Sức thuyết phục của bài viết chủ yếu đến từ ba yếu tố chính:

1. Kinh nghiệm cá nhân chân thực (Sự đồng cảm)

• Tác giả đã sử dụng ngôi thứ nhất ("Tôi") và kể lại chi tiết trải nghiệm cá nhân về việc nghiện điện thoại (bỏ quên khi rút khỏi cuộc sống, cảm giác "câm lặng" nếu để điện thoại xa), sau đó là quá trình cai nghiện (nhờ sự giúp đỡ của thầy cô, bạn bè, bố mẹ).

• Sự chân thật này giúp người đọc dễ dàng đồng cảm và nhận ra mình trong câu chuyện, từ đó tin tưởng vào luận điểm của tác giả.

2. Lập luận logic và khách quan

• Lập luận công bằng: Tác giả không hoàn toàn phủ nhận điện thoại mà thừa nhận những lợi ích (kết nối, thông tin) trước khi tập trung vào mặt trái. Điều này cho thấy góc nhìn đa chiều, tăng tính hợp lý của bài viết.

• Dùng hình ảnh ẩn dụ sắc nét: Câu hỏi "ai là ông chủ?" và hình ảnh điện thoại là "ông chủ" hay "công cụ" là những ẩn dụ mạnh mẽ, dễ hình dung, giúp làm rõ mối quan hệ sai lệch giữa người dùng và công nghệ.

3. Tính thời sự và tính giáo dục

• Vấn đề "nghiện điện thoại" là một hiện tượng phổ biến và nóng hổi trong xã hội hiện đại, đặc biệt trong giới trẻ. Việc đề cập đến nó giúp bài viết có tính thời sự cao.

• Bài viết không chỉ phê phán mà còn đưa ra thông điệp tích cực và hướng giải quyết (cần nhận thức, quyết tâm, hỗ trợ), khiến bài viết trở thành một lời kêu gọi hành động có giá trị.

Bài viết "Điện thoại thông minh và người dùng, ai là ông chủ?" được sắp xếp theo trình tự phát hiện vấn đề - phân tích công bằng - tập trung vào trọng tâm - kết luận giải pháp, tạo nên một cấu trúc lập luận chặt chẽ. Đầu tiên, tác giả đặt vấn đề bằng cách nhận định về sự phổ biến của công nghệ và hiện tượng "nghiện điện thoại thông minh" như một "bệnh dịch" đáng suy ngẫm. Tiếp theo, để đảm bảo tính khách quan, tác giả dành một phần để thừa nhận những lợi ích tích cực của điện thoại (kết nối, thông tin), tránh lối phê phán cực đoan. Trọng tâm của bài viết được triển khai thông qua trải nghiệm cá nhân của tác giả, mô tả chi tiết việc điện thoại đã trở thành "ông chủ" thao túng cuộc sống, khiến người dùng xao nhãng gia đình, học tập, và cảm thấy cuộc sống xung quanh trở nên vô vị, nhạt nhẽo. Cuối cùng, tác giả đưa ra lời giải và kết luận bằng cách khẳng định điện thoại chỉ là công cụ, kêu gọi người đọc phải có "nhận thức rành mạch" và "quyết tâm" để sử dụng thiết bị một cách chủ động, khôi phục lại vai trò làm "ông chủ" của chính mình. Trình tự này được đánh giá là hợp lý và thuyết phục vì nó đi từ tổng quát đến chi tiết, kết hợp nhuần nhuyễn giữa lập luận khách quan và kinh nghiệm cá nhân, đồng thời mang lại thông điệp hành động tích cực.

Vấn đề chính của văn bản là phân tích và cảnh báo về nghiện điện thoại thông minh ("nghiện công nghệ thông tin") và hậu quả của nó, đặt ra câu hỏi về mối quan hệ chủ-tớ giữa con người và thiết bị công nghệ.

Trong phần 2 của bài viết, tác giả đã sử dụng một loạt các lí lẽ và dẫn chứng sắc sảo để bác bỏ quan niệm coi việc làm thơ là một sự nghiệp khổ hạnh hay dựa vào may mắn. Lí lẽ trung tâm mà tác giả đưa ra là làm thơ không phải là kết quả của sự ngẫu nhiên hay "may rủi đơn thuần," mà là sản phẩm của "thành tâm kiên trì" và "một đa mang đuối," tức là một công phu chuyên tâm và trí tuệ nghiêm túc. Tác giả phản bác mạnh mẽ nhóm nhà thơ "nắng hai sương, lặn lủi" vì cho rằng họ sống nhờ vào "vốn trời cho" và "viện trợ," thể hiện một thái độ thụ động và thiếu trách nhiệm với nghệ thuật. Để củng cố quan điểm về vai trò tối thượng của ngôn ngữ, tác giả trích dẫn lời nhà thơ Pháp Do Thái Ét-mông Gia-bét với tuyên ngôn: "Chữ bầu lên nhà thơ." Điều này có nghĩa là quyền năng sáng tạo nằm ở ngôn ngữ ("cử tri chữ"), chứ không phải ở ý chí cá nhân của nhà thơ. Cuối cùng, tác giả còn sử dụng dẫn chứng từ Trang Tử để làm rõ rằng việc "vứt thành bỏ trí" chỉ có thể thực hiện sau khi đã đạt được công phu rèn luyện ("trước khi bỏ đã chứ"), đồng thời kêu gọi học tập các bậc thầy lớn như Lý Bạch, Gớt, Xa-a-di, Ta-go để chuyển hướng tập trung từ sự khổ hạnh sang kỹ thuật và tư tưởng ngôn ngữ. Nhận xét: Các lập luận của tác giả rất chặt chẽ, sử dụng hiệu quả các nhân vật lớn và luận điểm đối kháng để chuyển trọng tâm tranh luận từ sự lao động hình thức sang bản chất trí tuệ và công phu ngôn ngữ của thơ ca.

Quan điểm "Chữ bầu lên nhà thơ" (của Gia-bét) được tác giả Lê Đạt triển khai để làm nổi bật vai trò chủ đạo, thậm chí là quyền lực tối cao, của ngôn ngữ (chữ) trong quá trình sáng tạo thơ ca, vượt lên trên ý chí hay công sức cá nhân của nhà thơ.

Tác giả triển khai quan điểm này theo các khía cạnh:

1. Sự Bác Bỏ Vai Trò Cá Nhân/Ý Thức Chủ Quan:

• Tác giả bác bỏ quan niệm làm thơ bằng "ý tại ngôn tại" (ý có trước, lời có sau) của văn xuôi.

• Thơ khác hẳn, dựa vào "ý tại ngôn ngoại" (ý nằm ngoài lời, ý phát sinh từ ngôn ngữ).

• Nhà thơ không làm thơ bằng ý mà bằng chữ, nghĩa là chữ không chỉ là công cụ truyền tải ý tưởng mà là nguyên liệu sinh ra ý tưởng.

2. Sự Tự Trị và Quyền Lực của Ngôn Ngữ:

• Tác giả trích dẫn ý của Gia-bét: "Gia-bét muốn nói rằng không có chức nhà thơ suốt đời."

• "Mỗi lần làm một bài thơ, nhà thơ lại phải ứng cử trong một cuộc bầu cử khác nghiệt của cử tri chữ."

• Điều này có nghĩa là, chữ chính là "cử tri" có quyền lực tối cao để "bầu" (tạo ra) nhà thơ. Nhà thơ không mặc nhiên là nhà thơ mà phải liên tục chứng minh tài năng qua sự điều khiển, sắp đặt và tôn vinh của ngôn ngữ trong từng tác phẩm.

3. Công Phu của Nhà Thơ là Công Phu Ngôn Ngữ:

• Nhà thơ phải "miệt mài và lao động chữ," "biến ngôn ngữ công cộng thành ngôn ngữ đặc sản độc nhất" để làm giàu cho tiếng mẹ đẻ.

• Đó không phải là lao động khổ hạnh kiểu "nắng hai sương" mà là công phu về trí tuệ, kỹ thuật ngôn ngữ, để khám phá "nghĩa tiêu dùng," "nghĩa tự vị" của chữ, tức là vẻ đẹp, âm lượng, độ vang vọng, sức gợi cảm của chữ.

Tóm lại: Quan điểm "Chữ bầu lên nhà thơ" là hạt nhân cho tư tưởng của tác giả Lê Đạt, khẳng định tính tự trị và quyền năng sáng tạo của ngôn ngữ (chữ) trong thơ ca, vượt lên trên ý định cá nhân của người viết.

Ý kiến này là một hình ảnh ẩn dụ, mô tả một kiểu nhà thơ theo lối lao động vất vả, khổ cực và đơn độc trong quá trình sáng tác:

• "Một nắng hai sương," "lặn lủi," "lực điền trên cánh đồng giấy": Gợi hình ảnh người nông dân làm việc cực nhọc, chịu đựng mưa nắng, cày cấy trên cánh đồng. Ở đây, "cánh đồng giấy" chính là không gian sáng tác, ám chỉ việc làm thơ là một công việc thủ công, nặng nhọc, hao tốn sức lực và thời gian.

• "Đối bắt mò hơi lấy từng hạt chữ": Mô tả sự chắt chiu, tỉ mỉ, cẩn trọng đến mức mệt mỏi ("mò hơi") trong việc tìm kiếm, lựa chọn từng từ ngữ ("từng hạt chữ").

Tóm lại: Câu này mô tả kiểu nhà thơ xem việc sáng tác là một sự nghiệp hành xác, khổ công, nơi giá trị của bài thơ đến từ sự hy sinh, đổ mồ hôi, chứ không phải từ công phu về tư tưởng, kỹ thuật ngôn ngữ hay sự bùng nổ của cảm hứng. Tác giả bài viết bày tỏ thái độ không ưa kiểu nhà thơ này.

• Tác giả "không mê" (không ưa): Tác giả không mê những nhà thơ "nắng hai sương, lặn lủi, lực điền trên cánh đồng giấy, đối bắt mò hơi lấy từng hạt chữ" (đoạn cuối phần 2).

• Tác giả "rất ghét": Tác giả rất ghét cái gọi là "định kiến quái gở" (đoạn cuối phần 2). Định kiến đó có vẻ gắn với kiểu nhà thơ sống chủ yếu bằng "vốn trời cho" và "nhận viện trợ", được hình dung là những người "chỉ biết xuất hiện khi nào cần sớm nên cũng tần tụi lụn sượm".

• Tác giả "ưa đối tượng" (ủng hộ):

• Tác giả ủng hộ phát biểu của nhà thơ Pháp Do Thái Ét-mông Gia-bét: "Chữ bầu lên nhà thơ" (phần 2).

• Tác giả cũng nhấn mạnh việc cần phải học theo những nhà thơ lớn như Lý Bạch, Xa-a-di, Gớt, Ta-go (phần 2), ngụ ý ưa thích phong cách thơ của họ.

• Tác giả ủng hộ công phu của nhà thơ, việc làm thơ là kết quả của thành tâm kiên trì, một đa mang đuối, làm động lòng quỷ thần, chứ không phải may rủi đơn thuần (phần 2).

1. • Các đoạn nhắc đến trẻ em/tuổi thơ nằm rải rác trong văn bản, tiêu biểu là toàn bộ câu chuyện về đứa bé ở đầu, và những đoạn khẳng định "trẻ em phần lớn rất giàu lòng đồng cảm" (Đoạn 8), và "Tuổi thơ quả là thời hoàng kim trong đời người!" (Đoạn 9).

• Lý do nhắc nhiều: Tác giả nhắc nhiều đến trẻ em và tuổi thơ vì đây chính là hình mẫu tự nhiên và hoàn hảo nhất của lòng đồng cảm. Trẻ em có lòng đồng cảm bẩm sinh, hồn nhiên và trải khắp vạn vật. Tác giả dùng trẻ thơ để làm minh chứng gốc rễ cho phẩm chất của người nghệ sĩ, đồng thời thể hiện sự khâm phục và ước muốn khôi phục trạng thái đồng cảm tự nhiên, hạnh phúc, nhân ái mà tuổi thơ đại diện.

2. • Điểm tương đồng: Cả trẻ em và người nghệ sĩ đều có lòng đồng cảm bao la, trải khắp (với chó mèo, hoa cỏ...) và đều nhìn mọi vật bằng tâm hồn vô tư, phi mục đích. Tác giả nói "bản chất của trẻ thơ là nghệ thuật" vì trẻ em và nghệ sĩ đều thấy được những điểm tinh tế mà người lớn bận rộn không chú tâm đến.

• Cơ sở của sự khâm phục: Sự khâm phục và trân trọng trẻ em được hình thành trên cơ sở sự hồn nhiên, chân thành và không bị cản trở của lòng đồng cảm. Trẻ em là những người không bị "cách nghĩ của người đời dồn ép" làm hao mòn tấm lòng, nhờ đó "phát hiện ra những điểm mà người lớn không phát hiện được" (như việc lo lắng cho chiếc đồng hồ úp mặt). Đây là trạng thái "tâm cảnh trước cái đẹp" thuần khiết mà người nghệ sĩ phải cố gắng bồi dưỡng và giữ gìn.

1. Tác giả minh họa qua việc nhìn nhận một gốc cây:

• Nhà khoa học thấy tính chất và trạng thái của nó.

• Bác làm vườn thấy sức sống của nó.

• Chú thợ mộc thấy chất liệu (dáng vẻ) của nó.

• Anh họa sĩ chỉ thường thức dáng vẻ của nó, thấy khía cạnh hình thức, không quan tâm tới mục đích hay giá trị thực tiễn.

2. Cái nhìn của họa sĩ là một cái nhìn đồng cảm, bình đẳng và vô mục đích:

• Đồng cảm nhiệt thành: Họa sĩ nhìn vạn vật bằng tấm lòng đồng cảm và nhiệt thành, không chỉ với đồng loại mà với cả sinh vật và phi sinh vật (chó ngựa, cỏ hoa, tảng đá), coi chúng đều là vật sống có linh hồn.

• Bình đẳng: Trong mắt họa sĩ, thế giới là đại đồng, bình đẳng; một gốc cây hay một tảng đá không có giá trị sử dụng vẫn là một đề tài tuyệt vời; bông hoa dại cũng đẹp để lạ thường.

• Góc nhìn của Mĩ: Họa sĩ chỉ thấy thế giới của Mĩ (cái đẹp, hình thức), chứ không phải thế giới của Chân và Thiện (giá trị thực tiễn), thường thức dáng vẻ, màu sắc, hình dạng của sự vật.

1. Tóm tắt câu chuyện: Tác giả kể về một đứa bé vào phòng giúp tác giả sắp xếp đồ đạc. Đứa bé tỏ ra lật đật, bực bội vì thấy các vật dụng (đồng hồ, chén trà, giày, tranh) bị đặt không đúng vị trí hoặc trạng thái (đồng hồ úp mặt, chén trà nắp sau lưng, giày chiếc xuôi chiếc ngược, tranh bị bòng). Đứa bé giải thích: "Đồng hồ quả quýt úp mặt xuống bàn, nó bực bội lắm đấy!", "Chén trà nắp sau lưng mẹ thì làm sao uống sữa được?", "Giày chiếc xuôi chiếc ngược, làm sao chúng nói chuyện được với nhau?".

• Điều tác giả nhận ra: Qua câu chuyện, tác giả nhận ra lòng đồng cảm phong phú của đứa bé. Điều này giúp tác giả dễ dàng đạt tới vị trí của đồ vật, tạo điều kiện để chúng được dễ chịu, và nhờ đó mới thấy được thái.

2. Sự đồng cảm của người nghệ sĩ khác với người thường ở phạm vi và mục đích. Người bình thường chỉ có thể đồng cảm với đồng loại hoặc cùng lắm là với động vật mà thôi. Ngược lại, người nghệ sĩ lại có lòng đồng cảm bao la quảng đại, trải khắp vạn vật có tình cũng như không có tình (cỏ hoa, chó ngựa, tĩnh vật). Trong khi người thường nhìn mọi vật với mục đích (ví dụ: thợ mộc nhìn cây vì vật liệu), người nghệ sĩ lại chỉ thường thức dáng vẻ, màu sắc, hình dạng của sự vật, nhìn chúng bằng tâm cảnh và nhiệt thành mà không có mục đích gì khác, tức là chỉ thấy thế giới của Mĩ (cái đẹp) chứ không phải thế giới của Chân và Thiện (giá trị thực tiễn).

3. Việc mở đầu bằng câu chuyện của đứa bé có tác dụng thu hút và tạo sự gần gũi cho người đọc, khiến vấn đề nghị luận không còn khô khan. Quan trọng hơn, câu chuyện này là một minh chứng cảm tính sinh động, cụ thể hóa cho khái niệm trừu tượng là "lòng đồng cảm". Điều này giúp làm sáng tỏ luận đề (lòng đồng cảm của nghệ sĩ) ngay từ đầu, tạo ra một liên kết mạch lạc giữa thực tế đời sống và triết lý nghệ thuật, qua đó tăng tính thuyết phục cho toàn bộ văn bản.