Câu 1

Lòng yêu thương vạn vật là biểu hiện cao nhất của một tâm hồn nhân văn và trí tuệ sâu sắc. Trong thế giới hiện đại đầy biến động của năm 2026, khi con người dần nhận ra những hệ lụy từ việc đối xử thô bạo với thiên nhiên, tình yêu thương này trở thành chìa khóa cho sự sinh tồn bền vững. Yêu thương vạn vật không chỉ dừng lại ở sự đồng cảm giữa người với người, mà còn là sự trân quý từng mầm xanh, sự tôn trọng quyền sống của muôn thú và ý thức bảo vệ môi trường sống chung. Khi biết đặt mình vào dòng chảy của vũ trụ, ta sẽ bớt đi cái tôi ích kỷ, sống hài hòa và bao dung hơn. Sự kết nối ấy giúp xoa dịu những căng thẳng, mang lại sự bình an nội tại và ngăn chặn những hành động hủy hoại mù quáng. Một người biết xót xa trước một cánh rừng bị tàn phá hay một loài vật bị ngược đãi chắc chắn sẽ là một người có trái tim nhân hậu với đồng loại. Suy cho cùng, vạn vật đều có linh hồn và mối quan hệ cộng sinh chặt chẽ; bảo vệ vạn vật chính là bảo vệ mái nhà chung và tương lai của chính nhân loại. Hãy lan tỏa tình yêu thương ấy từ những việc làm tử tế nhỏ bé nhất mỗi ngày.

Câu 2

Đoạn thơ trong bài "Bên kia sông Đuống" của Hoàng Cầm là một bức tranh tương phản đối lập gay gắt giữa quê hương Kinh Bắc thanh bình, tươi đẹp trong hoài niệm và hiện thực tang thương, điêu tàn khi giặc Pháp tràn đến. Bằng ngôn từ giàu hình ảnh, nhịp thơ biến hóa, tác giả đã khắc họa sâu sắc sự biến đổi từ một miền quê trù phú thành vùng đất chết, đồng thời bày tỏ niềm thương xót và căm thù sục sôi.

Bốn câu thơ đầu phác họa nên một quê hương Kinh Bắc rực rỡ, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc. "Quê hương ta lúa nếp thơm nồng" gợi lên vẻ trù phú, ấm no, mang theo hương vị đồng quê quen thuộc. Vẻ đẹp ấy được nâng lên thành nét đẹp văn hóa tinh thần qua hình ảnh "Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong" và "Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp". Câu thơ "Màu dân tộc sáng bừng" không chỉ miêu tả màu sắc rực rỡ của tranh mà còn khẳng định sự bền vững của bản sắc văn hóa truyền thống. Mọi thứ hiện lên trong quá khứ là sự tươi tắn, thanh bình và trù phú.

Tuy nhiên, sự thanh bình ấy bị phá vỡ khi "giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn". Từ "khủng khiếp" đánh dấu sự chuyển đổi tàn khốc, quê hương trở thành vùng đất cháy rụi và hoang tàn. Các câu thơ ngắn "Ruộng ta khô / Nhà ta cháy" được ngắt nhịp dồn dập, gợi cảm giác hoảng loạn, tang thương. Hình ảnh hoán dụ "Chó ngộ một đàn" và "Lưỡi dài lê sắc máu" tố cáo tội ác dã man, dã thú của giặc. Không gian "ngõ thẳm bờ hoang" nhấn mạnh sự hoang vắng, kiệt cùng.

Đỉnh điểm của sự đau thương là khi những biểu tượng văn hóa bình dị nhất cũng bị tàn phá. "Mẹ con đàn lợn âm dương / Chia lìa trăm ngả" gợi lên nỗi đau chia lìa gia đình, con người. Hình ảnh "Đám cưới chuột đang tưng bừng rộn rã / Bây giờ tan tác về đâu" là sự tương phản đau đớn, thể hiện sự hủy diệt tàn bạo của chiến tranh đối với cả những giá trị tinh thần. Câu hỏi tu từ cuối đoạn "Bây giờ tan tác về đâu?" như tiếng khóc xé lòng, xoáy sâu vào nỗi đau, sự ngơ ngác và căm hờn của nhà thơ trước cảnh quê hương tan tác.

Tóm lại, đoạn thơ là nỗi nhớ thương quê hương da diết, đồng thời là lời tố cáo đanh thép tội ác giặc Pháp. Sự đối lập giữa "lúa nếp thơm nồng" và "lửa hung tàn" đã làm nổi bật sự biến đổi to lớn, khốc liệt của quê hương, khơi gợi lòng căm thù và tình yêu nước sâu sắc.

Câu 1 (0.5 điểm): Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận

Câu 2 (0.5 điểm): Nội dung văn bản: Thể hiện sự xót xa trước lối sống vô tâm, thô tháp của con người khi làm tổn thương thiên nhiên, cảnh vật và con người xung quanh; qua đó, tác giả bày tỏ mong muốn con người biết nâng niu, trân trọng và sống dịu dàng hơn.

Câu 3 (1.0 điểm):

Biện pháp tu từ: Nhân hóa (ví dụ: "Mặt đất ngàn đời quen tha thứ", "Những thảm rêu vốn không biết dỗi hờn", "Những giấc mơ chỉ một mực bao dung", "Những dòng sông quen chảy xuôi"...).

Phân tích: Tác giả nhân hóa mặt đất, đại dương, dòng sông, thảm rêu,... như những con người có cảm xúc, tâm hồn. Điều này làm cho thiên nhiên trở nên gần gũi, sống động, có tâm hồn, từ đó làm nổi bật sự bao dung, độ lượng của thiên nhiên trước sự tàn phá vô tâm của con người.

Câu 4 (1.0 điểm): Tác giả nói “Thỉnh thoảng bàn chân nên bị gai đâm” vì:

Đó là lúc con người giật mình tỉnh ngộ trước sự vô tâm của chính mình.

Khi bị đau, ta mới thấm thía cảm giác tổn thương, từ đó thấu hiểu, sẻ chia và biết trân trọng cuộc sống cũng như vạn vật xung quanh.

Nó nhắc nhở con người không được sống hời hợt, thô bạo mà phải sống có trách nhiệm, dịu dàng hơn.

Câu 5 (1.0 điểm): Bài học ý nghĩa nhất: Hãy sống biết yêu thương, nâng niu và trân trọng mọi thứ xung quanh (từ thiên nhiên, cảnh vật đến tình cảm con người). Sống chậm lại để cảm nhận, bao dung thay vì vô tâm, thô bạo, bởi "tổn thương là rỉ máu" đối với chính mình và người khác.