Câu 1

Văn bản Thạch Sanh mang giá trị nội dung sâu sắc, thể hiện rõ quan niệm đạo đức và ước mơ công lí của nhân dân ta. Trước hết, truyện ca ngợi phẩm chất tốt đẹp của người lao động: thật thà, dũng cảm, giàu lòng nhân nghĩa. Dù bị Lý Thông phản bội, Thạch Sanh vẫn không oán hận mà luôn giữ tấm lòng hiền hậu. Điều này phản ánh niềm tin của nhân dân vào sức mạnh của cái thiện. Bên cạnh đó, văn bản phê phán sâu sắc kẻ xấu như Lý Thông: tham lam, bất nghĩa, sẵn sàng hãm hại ân nhân để mưu lợi. Cuối cùng, truyện thể hiện ước mơ muôn đời về công lí. Nhân vật chính dù bị vu oan nhưng cuối cùng sự thật được làm sáng tỏ, kẻ ác phải trả giá, người hiền được đền đáp. Truyện không chỉ đem đến niềm vui mà còn giáo dục người đọc sống tử tế, biết phân biệt thiện ác và tin rằng chính nghĩa luôn chiến thắng. Chính những giá trị nhân văn đó đã làm cho Thạch Sanh sống mãi trong lòng nhiều thế hệ.

Câu 2

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số đã tạo ra một bước ngoặt lớn trong cách con người giao tiếp. Nếu như trước đây, liên lạc chủ yếu dựa vào gặp mặt trực tiếp, thư tay hoặc điện thoại cố định, thì ngày nay, mạng xã hội, ứng dụng nhắn tin, email và cuộc gọi video đã trở thành những phương thức quen thuộc. Công nghệ không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lí mà còn làm thay đổi cả tốc độ, nội dung và thói quen giao tiếp của mỗi người.

Mặt tích cực thể hiện rất rõ. Công nghệ giúp việc trao đổi thông tin diễn ra nhanh chóng, tiện lợi hơn bao giờ hết. Bạn bè ở xa có thể trò chuyện mỗi ngày, gia đình có thể nhìn thấy nhau dù cách nhau nửa vòng trái đất. Nhiều người trẻ tự tin hơn khi giao tiếp qua các nền tảng số, từ đó mở rộng quan hệ, học hỏi và chia sẻ tri thức. Công nghệ còn hỗ trợ công việc hiệu quả: họp trực tuyến, quản lí nhóm qua ứng dụng, gửi tài liệu trong vài giây… Không thể phủ nhận rằng công nghệ đã mang lại sự kết nối mạnh mẽ và tạo ra một không gian giao tiếp rộng lớn hơn.

Tuy vậy, sự thay đổi này cũng đem đến những hệ lụy. Việc phụ thuộc quá mức vào thiết bị khiến nhiều người trở nên thiếu kĩ năng giao tiếp trực tiếp. Một số bạn trẻ quen nhắn tin nhưng lại ngại nói chuyện ngoài đời, dẫn đến khoảng cách vô hình trong các mối quan hệ. Thêm vào đó, mạng xã hội dễ tạo ra hiểu lầm, tranh cãi hoặc bắt nạt ẩn danh. Nhiều người đăng tải cảm xúc vội vàng, thiếu suy nghĩ, khiến giao tiếp trở nên căng thẳng và dễ tổn thương hơn. Thậm chí, việc tiếp xúc liên tục với màn hình khiến chúng ta dễ mất tập trung và đánh mất sự lắng nghe chân thành.

Theo anh, điều quan trọng là biết cách cân bằng. Mỗi người cần sử dụng công nghệ như một công cụ hỗ trợ, không biến nó thành trung tâm của đời sống. Ta nên ưu tiên giao tiếp trực tiếp khi có thể, dành thời gian gặp gỡ người thân và bạn bè để kết nối thật hơn. Khi dùng mạng xã hội, cần kiểm soát cảm xúc, suy nghĩ trước khi bình luận hay chia sẻ. Ngoài ra, việc rèn luyện kĩ năng lắng nghe, kĩ năng nói và giữ thái độ tôn trọng giúp giao tiếp dù online hay offline đều hiệu quả và văn minh.

Công nghệ đã, đang và sẽ tiếp tục thay đổi cách chúng ta tương tác. Vấn đề không nằm ở công nghệ tốt hay xấu, mà ở cách chúng ta lựa chọn sử dụng nó. Nếu biết tận dụng lợi ích và hạn chế mặt tiêu cực, con người sẽ luôn giữ được sự kết nối chân thành trong một thế giới ngày càng số hóa.

Câu 1.

Thể loại: Truyện thơ Nôm (truyện Nôm khuyết danh), thuộc thể loại tự sự bằng thơ lục bát.

Câu 2.

Văn bản kể về việc Lý Thông vu oan Thạch Sanh ăn trộm của cải trong kho, khiến Thạch Sanh bị bắt giam. Trong tù, chàng gảy đàn tố cáo sự thật, nhắc lại những ân nghĩa mình từng làm và từ đó làm sáng tỏ nỗi oan.

Câu 3.

Tóm tắt ngắn gọn:

Lý Thông và mẹ vào kho lấy trộm vàng bạc, rồi đổ tội cho Thạch Sanh khiến quân lính bắt chàng. Thạch Sanh bị giam và chịu tra khảo nhưng vẫn giữ lòng ngay thẳng. Khi biết Lý Thông là kẻ bất nhân, chàng không oán hận mà gảy đàn kể lại sự thật: mình đã chém Trăn Tinh, Xà Vương và cứu công chúa. Tiếng đàn vang xa làm công chúa nhận ra oan khuất của chàng.

Mô hình cốt truyện:

Thuộc mô hình cốt truyện người bị hại – thử thách – minh oan – công lý được sáng tỏ.

Có thể gọi là cốt truyện “bị vu oan rồi được giải oan”.

Câu 4.

Một câu hỏi tu từ tiêu biểu:

“Cớ sao phụ nghĩa lại rày vong ân?”

Tác dụng:

• Bộc lộ nỗi trách móc của Thạch Sanh đối với sự phản bội của Lý Thông.

• Nhấn mạnh sự phi nghĩa, vô ơn của Lý Thông.

• Tạo giọng điệu tố cáo mạnh mẽ, làm nổi bật phẩm chất nhân hậu, bao dung của Thạch Sanh dù bị hại.

• Góp phần tăng nhạc tính và cảm xúc cho lời đàn.

Câu 5.

Yếu tố hoang đường kì ảo trong đoạn:

• Tiếng đàn của Thạch Sanh có khả năng truyền đi xa, kể lại sự thật và lay động con người (“Đàn kêu thấu đến cung phi”).

Tác dụng:

• Làm nổi bật tài năng và phẩm chất cao đẹp của Thạch Sanh.

• Tạo chi tiết kì ảo giúp minh oan cho nhân vật nhanh chóng, hợp quy luật truyện cổ dân gian.

• Tăng màu sắc thần kì, hấp dẫn cho câu chuyện, khẳng định chính nghĩa luôn được bảo vệ.

Câu 1

Trong số nhiều nghề truyền thống của quê Việt, em đặc biệt thích quy trình làm nón lá – một sản phẩm mộc mạc nhưng chứa cả vẻ đẹp dịu dàng của người Việt. Để tạo ra một chiếc nón, người thợ phải chọn những tàu lá non, phơi sương qua một đêm cho lá mềm rồi khâu tỉ mỉ lên khuôn nón. Em từng chứng kiến bà ngoại ngồi bên hiên, đôi tay run run nhưng đều đặn đưa từng mũi kim xuyên qua lớp lá trắng. Bà bảo rằng chiếc nón muốn đẹp thì phải “khâu bằng cả sự kiên nhẫn”. Mỗi vòng lá được ép sát, mỗi sợi chỉ lại níu chặt thêm một chút tâm tình của người làm nghề. Khi nón hoàn thành, hình dáng tròn mềm và màu lá thanh dịu khiến em luôn có cảm giác gần gũi, thân thương. Nghề làm nón không chỉ tạo ra sản phẩm để che nắng mưa mà còn gìn giữ nét đẹp văn hóa của dân tộc. Trong nhịp sống hiện đại, em nghĩ rằng những nghề thủ công như thế càng cần được trân trọng, vì chúng nhắc ta nhớ về cội nguồn và những giá trị bền bỉ không bao giờ phai.

Câu 2

Trong nhiều năm gần đây, hiện tượng chảy máu chất xám đã trở thành một vấn đề khiến xã hội phải suy nghĩ nghiêm túc. Nhiều người trẻ tài năng chọn ra nước ngoài học tập rồi ở lại làm việc lâu dài. Điều này vừa là cơ hội cá nhân, nhưng cũng là thách thức lớn đối với sự phát triển của đất nước khi nhân lực chất lượng cao ngày càng thiếu hụt.

Chảy máu chất xám diễn ra do nhiều nguyên nhân. Trước hết, môi trường làm việc trong nước đôi khi còn thiếu tính cạnh tranh, thiếu cơ hội phát triển và chưa thực sự trọng dụng tài năng. Không ít người trẻ từng kể rằng họ nản lòng vì bị đánh giá theo thâm niên thay vì năng lực. Bên cạnh đó, mức thu nhập và điều kiện nghiên cứu trong nước chưa tương xứng với khả năng và kỳ vọng của người giỏi, khiến họ dễ lựa chọn nước ngoài nơi có hệ thống đãi ngộ tốt hơn. Một nguyên nhân khác là tâm lý muốn trải nghiệm môi trường quốc tế để mở rộng tri thức và tư duy, điều hoàn toàn chính đáng đối với thế hệ trẻ năng động ngày nay.

Tuy nhiên, hệ quả của chảy máu chất xám là không nhỏ. Khi những người tài giỏi rời đi, nền kinh tế mất đi lực lượng sáng tạo chủ lực. Nhiều lĩnh vực then chốt như khoa học, công nghệ, y học, giáo dục gặp khó khăn trong việc tìm kiếm đội ngũ dẫn dắt. Đất nước vốn cần những người trẻ trí tuệ và bản lĩnh, nhưng lại phải đối mặt với tình trạng “khát nhân tài”. Điều này làm chậm lại tốc độ đổi mới và cạnh tranh quốc tế của Việt Nam.

Theo anh, cách giải quyết nằm ở việc xây dựng một môi trường phát triển thực sự minh bạch và công bằng. Việt Nam cần mạnh dạn cải cách chính sách đãi ngộ, tạo điều kiện để người tài được dùng đúng vị trí, được tự do sáng tạo và được tôn trọng. Bản thân người trẻ cũng cần có ý thức cống hiến, hiểu rằng thành công không chỉ nằm ở thu nhập mà còn ở giá trị đóng góp cho quê hương. Một khi đất nước tạo được môi trường xứng đáng, còn người trẻ giữ trong mình lòng tự hào dân tộc, thì dòng chất xám sẽ không còn “chảy đi” mà sẽ “chảy về”.

Chảy máu chất xám là vấn đề khó nhưng hoàn toàn có thể thay đổi khi xã hội đồng lòng và biết trân trọng người tài. Giữ được người giỏi chính là giữ được tương lai của đất nước.

Câu 1.

Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận.

Câu 2.

Văn bản làm sáng tỏ chủ nghĩa hiện thực của Nam Cao trên các phương diện:

1. Nghệ thuật phân tích tâm lí nhân vật tinh vi, đi sâu vào đời sống nội tâm.
2. Lối kể chuyện biến hóa, trần thuật theo điểm nhìn nhân vật, kết cấu tưởng như phóng túng nhưng rất chặt chẽ.
3. Vấn đề nhân phẩm và lòng thương người luôn được đặt ở trung tâm.
4. Tư tưởng nhân đạo sâu sắc, đau xót trước cảnh con người bị tha hóa, bị hạ nhục.

Câu 3.

Biện pháp so sánh có tác dụng:

• Gợi hình ảnh sinh động, dễ hình dung.
• Diễn tả cảm giác hồi hộp, căng thẳng của người đọc khi theo dõi nhân vật và tư tưởng mà Nam Cao xử lí.
• Nhấn mạnh sự mạo hiểm, tinh tế trong cách Nam Cao xây dựng nhân vật ở ranh giới thiện – ác, người – thú.
• Từ đó tôn lên tài năng và bản lĩnh của nhà văn.

Câu 4.

Ngôn ngữ nghị luận ở phần (2):

• Giàu cảm xúc, chân thành nhưng không mất tính lí lẽ.
• Kết hợp nhuần nhuyễn giữa lí luận và hình ảnh gợi tả.
• Sử dụng các từ ngữ so sánh, ẩn dụ, cảm thán… giúp lập luận sinh động, không khô khan.
• Giọng văn sắc sảo nhưng giàu nhân ái, phù hợp khi đánh giá một nhà văn lớn.

Câu 5.

Nhận xét về cách lập luận:

• Lập luận chặt chẽ, đi từ nhận định chung đến phân tích biểu hiện cụ thể rồi kết luận.
• Kết hợp lí lẽ – dẫn chứng – bình luận hợp lí.
• Dùng hình ảnh so sánh và phân tích có chiều sâu, giúp luận điểm dễ thuyết phục.
• Cách triển khai mạch lạc, thể hiện rõ quan điểm đánh giá về tư tưởng nhân đạo và phong cách hiện thực của Nam Cao.

Câu 1. Thể loại: tùy bút/tản văn bút kí về mùa xuân – Tết.

Câu 2. Thời điểm: những ngày cuối năm, “tháng củ mật” giáp Tết khi mùa xuân đang về.

Câu 3. Khung cảnh làng quê: phiên chợ cuối năm tấp nập, bán vàng hương, đồ cúng ông Công ông Táo, hương – nến; bà cụ têm trầu; đình, chùa, mái quán, bờ giếng quét vôi trắng; câu đối hồng điều, đôi mía tím làm gậy ông vải, tranh Đông Hồ, mâm ngũ quả… Không khí bận rộn mà vui, con người háo hức, gieo hi vọng vào điều mới.

Câu 4. Tác dụng phép liệt kê:

• Mở rộng nhiều phương diện đời sống (gia đạo, tình yêu, trẻ nhỏ, mùa màng, cộng đồng…).
• Tạo nhịp điệu dồn dập, rộn ràng, gợi không khí Tết – xuân tưng bừng.
• Nhấn mạnh ước mong và niềm hi vọng về một năm mới an vui, lương thiện, no ấm cho mọi người.

Câu 5. Nội dung chính: Tác phẩm khắc họa không khí Tết – xuân ở quê và thành phố, bộc lộ nỗi nhớ quê, tình yêu cuộc sống, đồng thời gieo niềm hi vọng, nhắn gửi con người sống hữu ích, hướng thiện trong năm mới.

Câu 1:

Đọc “Những dặm đường xuân” của Băng Sơn, em cảm nhận rất rõ hơi thở rộn ràng của Tết Việt trong từng câu chữ. Tác giả đã gợi trước mắt em cả một bức tranh xuân đầy âm sắc: chợ Tết tấp nập, tiếng gọi mời thân quen, màu vôi trắng trên mái đình, câu đối đỏ, mâm ngũ quả và cả những lo toan, hy vọng của con người khi năm mới đến gần. Điều chạm vào em nhiều nhất là tình cảm thiết tha với quê hương, với những giá trị truyền thống bình dị mà bền chặt. Tác giả không chỉ miêu tả cảnh vật mà còn khơi dậy trong người đọc một nỗi nhớ, một sự mong mỏi được trở về nơi “chôn rau cắt rốn” mỗi dịp xuân về. Em nhận ra rằng Tết không chỉ là thời khắc chuyển mùa mà còn là dịp để con người sống chậm lại, nhìn lại chính mình, biết trân trọng gia đình, cội nguồn và cố gắng trở thành người tử tế hơn trong năm mới. Tác phẩm khiến em thấy yêu hơn những phong tục, những hình ảnh quen thuộc đã tạo nên hồn cốt của mùa xuân Việt Nam.

Câu 2:

Trong dòng chảy hội nhập mạnh mẽ hôm nay, bản sắc văn hóa dân tộc chính là điểm tựa giúp người Việt giữ được bản lĩnh, niềm tự hào và sự khác biệt. Vì thế, trách nhiệm gìn giữ những nét đẹp ấy không chỉ đặt lên vai các thế hệ đi trước mà còn thuộc về chính thế hệ trẻ – những người sẽ tiếp tục viết tiếp câu chuyện của đất nước trong tương lai.

Thế hệ trẻ trước hết cần hiểu rõ giá trị của văn hóa dân tộc. Nếu không biết mình có gì, mình đến từ đâu, thì rất dễ bị cuốn vào lối sống lai căng và đánh mất cốt cách. Việc tìm hiểu truyền thống, phong tục, lịch sử, ngôn ngữ, nghệ thuật dân gian… không phải để trả bài mà để nuôi lớn lòng tự hào. Khi hiểu, ta mới yêu; khi yêu, ta mới có ý thức bảo vệ.

Trách nhiệm tiếp theo là thực hành và lan tỏa những giá trị văn hóa trong đời sống hằng ngày. Những hành động nhỏ như giữ gìn tiếng Việt trong sáng, ứng xử lịch sự, tôn trọng người lớn, gìn giữ lễ Tết và phong tục gia đình, bảo tồn trang phục truyền thống trong các dịp quan trọng… đều góp phần giữ được vẻ đẹp dân tộc. Văn hóa không nằm ở điều gì to tát mà ở từng thói quen, từng lựa chọn của mỗi người trẻ.

Ngoài ra, thế hệ trẻ cần biết làm mới và sáng tạo để văn hóa truyền thống phù hợp với hơi thở hiện đại. Các loại hình dân gian có thể được đưa lên nền tảng số, âm nhạc truyền thống có thể kết hợp với nhạc trẻ, các di sản có thể được quảng bá bằng du lịch, phim ảnh, công nghệ. Khi văn hóa được khoác lớp áo mới, nó sẽ sống lâu hơn, gần gũi hơn với công chúng trẻ. Đây là cách thế hệ mới vừa kế thừa vừa phát triển bản sắc dân tộc.

Cuối cùng, mỗi bạn trẻ phải có thái độ chọn lọc trước những trào lưu ngoại lai. Mở cửa để học hỏi là cần thiết nhưng không đồng nghĩa với việc đánh đổi bản sắc. Một người trẻ có bản lĩnh văn hóa là người biết tiếp thu cái hay của thế giới mà vẫn giữ chắc gốc rễ của mình.

Gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc không phải khẩu hiệu, mà là trách nhiệm và cũng là niềm tự hào. Khi mỗi người trẻ chủ động yêu, hiểu và sống với văn hóa Việt, thì những giá trị ấy sẽ được gìn giữ bền vững, trở thành sức mạnh giúp dân tộc vững vàng trong tương lai.