ bé cũng có thể khiến cuộc sống trở nên phong phú và nhân văn hơn. Bên cạnh đó, sống ý nghĩa còn là biết theo đuổi những mục tiêu tốt đẹp, không ngừng hoàn thiện bản thân qua học tập, lao động và sáng tạo. Khi dám sống đúng với đam mê, khát vọng, con người mới cảm nhận sâu sắc giá trị của cuộc đời mình. Quan trọng hơn, sống ý nghĩa không phải là làm những điều lớn lao, mà là biết yêu thương, biết biết ơn cuộc sống, trân trọng gia đình, những gì đang hiện hữu. Nếu mỗi người đều sống bằng tấm lòng chân thành, biết cho đi và nỗ lực sống hữu ích, thì cuộc đời của chúng ta tự nhiên sẽ trở nên đáng quý và đáng nhớ.

Câu 2

Lưu Quang Vũ là một trong những cây bút tài năng của văn học Việt Nam hiện đại, không chỉ nổi tiếng ở lĩnh vực sân khấu mà còn để lại nhiều bài thơ giàu cảm xúc. Trong số đó, “Áo cũ” là bài thơ chan chứa tình mẫu tử thiêng liêng, gợi nhắc về sự lớn lên của con trong vòng tay yêu thương của mẹ, đồng thời bày tỏ lòng biết ơn đối với những giá trị giản dị mà thiêng liêng của cuộc đời.

Ngay từ khổ thơ đầu, nhà thơ gợi lên hình ảnh chiếc áo cũ theo thời gian “mỗi ngày thêm ngắn”, “bạc hai vai”, “chỉ đứt sờn màu”. Áo cũ gắn liền với quá trình trưởng thành của đứa trẻ, đồng thời lưu giữ kỷ niệm khiến “mắt phải cay cay”. Ở đây, áo không chỉ là vật dụng, mà là biểu tượng của ký ức, của tình thương và thời gian. Sự “cổ” đi của áo là dấu hiệu của sự lớn lên, và cũng là sự già nua dần đi của mẹ.

Sang khổ thơ thứ hai, chiếc áo gắn liền với hình ảnh người mẹ tần tảo. Bàn tay mẹ “không còn nhìn rõ chỉ để xâu kim” nhưng vẫn tỉ mỉ vá áo cho con. Hình ảnh “đường khâu tay mẹ vá” khiến chiếc áo trở nên đặc biệt, không chỉ quý vì sử dụng thường xuyên, mà quý vì chứa cả tình mẫu tử. Càng lớn, người con càng nhận ra tình yêu mẹ gửi vào từng mũi kim đường chỉ, để rồi “thương mẹ nhiều con càng yêu áo thêm”. Tình cảm yêu áo cũng chính là tình yêu dành cho mẹ.

Khổ thơ thứ ba cho thấy sự gắn bó thân thiết của chiếc áo với các mùa tháng. Áo là bạn đường của con, đi cùng con qua năm tháng tuổi thơ. Thế nhưng, khi áo cũ đi thì con lại không nỡ thay áo mới. Lý do thật giản dị nhưng đầy xúc động: “Áo dài hơn thấy mẹ cũng già hơn”. Chiếc áo trở thành thước đo thời gian, gợi nhắc con về sự già đi của mẹ. Không chỉ áo cũ đi, mẹ cũng đang già dần theo năm tháng nuôi con khôn lớn. Tình mẫu tử nhờ vậy càng trở nên sâu sắc.

Khổ cuối là suy ngẫm mang ý nghĩa nhân sinh. Nhà thơ nhắn nhủ: “Hãy biết thương lấy những manh áo cũ / Để càng thương lấy mẹ của ta”. Từ sự trân trọng những đồ vật gắn bó với mình, ta học được cách trân trọng những người đã dành cả đời vì ta. Đó không chỉ là bài học về lòng biết ơn, mà còn là lối sống trân trọng, yêu thương những gì bình dị quanh mình.

Bài thơ “Áo cũ” đã gợi dậy tình yêu thương gia đình, đặc biệt là sự biết ơn đối với mẹ. Qua hình ảnh chiếc áo, Lưu Quang Vũ đã đem đến một bài học sâu sắc: hãy yêu thương và trân trọng những điều giản dị nhưng thiêng liêng trong đời, bởi đó chính là nơi lưu giữ yêu thương và ký ức không gì thay thế được.

Câu 1.
Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích là: Nghị luận kết hợp với biểu cảm.

Câu 2.
Nội dung chính của đoạn trích:
Văn bản thể hiện suy ngẫm về ý nghĩa của cái chết đối với con người, coi cái chết như lời nhắc nhở giúp con người nhìn lại cách sống, biết ứng xử nhân văn hơn, bớt ích kỷ và sống chân thành với những người đang hiện hữu bên cạnh.

Câu 3.
Biện pháp tu từ ở đoạn (7):
Tác giả sử dụng ẩn dụ, so sánh khi ví đời sống hiện tại như một cánh đồng, còn cái chết như một cánh đồng bên cạnh.

Hiệu quả:

• Làm cho cái chết trở nên nhẹ nhàng, không đáng sợ mà gần gũi như một miền sống khác.
• Gợi suy ngẫm: nếu sống thanh thản, chân thật, con người sẽ không sợ cái chết.
• Khơi dậy thái độ sống tích cực, biết bớt tham lam, ích kỷ.

Câu 4.
Tác giả cho rằng: cái chết chứa đựng một lời nhắc nhở những người đang sống hãy sống tốt hơn, sống nhân văn hơn, trân trọng nhau khi còn bên cạnh.

Quan điểm cá nhân: (có thể trả lời linh hoạt)
Em đồng tình vì:

• Khi chứng kiến sự ra đi, chúng ta nhận ra đời người ngắn ngủi, từ đó biết trân trọng từng khoảnh khắc và đối xử tử tế hơn.
• Cái chết giúp ta soi lại chính mình, sống bớt ích kỷ, ganh ghét, biết yêu thương và sẻ chia.

(Nếu không đồng tình, có thể lập luận khác nhưng phải hợp lý.)

Câu 5.
Thông điệp rút ra:
Một thông điệp có thể chọn: Hãy sống tử tế, chân thành với người đang sống bên cạnh, đừng đợi họ rời khỏi thế gian mới biết trân trọng.

Vì sao:

• Sự yêu thương, sẻ chia chỉ có ý nghĩa khi trao cho người còn sống.
• Khi người mất rồi, mọi hối tiếc đều không thể sửa chữa.
• Sống tốt với người khác cũng là cách hoàn thiện chính mình, để khi rời khỏi cuộc đời, ta thanh thản và không ân hận.

Câu 1: Xác định ngôi kể của văn bản trên.

→ Ngôi kể thứ ba (nhân vật “tôi” – Chi-hon được gọi là “cô”).
Mặc dù “tôi” xuất hiện trong chú thích, nhưng toàn bộ đoạn trích trên được trần thuật bằng ngôi thứ ba, qua lời kể của người dẫn chuyện.

Câu 2: Xác định điểm nhìn trong đoạn trích.

→ Điểm nhìn trần thuật đặt chủ yếu ở nhân vật Chi-hon – người con gái thứ ba.
Người kể tuy dùng ngôi thứ ba nhưng mô tả sự việc, cảm xúc, suy nghĩ từ góc nhìn của Chi-hon.

Câu 3:

Đoạn văn:

“Lúc mẹ bị xô tuột khỏi tay bố, cô đang cùng đồng nghiệp tham dự triển lãm sách… Cô đang cầm trên tay bản dịch tiếng Trung cuốn sách của cô…”

Biện pháp nghệ thuật:

→ Phép đối lập (tương phản) giữa tình huống mẹ gặp nạn và việc Chi-hon đang bận rộn với công việc cá nhân.

Tác dụng:

• Làm nổi bật sự vô tâm của người con.
• Gợi cảm giác day dứt, ân hận khi đối lập hình ảnh người mẹ lạc lõng – người con lại đang mải mê với thành công của mình.
• Nhấn mạnh thông điệp về sự thờ ơ của các con đối với mẹ.

Câu 4:

Những phẩm chất của người mẹ được thể hiện qua lời kể của người con gái:

• Tần tảo, lam lũ (chiếc khăn cũ kỹ, giản dị).
• Yêu thương con sâu sắc, luôn chăm lo cho con.
• Hy sinh, nhẫn nhịn, luôn nghĩ cho con trước.
• Mạnh mẽ, bản lĩnh khi dẫn con đi giữa biển người ngày trước.
• Khiêm nhường và tự ti nhẹ, nghĩ mình “không mặc được” chiếc váy đẹp.

Câu văn thể hiện phẩm chất người mẹ (chọn 1–2 câu tiêu biểu):

• “Mẹ nắm chặt tay cô, bước đi giữa biển người với phong thái có thể đe dọa cả những tòa nhà lừng lững…” → Mạnh mẽ, quyết đoán, chở che con.
• “Không, mẹ thích kiểu này, chỉ có điều mẹ thì không mặc được.” → Hy sinh, khiêm nhường, nhẫn nhịn vì con.
• “Nếu là con thì mẹ đã thử cái váy này.” → Yêu thương và luôn muốn điều tốt cho con.

Câu 5:

Chi-hon đã hối tiếc điều gì khi nhớ về mẹ?

Cô hối tiếc vì đã không mặc thử chiếc váy xếp nếp mà mẹ chọn, khiến mẹ buồn và để lại trong lòng cô sự day dứt về sự vô tâm của mình.

Viết

Những hành động vô tâm đôi khi xuất hiện rất nhỏ nhưng lại có thể làm người thân bị tổn thương sâu sắc. Có khi chỉ là một lời từ chối, một thái độ lạnh nhạt hay sự thờ ơ trước mong muốn của họ. Người thân luôn dành cho ta yêu thương chân thành, vì vậy sự vô tâm càng khiến họ buồn và tủi hơn. Mỗi chúng ta cần học cách quan tâm, lắng nghe và trân trọng những người bên cạnh trước khi phải hối tiếc. Bởi tình cảm gia đình là điều không gì có thể thay thế.

Câu 1

Trong đoạn trích, diễn biến tâm lý của Chi-hon được thể hiện phức tạp và đầy mâu thuẫn, mở đầu là sự bực tức rồi chuyển dần thành day dứt, ân hận. Khi nghe tin mẹ bị lạc, cô trách móc mọi người trong gia đình nhưng lại giật mình khi bị hỏi “Còn cô đã ở đâu?”, để rồi nhận ra chính mình cũng vô tâm khi bốn ngày sau mới biết chuyện. Trở lại nơi mẹ biến mất, Chi-hon bị ám ảnh bởi cảnh chen lấn đông đúc và tưởng tượng khoảnh khắc mẹ hoang mang giữa biển người. Những hồi ức xưa cũ bỗng ùa về, gợi lên trong cô nỗi ân hận vì từng làm mẹ buồn, như việc cô gạt đi chiếc váy mẹ chọn. Từ trách móc, cô chuyển sang tự trách bản thân, dằn vặt vì đã không hiểu và quan tâm đến mẹ đúng mức. Tâm lý ấy cho thấy tình yêu thương thầm kín của Chi-hon, đồng thời phản ánh quy luật: chỉ khi người thân gặp biến cố, ta mới thấm thía giá trị của họ. Đây là hành trình tìm lại mẹ nhưng cũng là hành trình Chi-hon tìm lại chính mình, đối mặt với sự vô tâm của bản thân.

Câu 2

Trong cuộc đời mỗi con người, kí ức về những người thân yêu luôn là những mảng sáng đặc biệt, nuôi dưỡng tâm hồn và tạo nên giá trị sống. Khi thời gian trôi qua, vật chất có thể phai nhạt, nhưng những kỉ niệm về tình yêu thương, sự hi sinh và sự đồng hành của người thân vẫn còn ở lại như một phần không thể mất trong mỗi chúng ta. Kí ức ấy giúp ta hiểu rằng mình luôn được yêu thương và nâng đỡ, dù trong những khoảnh khắc ta tưởng như cô độc nhất.

Tầm quan trọng của kí ức nằm trước hết ở khả năng bồi đắp cảm xúc và nhân cách. Những lần ta vấp ngã có sự dìu dắt của cha mẹ, những ngày thơ ấu được bao bọc bởi vòng tay gia đình, hay những lời dặn dò dịu dàng của ông bà… đều trở thành điểm tựa giúp ta vững vàng hơn trong cuộc sống. Khi nhớ lại, ta thấy mình trưởng thành hơn, biết trân trọng những điều bình dị và biết sống nhân hậu hơn với người khác.

Không chỉ là nguồn động viên, kí ức còn nhắc nhở ta sống biết ơn. Nhiều lúc, trong guồng quay bận rộn của cuộc sống, ta dễ vô tâm với những người thân. Chính những kỉ niệm ấm áp giúp ta nhận ra giá trị của gia đình, nhắc ta dành thời gian cho họ, nói lời yêu thương khi còn kịp. Như trong tác phẩm “Hãy chăm sóc mẹ”, khi mẹ bị lạc, những kí ức ùa về làm các con nhận ra tình yêu và hi sinh lớn lao mà bấy lâu họ vô tình quên lãng. Kí ức vì thế trở thành tiếng chuông cảnh tỉnh, khiến ta không để yêu thương trôi qua trong lặng lẽ.

Quan trọng hơn, kí ức về người thân giúp ta vượt qua những mất mát. Dù một người đã đi xa, hình bóng họ vẫn sống trong nhớ nhung và trong những kỉ niệm đẹp. Kí ức giúp ta giữ họ ở lại trong trái tim, để từ đó biết sống mạnh mẽ và trọn vẹn hơn.

Có thể nói, kí ức về những người thân yêu là kho báu mà mỗi người luôn nâng niu. Nó không chỉ làm đầy tâm hồn mà còn dẫn dắt ta sống có trách nhiệm, biết ơn và yêu thương. Vì thế, hãy trân trọng từng khoảnh khắc hiện tại để mai này, khi ngoảnh lại, ta có những kỉ niệm đẹp nuôi dưỡng tâm hồn mình.