Bài 2 - Làm văn Câu 1. Nam Cao đã sử dụng thành công nhiều thủ pháp nghệ thuật để xây dựng nhân vật Thứ trong đoạn trích "Sống mòn". Trước hết, nhà văn đặt nhân vật vào điểm nhìn trần thuật chủ yếu, để nhân vật tự bộc lộ nội tâm qua dòng suy nghĩ miên man trên tàu. Thủ pháp độc thoại nội tâm được sử dụng triệt để, tái hiện chân thực những trăn trở, dằn vặt và mâu thuẫn trong tâm hồn Thứ: giữa khát vọng và thực tại, giữa muốn vùng lên và bất lực đầu hàng. Bên cạnh đó, nghệ thuật tương phản được vận dụng sắc sảo qua việc đối lập quá khứ đầy ước vọng với hiện tại "sống mòn", đối lập giữa Sài Gòn sôi nổi với Hà Nội tù túng. Nam Cao còn sử dụng hình ảnh ẩn dụ đặc sắc như "con trâu" bị trói buộc bởi "sợi dây thừng" để khắc họa bi kịch của người trí thức tiểu tư sản: nhận thức được bế tắc nhưng không đủ dũng khí thay đổi. Đặc biệt, ngôn ngữ nhân vật vừa giàu chất triết lý, vừa thấm đẫm cảm xúc đã góp phần khắc họa thành công bi kịch tinh thần của Thứ - một con người "sống mòn" giữa cuộc đời còn nhiều bất công, ngột ngạt. Câu 2. "Sự vinh quang lớn nhất của chúng ta không nằm ở việc không bao giờ thất bại mà nằm ở việc vươn dậy sau mỗi lần vấp ngã." Câu nói ấy như một chân lý sáng ngời, soi đường cho tuổi trẻ hôm nay trên hành trình chinh phục những đỉnh cao. Với góc nhìn của người trẻ, tôi nhận thấy rằng chấp nhận thất bại chính là một nghệ thuật sống, là bí quyết để vươn tới thành công đích thực. Trước hết, cần hiểu rằng thất bại không phải là dấu chấm hết mà là một phần tất yếu của cuộc sống. Không ai sinh ra đã là thiên tài, và con đường đi đến thành công chưa bao giờ trải đầy hoa hồng. Thất bại chính là những lần vấp ngã, những sai lầm, những dự án dang dở, những kỳ thi trượt, những cơ hội đã lỡ... Điều làm nên sự khác biệt giữa người thành công và kẻ thất bại không phải là số lần vấp ngã, mà là thái độ và cách họ đứng dậy sau mỗi lần vấp ngã đó. Chấp nhận thất bại trước hết là dũng cảm đối diện với sự thật phũ phàng, không trốn tránh, không đổ lỗi cho hoàn cảnh hay cho người khác. Đó là khi ta dám nhìn thẳng vào những khiếm khuyết, hạn chế của bản thân để từ đó rút ra bài học quý giá. Thomas Edison đã thất bại hàng nghìn lần trước khi phát minh ra bóng đèn điện. Khi được hỏi về những thất bại đó, ông nói: "Tôi không thất bại. Tôi đã tìm ra 10.000 cách không hoạt động." Đó chính là tinh thần của người biết chấp nhận thất bại - nhìn thấy giá trị trong mỗi lần vấp ngã. Chấp nhận thất bại còn là cơ hội để trưởng thành và hoàn thiện bản thân. Mỗi thất bại mang đến những bài học mà thành công không thể dạy ta. Nó rèn luyện ý chí, bồi đắp nghị lực, giúp ta hiểu rõ giới hạn của mình để vượt qua. Như một vận động viên sau mỗi lần thất bại lại càng hiểu rõ đối thủ, hiểu rõ chiến thuật, từ đó điều chỉnh để tiến xa hơn. Tuổi trẻ với lợi thế của sức trẻ, của thời gian và nhiệt huyết, càng không nên sợ hãi thất bại. Bởi thất bại ở tuổi hai mươi là hành trang quý giá cho thành công ở tuổi ba mươi. Tuy nhiên, chấp nhận thất bại không đồng nghĩa với buông xuôi, chấp nhận số phận, hay an phận với những gì đang có. Người trẻ cần phân biệt rạch ròi giữa "chấp nhận" và "cam chịu". Cam chịu là thái độ thụ động, đầu hàng số phận, để thất bại nhấn chìm mình. Còn chấp nhận là sự chủ động đón nhận, phân tích, rút kinh nghiệm và tiếp tục bước tiếp. Nó đòi hỏi bản lĩnh, lòng dũng cảm và một tinh thần thép. Như nhân vật Thứ trong "Sống mòn" của Nam Cao, dù nhận thức rõ bi kịch "sống mòn" của mình, dù từng có những phút giây muốn "đi liều", nhưng cuối cùng y vẫn "để mặc con tàu mang đi" vì thiếu đi bản lĩnh để thay đổi. Đó chính là bài học cảnh tỉnh cho tuổi trẻ về sự nguy hiểm của thói quen an phận, sợ thay đổi. Là người trẻ trong thời đại hội nhập, chúng ta hãy nhìn nhận thất bại như một người thầy nghiêm khắc nhưng công bằng. Đừng sợ vấp ngã, đừng sợ thất bại, bởi nếu chưa từng thất bại, ta sẽ không bao giờ biết mình mạnh mẽ đến đâu. Hãy học cách đứng dậy sau mỗi lần vấp ngã, bởi vinh quang lớn nhất không phải là không bao giờ ngã, mà là biết cách vươn dậy sau mỗi lần ngã. Đó mới chính là tinh thần của tuổi trẻ dám sống, dám khát vọng và dám thành công. Tóm lại, thất bại chỉ thực sự là thất bại khi ta ngừng cố gắng. Còn nếu ta biết đứng dậy, biết rút ra bài học và tiếp tục hành trình, thì đó chính là bước đệm vững chắc nhất cho thành công. Hãy dũng cảm chấp nhận thất bại, bởi sau cánh cửa thất bại, thành công đang chờ đón những ai biết kiên trì và bản lĩnh.

Bài 1 - Đọc hiểu văn bản "Sống mòn" (Nam Cao) Câu 1. Xác định ngôi kể trong văn bản. Ngôi kể trong văn bản là ngôi thứ ba. Tuy nhiên, điểm nhìn trần thuật chủ yếu được đặt vào nhân vật Thứ - người đọc được nhìn thế giới và cảm nhận nội tâm qua con mắt, suy nghĩ của nhân vật này. Đây là ngôi kể thứ ba nhưng có điểm nhìn từ nhân vật, giúp tái hiện sâu sắc dòng suy nghĩ, cảm xúc và những trăn trở nội tâm của thứ. Câu 2. Những từ ngữ, hình ảnh khắc họa cuộc sống của Thứ khi ở Hà Nội. Những từ ngữ, hình ảnh khắc họa cuộc sống của Thứ khi ở Hà Nội: · "sống rụt rè hơn, sẻn so hơn, sống còm rom" · "chỉ còn dám nghĩ đến chuyện để dành, chuyện mua vườn, chuyện làm nhà, chuyện nuôi sống y với vợ con y" · "kiếm nổi bát cơm của mình ăn" Những từ ngữ này cho thấy cuộc sống của Thứ ở Hà Nội thu hẹp dần về cả không gian sống lẫn khát vọng, ước mơ. Từ một người từng có hoài bão lớn, y dần trở nên thực dụng, chỉ lo toan cho những nhu cầu vật chất thiết yếu, sống một cuộc đời nhỏ hẹp, tù túng. Câu 3. Chỉ ra và phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ trong câu: "Ra khỏi trường, y thấy mình gần như là một phế nhân." Biện pháp tu từ: So sánh "gần như là một phế nhân" Phân tích tác dụng: Biện pháp so sánh đã diễn tả một cách sâu sắc trạng thái thất vọng cùng cực của Thứ khi đối diện với thực tại. "Phế nhân" là người tàn phế, mất khả năng lao động, trở nên vô dụng. So sánh mình với "phế nhân" cho thấy Thứ cảm thấy mình hoàn toàn bất lực, không thể làm được gì có ích cho xã hội dù đã được học hành tử tế. Hình ảnh so sánh này còn cho thấy sự tương phản gay gắt giữa những ước vọng cao xa khi ngồi trên ghế nhà trường và thực tế phũ phàng khi đối diện với cuộc sống mưu sinh. Nó thể hiện nỗi đau đớn, xót xa và sự thất vọng của người trí thức trước thực trạng xã hội đương thời không có chỗ cho những hoài bão lớn lao. Câu 4. Nhận xét sự thay đổi của Thứ khi ở Hà Nội và Sài Gòn. Khi ở Sài Gòn: · Là "một kẻ lông bông" nhưng vẫn còn "hăm hở, náo nức, mong chờ" · Vẫn còn biết "ghét và yêu", "say mê" · Vẫn còn ngồi ở thư viện không biết mỏi, đón chờ dịp đi Pháp không biết nản Suy ra: cuộc sống tuy khó khăn nhưng vẫn còn nhiệt huyết, vẫn có những khát khao, vẫn còn "sức sống" và hy vọng. Khi ở Hà Nội: · "sống rụt rè hơn, sẻn so hơn, sống còm rom" · Chỉ dám nghĩ đến những chuyện vật chất, nhỏ nhen · Thu hẹp ước mơ chỉ còn là kiếm sống, nuôi gia đình Suy ra cuộc sống thu nhỏ dần, tù túng, mất dần những khát vọng lớn lao. Nhận xét chung: Sự thay đổi của Thứ từ Sài Gòn đến Hà Nội là sự thu hẹp dần về không gian sống, khát vọng và tinh thần. Nếu ở Sài Gòn, Thứ vẫn còn những ước mơ, say mê dù cuộc sống lông bông, thì đến Hà Nội, y dần trở nên thực dụng, nhỏ nhen, chỉ còn loay hoay với những nhu cầu vật chất. Đây là quá trình "sống mòn" - cái chết từ từ của tâm hồn và khát vọng khi con người bị hoàn cảnh khắc nghiệt bào mòn dần những ước mơ cao đẹp. Câu 5. Trình bày một thông điệp rút ra sau khi đọc văn bản và lí giải. Thông điệp: "Sống tức là thay đổi" - con người cần dũng cảm thay đổi để không bị cuộc đời "mòn" đi. Lí giải: Qua đoạn trích, Nam Cao đã đặt ra một vấn đề sâu sắc về ý nghĩa của sự thay đổi trong cuộc sống. Hình ảnh con trâu "cắm cúi kéo cày, ăn cỏ, chịu roi" dù biết "bên kia những cánh đồng bùn lầy, là rừng xanh, cuộc sống tự do" nhưng không dám "dứt đứt sợi dây thừng" là một ẩn dụ sâu sắc về thân phận con người. Cái giữ con người lại với cuộc sống tù túng, mòn mỏi chính là "thói quen, lòng sợ hãi sự đổi thay, sợ hãi những cái gì chưa tới". Nhân vật Thứ nhận thức rất rõ sự bế tắc của mình: y biết mình "nhu nhược", "hèn yếu", biết rằng về quê sẽ là kết thúc của mọi khát vọng, nhưng y vẫn không đủ dũng khí để thay đổi, để "ra đi", để "đi liều". Y "chỉ để mặc con tàu mang đi" như một sự đầu hàng số phận. Thông điệp "sống tức là thay đổi" nhắc nhở mỗi chúng ta rằng cuộc sống đích thực không phải là sự tồn tại một cách thụ động, chấp nhận hoàn cảnh, để thời gian bào mòn dần những khát vọng. Sống là phải dám thay đổi, dám phá bỏ những rào cản, thói quen, nỗi sợ hãi để vươn tới một cuộc đời "rộng rãi hơn, đẹp đẽ hơn". Đoạn trích là lời cảnh tỉnh về căn bệnh "sống mòn" - căn bệnh của sự thụ động, thiếu ý chí và lòng can đảm thay đổi.