Chế độ thực dân có cả ảnh hưởng tích cực và tiêu cực đến các quốc gia Đông Nam Á, với hậu quả nặng nề tại Việt Nam.

Chế độ thực dân phương Tây đã để lại những dấu ấn sâu sắc trên mọi lĩnh vực đời sống của các quốc gia Đông Nam Á, bao gồm cả Việt Nam.

Ảnh hưởng tiêu cực:

Kinh tế: Nền kinh tế các nước thuộc địa trở nên lạc hậu, yếu kém và phụ thuộc nặng nề vào kinh tế tư bản chủ nghĩa phương Tây, chủ yếu là nơi cung cấp nguyên liệu thô và thị trường tiêu thụ hàng hóa.

Chính trị - Xã hội: Chính sách "chia để trị" của thực dân đã khoét sâu mâu thuẫn giữa các vùng miền, sắc tộc và tôn giáo, làm gia tăng mâu thuẫn giai cấp trong xã hội.

Văn hóa: Chính sách đồng hóa văn hóa đã làm mai một nhiều giá trị văn hóa bản địa, áp đặt văn hóa phương Tây lên các dân tộc thuộc địa.

Ảnh hưởng tích cực (xuất phát từ mục tiêu khai thác thuộc địa):

Cơ sở hạ tầng: Các nước thực dân đã phát triển hệ thống giao thông vận tải, cầu cảng, nhà máy, hầm mỏ, đồn điền.

Phương thức sản xuất: Du nhập phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, tạo ra những biến đổi tích cực trong diện mạo kinh tế của khu vực.

Quá trình xâm lược của thực dân phương Tây đối với các quốc gia Đông Nam Á hải đảo diễn ra theo các mốc thời gian và quốc gia cụ thể.

Indonesia: Từ thế kỷ 15-16, Bồ Đào Nha và Hà Lan cạnh tranh ảnh hưởng. Đến thế kỷ 19, Hà Lan hoàn thành việc xâm chiếm và thiết lập ách thống trị.

Philippines: Từ thế kỷ 16, Philippines bị Tây Ban Nha thống trị. Sau thất bại trong chiến tranh với Mỹ (1898), Tây Ban Nha nhượng quyền quản lý thuộc địa này cho Mỹ.

Mã Lai: Năm 1826, Anh đẩy mạnh xâm chiếm các tiểu quốc như Kêđa, Pênang,... và thành lập Mã Lai thuộc Anh vào năm 1895.

Quá trình này thể hiện sự bành trướng mạnh mẽ của chủ nghĩa thực dân phương Tây nhằm mục đích khai thác tài nguyên và thị trường.