Câu 1:

Bài thơ “Than đạo học” của Tú Xương đã thể hiện sâu sắc sự suy thoái của nền Nho học vào buổi giao thời. Về nội dung, tác giả phản ánh một thực trạng đáng buồn: việc học không còn được coi trọng, người học thì lười biếng, thiếu ý chí “mười người đi học, chín người thôi”, cảnh trường lớp trở nên ảm đạm, thầy và trò đều thiếu nhiệt huyết. Đồng thời, ông còn phê phán sự xuống cấp của đạo đức học đường khi kẻ sĩ mất đi khí tiết, thi cử mang tính đối phó, gian dối “văn trường liều lĩnh đấm ăn xôi”. Qua đó, bài thơ thể hiện nỗi xót xa, chua chát trước sự tàn lụi của đạo học truyền thống. Về nghệ thuật, bài thơ mang đậm phong cách trào phúng đặc sắc của Tú Xương với giọng điệu mỉa mai, châm biếm sâu cay nhưng vẫn kín đáo. Hình ảnh thơ giản dị, gần gũi mà giàu sức gợi, kết hợp với cách nói ngược, nói tránh đã làm nổi bật ý nghĩa phê phán. Ngôn ngữ linh hoạt, giàu tính khẩu ngữ, góp phần tăng sức biểu cảm. Tất cả đã tạo nên một tác phẩm vừa hài hước vừa thấm thía.

Câu 2:

Trong xã hội hiện đại, học tập là con đường quan trọng giúp mỗi người phát triển bản thân và đóng góp cho đất nước. Tuy nhiên, ý thức học tập của học sinh hiện nay đang là vấn đề cần được quan tâm và suy nghĩ.

Trước hết, cần hiểu rằng ý thức học tập là thái độ, tinh thần tự giác, trách nhiệm và sự chủ động trong việc học. Một học sinh có ý thức học tập tốt sẽ biết đặt mục tiêu rõ ràng, chăm chỉ, kiên trì và không ngừng nỗ lực để đạt được kết quả cao. Trong thực tế, nhiều học sinh ngày nay đã có ý thức học tập tích cực: các bạn chủ động tìm tòi kiến thức, biết tận dụng công nghệ để học tập hiệu quả, tham gia các hoạt động ngoại khóa nhằm phát triển toàn diện. Đây là những tín hiệu đáng mừng, cho thấy thế hệ trẻ ngày càng năng động và có trách nhiệm với tương lai của mình.

Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn không ít học sinh thiếu ý thức học tập. Một số bạn học đối phó, lười biếng, không chú ý nghe giảng, thậm chí sa đà vào các trò chơi điện tử, mạng xã hội mà bỏ bê việc học. Có những học sinh gian lận trong thi cử, thiếu trung thực, chỉ học để qua môn chứ không thực sự tiếp thu kiến thức. Thực trạng này không chỉ ảnh hưởng đến kết quả học tập mà còn tác động tiêu cực đến nhân cách và tương lai của các em.

Nguyên nhân của tình trạng trên đến từ nhiều phía. Trước hết là từ bản thân học sinh chưa nhận thức đúng vai trò của việc học. Bên cạnh đó, sự quản lý chưa chặt chẽ của gia đình, nhà trường cũng góp phần khiến học sinh dễ sa sút. Ngoài ra, sự phát triển của công nghệ và các hình thức giải trí cũng tạo ra nhiều cám dỗ, khiến học sinh dễ mất tập trung.

Để nâng cao ý thức học tập, cần có sự phối hợp từ nhiều phía. Học sinh cần tự giác rèn luyện, xác định mục tiêu học tập rõ ràng và xây dựng thói quen học tập khoa học. Gia đình cần quan tâm, động viên và định hướng cho con em mình. Nhà trường cần đổi mới phương pháp giảng dạy, tạo hứng thú cho học sinh. Đồng thời, xã hội cũng cần xây dựng môi trường học tập lành mạnh, khuyến khích tinh thần hiếu học.

Ý thức học tập đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi học sinh. Mỗi người cần tự nhìn nhận lại bản thân để không ngừng hoàn thiện, từ đó góp phần xây dựng một xã hội tri thức và phát triển bền vững.

Câu 1:

Thể thơ của bài thơ trên là thể thơ Thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2:

Đề tài của bài thơ trên là sự suy tàn của học thuật Nho giáo và thân phận bi hài cảu các nhà nho trong thời thế Nho giáo suy tàn.

Câu 3:

Tác giả cho rằng "Đạo học ngày nay đã chán rồi" vì đạo học đã mất đi giá trị tinh thần cao quý, chỉ còn là một sự tồn tại mơ hồ và thực dụng trong thời thế đổi thay.

Câu 4:

Việc tác giả sử dụng những từ láy trong bài thơ như lim dim, nhấp nhỏm, rụt rè, liều lĩnh giúp bài thơ trở nên cụ thể hơn, giàu hình ảnh và giàu tính nhạc. Bài thơ đã khắc họa nên những hình ảnh sống động về những học sĩ với những suy tư về sự bấp bênh trên con đường học vấn. Cho ta thấy sự xuống cấp của những người mang tư trưởng học thuật đã từng rất rực rỡ - Nho giáo nay lại suy đồi, hèn nhát, thực dụng bất chấp để kiếm miếng ăn. Qua đó cũng thể hiện thái độ mỉa mai, giọng điệu châm biếm của tác giả với xã hội. Chúng đã làm nổi bật chủ đề phe phán thực trạng đạo học suy tàn và sự tha hóa của kẻ từng mang danh học sĩ trong xã hội thực dân phong kiến.

Câu 5:

Nội dung của bài thơ "Than học đạo" của Tú Xương là sự phản ánh thực trành suy tàn của nền học vấn Nho giáo và sự biến đổi của xã hội Việt Nam buổi giao thời. Tác giả trực tiếp bày tỏ sự chán chường trước cảnh học thuật truyền thống bị rẻ rúng, người đi học không còn mặn mà với con chữ "Mười người đi học, chín người thôi".
Cảnh ngộ bi hài của tầng lớp trí thức. Qua hình ảnh "cô hàng bán sách lim dim ngủ" và "thầy khóa tư lương nhấp nhổm ngồi", bài thơ khắc họa sự đình trệ, bế tắc và mất đi vị thế vốn có của những người theo nghiệp bút nghiên. Sĩ khí rở nên bạc nhược, sợ hãi như "gà phải cáo". Văn chương bị hạ thấp thành công cụ kiếm sống thực dụng, liều lĩnh bất chấp cốt cách "đấm ăn xôi". Thái độ của tác giả: Bài thơ mang giọng điệu mỉa mai, châm biếm sâu cay nhưng ẩn chứa nỗi đau xót, bất lực của một nhà nho trước cảnh đạo học suy đồi và xã hội đảo lộn các giá trị đạo đức.

Câu 1. Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ)

Phân tích văn bản “Cảnh tượng đau lòng” (trích Vua Lia – Sếch-xpia)

Đoạn trích Cảnh tượng đau lòng đã khắc họa sâu sắc bi kịch tinh thần của vua Lia khi ông rơi vào cảnh mất quyền lực, bị con cái phản bội và rơi vào trạng thái điên loạn. Trong cơn điên, lời nói của vua Lia tưởng chừng vô nghĩa nhưng lại ẩn chứa sự tỉnh táo và những triết lí cay đắng về cuộc đời. Ông nhận ra sự giả dối của quyền lực, sự bất công của xã hội, nơi “chó được trao quyền hành” thì con người cũng phải cúi đầu phục tùng. Qua những lời lẽ mỉa mai, chua chát, vua Lia phơi bày sự thật tàn nhẫn: công lí có thể bị che đậy bởi tiền bạc, địa vị; kẻ nghèo khổ luôn là người chịu thiệt thòi. Hình ảnh một vị vua từng “từ gót lên đầu” nay trở thành “đồ chơi trong tay Vận mệnh” đã thể hiện rõ bi kịch của con người khi bị tước đoạt cả quyền lực lẫn tình thân. Đoạn trích không chỉ gây xúc động mạnh mẽ mà còn cho thấy giá trị nhân đạo sâu sắc của Sếch-xpia: xót thương con người trong đau khổ và lên án xã hội đầy bất công.

Câu 2. Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ)

Bàn về ý nghĩa của nghịch cảnh trong cuộc sống

Cuộc sống không phải lúc nào cũng bằng phẳng và êm đềm. Trên hành trình trưởng thành của mỗi con người, nghịch cảnh là điều khó tránh khỏi. Đó có thể là thất bại, mất mát, đau khổ hay những thử thách bất ngờ ập đến. Tuy nhiên, chính trong nghịch cảnh, con người mới nhận ra những giá trị sâu sắc và ý nghĩa thật sự của cuộc sống.

Trước hết, nghịch cảnh là phép thử để con người nhận ra bản lĩnh và sức mạnh nội tâm của chính mình. Khi sống trong thuận lợi, ta dễ ỷ lại, chủ quan và không nhận ra giới hạn của bản thân. Chỉ khi đối mặt với khó khăn, con người mới buộc phải đứng dậy, tìm cách vượt qua và khám phá tiềm năng ẩn giấu bên trong. Nhiều người từng thất bại cay đắng nhưng nhờ đó trở nên mạnh mẽ, kiên cường hơn, không dễ dàng gục ngã trước thử thách.

Không chỉ vậy, nghịch cảnh còn giúp con người trưởng thành về mặt nhận thức. Những va vấp trong cuộc sống khiến ta hiểu rõ hơn giá trị của tình thân, tình người và những điều tưởng như bình dị. Khi mất đi, con người mới biết trân trọng; khi đau khổ, ta mới học được cách cảm thông và sẻ chia. Nghịch cảnh vì thế góp phần hoàn thiện nhân cách, giúp con người sống sâu sắc và giàu lòng nhân ái hơn.

Bên cạnh đó, nghịch cảnh còn là động lực để con người thay đổi và vươn lên. Lịch sử và thực tế đã chứng minh rằng nhiều con người vĩ đại từng bước ra từ hoàn cảnh vô cùng khắc nghiệt. Chính những khó khăn đã thôi thúc họ nỗ lực không ngừng, biến nghịch cảnh thành bàn đạp để đi đến thành công. Nếu không có thử thách, con người dễ bằng lòng với hiện tại và đánh mất ý chí tiến lên.

Tuy nhiên, nghịch cảnh chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người biết đối diện với nó bằng thái độ tích cực. Nếu buông xuôi, tuyệt vọng, nghịch cảnh sẽ trở thành gánh nặng đè bẹp con người. Ngược lại, nếu dũng cảm chấp nhận và vượt qua, nghịch cảnh sẽ trở thành bài học quý giá, giúp con người sống vững vàng hơn trước sóng gió cuộc đời.

Tóm lại, nghịch cảnh là một phần tất yếu của cuộc sống. Dù đau đớn và khắc nghiệt, nhưng nếu biết nhìn nhận đúng đắn, nghịch cảnh sẽ giúp con người trưởng thành, mạnh mẽ và sống có ý nghĩa hơn. Điều quan trọng không phải là ta gặp bao nhiêu khó khăn, mà là cách ta đứng lên sau những khó khăn ấy.

Câu 1: Một lời độc thoại trong văn bản trên là: "Giá nghe kể lại, thì chẳng đời nào mình chịu tin, vậy mà sự thể hiển nhiên kia! Khiến cho lòng ta tan vỡ!"

Câu 2: Vua Lia nhận ra bản chất của hai cô con gái và sự ảo tưởng về quyền phép vạn năng của bản thân khi vua Lia nhận ra bản chất thật của hai cô con gái và sự ảo tưởng về quyền phép vạn năng của bản thân khi ông bị ruồng bỏ, đẩy ra khỏi nhà trong đêm giông bão, không còn quyền lực, không còn thần dân nịnh hót. Cụ thể, trong đêm mưa, khi thiên nhiên không còn "thuận theo" ông, khi thân phận ông trở nên nhở bé, yếu đuối, vua Lia mới hiểu rằng quyền lực trước đây chỉ là giả tạo, còn tình yêu của hai cô con gái cũng là dối trá.

Câu 3 : Lời thoại của vua Lia có đặc điểm sau:

-Ngôn ngữ rời rạc, đứt đoạn, chuyển ý đột ngột.

-Hình ảnh phi logic, tưởng tượng hoang đường: con chuột, mẩu bánh sữa nướng, khổng lồ, chim bắn trúng hồng tâm.

-Cảm xúc thay đổi thất thường, hưng phấn - ra lệnh - phấn khích - la hét

=> Cho thấy tình trạng điên cuồng của vua Lia, đồng thời phản ánh tình trạng trong cơn điên ông đã phơi bày sự thật trần trụi về quyền lực và lối sống.

Câu 4 : Các chỉ dẫn sân khấu trong văn bản:

-Lia ra, đeo quấn rất ngộ nghĩnh những hoa đồng cỏ nội.

-(E-ga) Nói riêng.

-Một gia tướng và một số gia nhân ra.

-Lia vùng chạy, bọn gia nhân đuổi theo.

Tác dụng:

-Giúp người đọc hình dung rõ hành động, cử chỉ, trạng thái tâm lí của nhân vật.

-Làm nổi bật sự điên loạn, đáng thương của vua Lia.

-Tăng tính kịch tính, sôi động hỗ trợ việc dàn dựng và thưởng thức kịch.

-Góp phần thể hiện bi kịch của con người và quyền lực suy tàn.

Câu 5 : Phần tóm tắt vở kịch và văn bản cho thấy bức tranh hiện thực đời sống hiện ra là một bức tranh hiện thực cuộc sống u ám, tàn nhẫn:

-Gia đình tan vỡ, con cái phản bội bố mẹ.

-Quyền lực gắn với giả dối, nịnh hót, khi mất đi quyền lực thì con người bị chà đạp.

-Công lí bị bóp méo: kẻ ác lộng hành, người lương thiện bị hãm hại.

-Con người nhỏ bé, đau khổ trước số phận và trật tự xã hội bất công.

=>Đó là hiện thực của một xã hội hỗn loạn, nơi giá trị đạo đức suy đồi, đồng thời thể hiện tư tưởng nhân đạo sau sắc: thương xót cho con người, đặc biệt là những kẻ đau khổ và bị ruồng bỏ.