Câu 1.

Trong đoạn trích Người lái đò sông Đà, Nguyễn Tuân đã khắc họa vẻ đẹp trữ tình, thơ mộng và hoang sơ của con sông Đà bằng một bút pháp tài hoa, giàu cảm xúc. Trước hết, sông Đà hiện lên với vẻ tĩnh lặng cổ xưa: “lặng tờ”, “từ đời Trần đời Lê”, gợi cảm giác thời gian như ngưng đọng, không gian nhuốm màu lịch sử. Cảnh vật ven sông mang vẻ hoang dại mà trong trẻo với nương ngô non, cỏ gianh ra búp, đàn hươu hiền lành, đàn cá dầm tung bọt nước trắng xóa. Những hình ảnh ấy tạo nên một bức tranh thiên nhiên vừa nguyên sơ vừa giàu sức sống. Đặc biệt, sông Đà được cảm nhận như một sinh thể có hồn, biết “lắng nghe”, biết “nhớ thương”, mang dáng dấp của “một người tình nhân chưa quen biết”. Qua liên tưởng, so sánh, nhân hóa tinh tế, Nguyễn Tuân đã biến dòng sông không chỉ là cảnh vật mà còn là một đối tượng thẩm mỹ, một vẻ đẹp thơ mộng làm say lòng người, thể hiện tình yêu sâu nặng của nhà văn với thiên nhiên Tây Bắc.

Câu 2.

Trong xã hội hiện đại, khi tri thức thay đổi từng ngày và công nghệ phát triển mạnh mẽ, ý thức tự học trở thành một yếu tố đặc biệt quan trọng đối với giới trẻ. Tự học không chỉ là việc học ngoài giờ lên lớp mà còn là quá trình chủ động tìm tòi, khám phá tri thức, rèn luyện kỹ năng và hoàn thiện bản thân một cách bền bỉ.

Trước hết, ý thức tự học giúp người trẻ làm chủ tri thức. Nhà trường chỉ cung cấp nền tảng cơ bản, còn tri thức thực sự rộng lớn và không ngừng biến đổi. Nếu không có tinh thần tự học, người trẻ dễ rơi vào tình trạng thụ động, học đối phó, thiếu chiều sâu. Ngược lại, khi biết tự đặt câu hỏi, tự tìm hiểu và mở rộng kiến thức, họ sẽ hiểu bài sâu hơn, nhớ lâu hơn và vận dụng linh hoạt hơn vào thực tiễn.

Bên cạnh đó, tự học còn góp phần hình thành nhân cách và bản lĩnh sống. Quá trình tự học đòi hỏi sự kiên trì, kỷ luật và tinh thần trách nhiệm với chính mình. Những phẩm chất ấy giúp người trẻ trưởng thành hơn, biết quản lý thời gian, vượt qua khó khăn và không ngừng vươn lên. Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt hiện nay, người có ý thức tự học sẽ dễ thích nghi, nắm bắt cơ hội và khẳng định giá trị bản thân.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy một bộ phận giới trẻ hiện nay còn thiếu ý thức tự học. Nhiều người quá phụ thuộc vào thầy cô, sách giải, hoặc sa đà vào mạng xã hội, trò chơi điện tử, dẫn đến lười suy nghĩ, ngại học hỏi. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến kết quả học tập mà còn hạn chế sự phát triển lâu dài của mỗi cá nhân.

Để nâng cao ý thức tự học, trước hết người trẻ cần nhận thức rõ vai trò của việc học đối với tương lai của chính mình. Gia đình và nhà trường cũng cần tạo môi trường học tập tích cực, khuyến khích tư duy độc lập, sáng tạo thay vì chỉ chạy theo điểm số. Bản thân mỗi người cần xây dựng mục tiêu học tập rõ ràng, biết tận dụng công nghệ một cách thông minh để phục vụ việc học.

Tóm lại, ý thức tự học là chìa khóa quan trọng giúp giới trẻ mở cánh cửa tri thức và tương lai. Trong hành trình trưởng thành, chỉ khi biết tự học và học suốt đời, người trẻ mới có thể sống có giá trị và đóng góp tích cực cho xã hội.

Câu 1.
Đoạn trích được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2.
Vì tiếng kim đồng hồ “tích tắc” là dấu hiệu của thời gian trôi qua không thể quay lại, nhắc con người về sự hữu hạn của đời sống và cái kết không tránh khỏi, nên trở thành tiếng động “khủng khiếp nhất”.

Câu 3.
Biện pháp so sánh làm nổi bật sức ám ảnh của tiếng thời gian: tuy nhỏ bé nhưng còn đáng sợ hơn mọi ồn ào, qua đó nhấn mạnh tác động sâu sắc của thời gian đối với tâm lý con người.

Câu 4.
Trong hai câu cuối, Lưu Quang Vũ cảm nhận thời gian bằng giá trị yêu thương và sáng tạo: thời gian là những ngày sống bên nhau và là những trang viết có chiều sâu, ý nghĩa.

Câu 5.
Hai cách cảm nhận ấy chi phối đời sống con người theo hai hướng:

• Cách nhìn thời gian như sự mất mát khiến con người lo âu, sợ hãi.
• Cách nhìn thời gian như giá trị sống khiến con người trân trọng hiện tại, sống yêu thương và sáng tạo hơn.

Câu 1.

Nhân vật phu nhân trong Truyện người liệt nữ ở An Ấp là hình tượng tiêu biểu cho người phụ nữ lý tưởng trong quan niệm đạo đức phong kiến. Trước hết, bà hiện lên là người phụ nữ tài sắc vẹn toàn: nghi dung thanh nhã, đoan trang, khéo léo nữ công gia chánh và giỏi văn thơ. Không chỉ có tài và sắc, phu nhân còn là người hiểu đạo lí, biết lẽ phải, luôn khuyên chồng chăm lo việc nước, góp phần hình thành nhân cách của một kẻ sĩ tận tụy. Khi chồng đi sứ và mất nơi đất khách, phu nhân bộc lộ rõ phẩm chất thủy chung, trinh liệt. Nỗi đau của bà không chỉ là bi thương cá nhân mà còn gắn với sự kính trọng, tự hào về người chồng chết vì việc nước. Dù được người nhà khuyên can, phu nhân vẫn chọn cái chết để giữ trọn nghĩa vợ chồng. Hành động ấy phản ánh bi kịch của người phụ nữ trong xã hội phong kiến, nhưng đồng thời cũng cho thấy vẻ đẹp đạo đức được lý tưởng hóa. Qua nhân vật phu nhân, tác giả bày tỏ sự ngợi ca, cảm phục đối với lòng chung thủy, đồng thời gửi gắm niềm xót xa trước số phận người phụ nữ xưa.

Câu 2.

Trong văn bản Truyện người liệt nữ ở An Ấp, nhân vật Đinh Hoàn hiện lên là một kẻ sĩ có tài năng và luôn hết lòng vì việc nước. Từ hình tượng ấy, ta có thể suy nghĩ về trách nhiệm của người trí thức đối với đất nước trong mọi thời đại.

Trước hết, người trí thức cần có lòng yêu nước và ý thức trách nhiệm với dân tộc. Đinh Hoàn tuy còn trẻ nhưng đã được triều đình tin tưởng giao cho nhiệm vụ đi sứ – một công việc quan trọng liên quan đến quan hệ bang giao. Trên đường đi đầy gian khổ, ông vẫn tận tâm làm tròn sứ mệnh. Khi qua đời nơi đất khách, điều khiến ông day dứt nhất không phải là bản thân mà là việc nước chưa hoàn thành. Điều đó cho thấy người trí thức chân chính luôn đặt lợi ích của đất nước lên trên lợi ích cá nhân.

Bên cạnh đó, người trí thức phải biết dùng tri thức của mình để phục vụ xã hội. Đinh Hoàn là người giỏi văn chương, thơ phú của ông được đánh giá cao, sánh với các danh nhân xưa. Tuy nhiên, ông không dùng tài năng chỉ để mưu cầu danh lợi mà để làm rạng danh đất nước, góp phần xây dựng uy tín quốc gia. Qua đó, ta hiểu rằng tri thức chỉ thật sự có ý nghĩa khi được sử dụng vì cộng đồng và vì sự phát triển chung.

Trong xã hội hiện đại, trách nhiệm của người trí thức vẫn giữ nguyên giá trị, dù biểu hiện có khác xưa. Ngày nay, người trí thức không chỉ là những nhà khoa học, nhà giáo, mà còn là học sinh, sinh viên – những chủ nhân tương lai của đất nước. Trách nhiệm của họ là học tập nghiêm túc, rèn luyện đạo đức, sống có lý tưởng, không thờ ơ trước những vấn đề của xã hội. Mỗi hành động nhỏ như học tốt, sống trung thực, có ý thức công dân cũng là một cách đóng góp cho đất nước.

Tuy nhiên, trong thực tế vẫn còn những người có tri thức nhưng sống ích kỉ, chỉ nghĩ đến lợi ích cá nhân, thờ ơ với vận mệnh chung. Điều đó khiến ta càng thêm trân trọng hình ảnh Đinh Hoàn – một người trí thức coi trọng nghĩa vụ với đất nước hơn cả mạng sống của mình.

Tóm lại, từ hình tượng Đinh Hoàn, ta nhận ra rằng người trí thức có trách nhiệm lớn lao đối với đất nước: yêu nước, cống hiến trí tuệ, sống có lý tưởng và trách nhiệm. Đây là bài học sâu sắc không chỉ cho người xưa mà còn cho thế hệ trẻ hôm nay.

Câu 1.
Văn bản thuộc thể loại truyện truyền kì (truyện viết bằng chữ Hán, kết hợp yếu tố hiện thực và kì ảo), trích từ Truyền kì tân phả của Đoàn Thị Điểm.

Câu 2.
Văn bản viết về đề tài ca ngợi người phụ nữ trinh liệt, thủy chung, đồng thời thể hiện quan niệm đạo đức phong kiến về nghĩa vợ chồng và lòng trung trinh tiết nghĩa.

Câu 3.

Yếu tố kì ảo: phu nhân mộng thấy chồng đã chết hiện về; chồng nói chuyện, an ủi, rồi biến mất trong làn thanh phong; sau khi phu nhân chết thì được triều đình lập đền thờ, dân cầu đảo linh ứng.

Tác dụng: Làm câu chuyện trở nên huyền ảo, hấp dẫn, đúng đặc trưng của truyện truyền kì.Thể hiện khát vọng vượt qua ranh giới sống – chết để giữ trọn tình nghĩa vợ chồng.Tôn vinh, thiêng hóa đức hạnh của người phụ nữ trinh liệt, khiến sự hi sinh của phu nhân mang ý nghĩa cao cả, bất tử.

Câu 4.

Tác dụng của điển tích, điển cố:Làm tăng tính bác học, trang trọng cho văn bản. Giúp khắc họa sâu sắc tâm trạng, phẩm chất nhân vật thông qua những tấm gương quen thuộc trong văn hóa – lịch sử. Tạo cơ sở so sánh, khẳng định đức trinh liệt, thủy chung của phu nhân An Ấp.

Điển tích ấn tượng (nêu một ví dụ): Nàng Lục Châu.
→ Ấn tượng vì thể hiện sự hi sinh quyết liệt của người phụ nữ khi chồng gặp nạn, qua đó làm nổi bật sự tương đồng nhưng cũng khẳng định lựa chọn tự nguyện, xuất phát từ tình nghĩa sâu nặng của phu nhân An Ấp.

Câu 5.

Sự kết hợp các cõi trong không gian nghệ thuật:Cõi trần gian: cuộc sống của phu nhân nơi dương thế, cảnh sinh hoạt gia đình, lễ tiểu tường. Cõi âm/thiên giới: Đinh Hoàn “chầu Thiên Đình”, trông coi việc bút nghiên; hồn chồng hiện về trong giấc mộng.

Tác dụng:Mở rộng không gian nghệ thuật từ hiện thực sang siêu thực, tạo chiều sâu cho câu chuyện. Nhấn mạnh tình nghĩa vợ chồng vượt qua ranh giới sinh tử. Góp phần khẳng định giá trị đạo đức phong kiến: người phụ nữ trinh liệt không chỉ được ghi nhận ở trần thế mà còn được công nhận ở cõi thiêng.

Câu 1. (Khoảng 200 chữ)

Nhân vật “tôi” trong đoạn trích Nhật kí Đặng Thùy Trâm hiện lên với vẻ đẹp chân thực, xúc động của một người chiến sĩ – bác sĩ nơi chiến trường ác liệt. “Tôi” là người trực tiếp đối diện với bom đạn, cái chết và những thiếu thốn khắc nghiệt của cuộc sống kháng chiến, nhưng vẫn giữ được sự bình tĩnh, vững vàng. Trước cảnh bom rơi, nhà cửa tan hoang, thương binh co ro trong mưa lạnh, “tôi” không than vãn mà lặng lẽ quan sát, ghi chép bằng giọng văn chân thành, giàu cảm xúc. Nụ cười trong nước mắt cho thấy một tâm hồn nhạy cảm, giàu lòng trắc ẩn, biết đau trước nỗi đau của đồng đội. Đặc biệt, “tôi” luôn nghĩ cho người thân, không kể hết gian khổ để tránh làm họ lo lắng, thể hiện sự hi sinh thầm lặng và đức hi sinh cao cả. Qua nhân vật “tôi”, người đọc cảm nhận sâu sắc vẻ đẹp của thế hệ trẻ Việt Nam thời chiến: dũng cảm, nhân hậu và giàu trách nhiệm với Tổ quốc.

Câu 2.

Trong xã hội hiện đại, giới trẻ đang sống trong một môi trường năng động, nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thách thức. Một trong những vấn đề nổi bật và ngày càng phổ biến là áp lực đồng trang lứa – trạng thái tâm lí khi người trẻ cảm thấy bị so sánh, thúc ép phải giống hoặc vượt trội hơn những người cùng độ tuổi. Đây là hiện tượng đáng suy ngẫm bởi nó tác động sâu sắc đến suy nghĩ, hành vi và lối sống của giới trẻ hiện nay. Áp lực đồng trang lứa trước hết xuất phát từ nhu cầu được công nhận và hòa nhập. Ở lứa tuổi thanh thiếu niên, việc được bạn bè thừa nhận có ý nghĩa rất lớn. Khi chứng kiến bạn bè đạt thành tích cao, có ngoại hình nổi bật, cuộc sống “hoàn hảo” trên mạng xã hội, nhiều người trẻ dễ nảy sinh tâm lí tự ti, lo sợ mình bị tụt lại phía sau. Áp lực ấy còn đến từ gia đình và xã hội khi vô tình đặt ra những chuẩn mực thành công giống nhau cho tất cả: học giỏi, có việc làm tốt, thu nhập cao, cuộc sống đáng mơ ước. Không thể phủ nhận, áp lực đồng trang lứa có mặt tích cực. Nó có thể trở thành động lực thúc đẩy người trẻ nỗ lực học tập, rèn luyện bản thân, sống có mục tiêu và ý chí vươn lên. Nhờ sự cạnh tranh lành mạnh, nhiều bạn trẻ khám phá được tiềm năng của chính mình, không ngừng hoàn thiện để trở nên tốt hơn mỗi ngày. Tuy nhiên, khi áp lực vượt quá giới hạn chịu đựng, hệ lụy tiêu cực sẽ xuất hiện. Nhiều người trẻ rơi vào trạng thái căng thẳng, lo âu, thậm chí trầm cảm vì cảm giác thua kém. Có người bất chấp khả năng của bản thân để chạy theo thành tích, dẫn đến kiệt sức hoặc đánh mất niềm vui sống. Nguy hiểm hơn, không ít bạn trẻ sống “theo người khác”, lựa chọn nghề nghiệp, lối sống chỉ để được công nhận, mà quên mất điều mình thực sự mong muốn. Áp lực đồng trang lứa khi ấy trở thành sợi dây vô hình trói buộc tự do cá nhân và bản sắc riêng. Để đối diện và vượt qua áp lực này, trước hết người trẻ cần hiểu rằng mỗi người có một xuất phát điểm, năng lực và nhịp độ phát triển khác nhau. So sánh bản thân với người khác một cách mù quáng chỉ làm gia tăng tổn thương. Thay vào đó, hãy so sánh mình của hôm nay với chính mình của ngày hôm qua. Gia đình và nhà trường cũng cần đóng vai trò định hướng, lắng nghe, khích lệ thay vì tạo thêm sức ép bằng những kì vọng áp đặt. Bên cạnh đó, xã hội cần lan tỏa những giá trị sống đa dạng, tôn trọng sự khác biệt và thành công theo nhiều cách khác nhau. Áp lực đồng trang lứa là điều khó tránh khỏi trong đời sống hiện đại, nhưng nó không nên trở thành gánh nặng đè nén tuổi trẻ. Khi biết làm chủ tâm lí, xác định đúng giá trị bản thân và sống chân thành với ước mơ của mình, người trẻ sẽ biến áp lực thành động lực, từng bước đi vững vàng trên con đường riêng đã chọn.

Câu 1.
Đoạn trích thuộc thể loại nhật kí

Câu 2.
Sau “bốn loạt bom”, cảnh vật tan hoang: cây cối trơ trọi, nylon rách nát bay tơi tả, cột nhà xơ xác, đất đá rơi đầy hầm. Con người hoảng hốt, ướt sũng trong mưa, thương binh co ro; may mắn không ai bị thương nhưng tinh thần căng thẳng, khẩn trương chuyển chỗ ở.

Câu 3.
Biện pháp tu từ nhân hoá/ẩn dụ trong câu “tiếng máy bay thô bạo xé nát bầu trời” làm nổi bật sự tàn bạo của chiến tranh, tăng sức gợi hình, gợi cảm và cảm xúc đau xót.

Câu 4.
Phẩm chất nổi bật của Đặng Thùy Trâm là kiên cường, giàu lòng nhân ái và trách nhiệm, biết chịu đựng gian khổ, luôn nghĩ cho đồng đội và người thân.

Câu 5.
Đoạn trích nhắc thế hệ trẻ hôm nay phải trân trọng hoà bình, sống có trách nhiệm với đất nước: học tập, rèn luyện, gìn giữ chủ quyền, lan toả giá trị nhân văn, phản đối bạo lực, chung tay xây dựng xã hội hoà bình, nhân ái để xứng đáng với những hi sinh của cha anh.

Câu 1

Đoạn thơ “Đất nước” của Tạ Hữu Yên là khúc hát tha thiết, giàu xúc cảm về quê hương, Tổ quốc và con người Việt Nam. Mở đầu bài thơ, hình ảnh “Đất nước tôi thon thả giọt đàn bầu” gợi vẻ đẹp mềm mại, dịu dàng mà sâu lắng của quê hương – nơi luôn ngân lên âm điệu trữ tình, vừa ngọt ngào vừa thấm đượm nỗi đau. Trong âm thanh ấy là nỗi đau thầm lặng của người mẹ Việt Nam, người tiễn con ra trận, chịu bao mất mát mà vẫn kiên cường, nhẫn nại. Hình ảnh “Ba lần tiễn con đi, hai lần khóc thầm lặng lẽ” đã khắc họa rõ nét phẩm chất cao quý, đức hi sinh của người mẹ – biểu tượng của Tổ quốc. Đất nước trong thơ hiện lên vừa anh hùng vừa bình dị, qua những câu ca dao, lũy tre, bến nước, qua bao đời người cần cù, bền bỉ “chắn bão dông, ngăn nắng lửa”. Lời thơ dâng lên như một bản thánh ca về Mẹ – Tổ quốc, chứa chan niềm tự hào, lòng biết ơn và tình yêu tha thiết với đất nước. Qua đó, người đọc càng trân trọng hơn vẻ đẹp của con người Việt Nam – âm thầm, kiên cường và giàu tình yêu thương.

Câu 2

Trong cuộc sống, con người không thể hoàn thiện nếu thiếu đi những lời góp ý, nhận xét từ người khác. Tuy nhiên, góp ý và nhận xét trước đám đông là một hành động vừa cần thiết vừa nhạy cảm, bởi nó có thể giúp người khác tiến bộ, nhưng cũng dễ khiến họ tổn thương nếu thiếu tinh tế.

Trước hết, cần hiểu rằng góp ý là cách thể hiện sự quan tâm và mong muốn người khác tốt lên. Một lời nhận xét chân thành, đúng lúc có thể mở ra cơ hội để người nghe nhìn lại bản thân, khắc phục thiếu sót và trưởng thành hơn. Đặc biệt, trong môi trường tập thể như lớp học, công sở hay nhóm làm việc, góp ý công khai giúp mọi người nhận thức rõ vấn đề, rút kinh nghiệm chung, xây dựng tinh thần đoàn kết và phát triển tập thể.

Tuy nhiên, việc góp ý trước đám đông đòi hỏi sự tế nhị và kỹ năng giao tiếp khéo léo. Nếu lời nhận xét mang tính chỉ trích, xúc phạm hoặc được nói với thái độ coi thường, nó sẽ khiến người nghe tổn thương, xấu hổ, mất tự tin, thậm chí nảy sinh tâm lý chống đối. Nhiều người chọn cách “nói thẳng” nhưng lại quên rằng, nói thẳng không đồng nghĩa với nói phũ phàng. Một lời nói thiếu tinh tế có thể xóa bỏ bao thiện cảm và gây chia rẽ trong quan hệ giữa người với người.

Vì vậy, khi góp ý trước đám đông, ta cần tập trung vào hành vi, không phán xét con người, dùng lời lẽ nhẹ nhàng, mang tính xây dựng. Chẳng hạn, thay vì nói “Bạn làm sai rồi!”, ta có thể nói “Nếu mình thử làm cách này, có thể kết quả sẽ tốt hơn đấy.” Cách diễn đạt ấy không chỉ giúp người nghe dễ tiếp thu hơn mà còn thể hiện sự tôn trọng và thiện chí.

Mặt khác, người được góp ý cũng cần biết lắng nghe, không tự ái hay phản ứng tiêu cực. Chấp nhận góp ý là dấu hiệu của một người trưởng thành, dám đối diện với khuyết điểm để hoàn thiện bản thân. Nhà triết học Socrates từng nói: “Không ai thông thái đến mức không cần lời khuyên của người khác.”

Từ thực tế cuộc sống, ta có thể thấy: lời góp ý đúng cách là chiếc cầu nối lòng người, giúp mối quan hệ bền vững và xã hội văn minh hơn. Ngược lại, lời nhận xét thiếu khéo léo trước đám đông có thể trở thành nhát dao làm tổn thương danh dự và lòng tự trọng.

Tóm lại, góp ý người khác trước đám đông là một nghệ thuật ứng xử. Hãy góp ý bằng thái độ chân thành, ngôn ngữ tôn trọng và mục đích xây dựng. Khi ta biết cách nói sao cho người khác “muốn nghe và muốn thay đổi”, lúc đó lời nói của ta mới thật sự có giá trị.

Câu 1. Thể thơ: Thơ tự do.

Câu 2. Con người được miêu tả qua hình ảnh của cây – cụ thể là rễ và cành non đang vươn lên, vượt qua khó khăn để trưởng thành và sinh sôi.

Câu 3. Các hình ảnh “bề sâu”, “sỏi đá”, “tướp máu” là ẩn dụ cho những thử thách, gian nan, đau đớn trong cuộc sống mà con người phải vượt qua để trưởng thành và khẳng định bản thân.

Câu 4. Biện pháp so sánh “Nảy chiếc lá như người sinh nở” giúp:

-Làm nổi bật sức sống mãnh liệt, sự vươn lên của cành non trong điều kiện khắc nghiệt.

-Gợi liên tưởng đến sự lao động, sáng tạo, sinh thành đầy đau đớn nhưng hạnh phúc của con người.

Câu 5.
Trong cuộc sống, muốn trưởng thành và đạt được thành quả, con người cần kiên trì, vượt qua gian khổ, nuôi dưỡng niềm tin và tình yêu cuộc sống, giống như cây phải đi qua “cuối rễ, đầu cành” để xanh tốt và trổ lá.