Câu 1

Trong cuộc sống hiện đại, “lối sống chủ động” mang một ý nghĩa vô cùng quan trọng. Đó không chỉ đơn thuần là việc tự mình đề ra kế hoạch và thực hiện chúng, mà còn là thái độ làm chủ cuộc sống, dám nghĩ, dám làm và sẵn sàng đối mặt với mọi thử thách. Sống chủ động giúp chúng ta khai thác tối đa tiềm năng của bản thân, không ngừng học hỏi, sáng tạo và thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của thế giới. Khi có lối sống chủ động, chúng ta sẽ trở nên tự tin, bản lĩnh và linh hoạt hơn trong mọi tình huống. Thay vì bị động chờ đợi, chúng ta chủ động tìm kiếm cơ hội, tạo dựng con đường đi cho riêng mình và không ngừng vươn lên để đạt được mục tiêu. Những người sống chủ động thường dễ dàng gặt hái thành công, bởi họ không ngại khó khăn mà xem đó là động lực để phát triển. Ngược lại, lối sống thụ động dễ dẫn đến sự trì trệ, bỏ lỡ cơ hội và đánh mất đi những khát vọng. Vì vậy, mỗi chúng ta, đặc biệt là các bạn trẻ, cần rèn luyện cho mình lối sống chủ động để làm chủ tương lai, đóng góp tích cực cho sự phát triển của bản thân và xã hội. Hãy bắt đầu bằng những hành động nhỏ, tự giác trong học tập, công việc và cuộc sống hàng ngày.

Câu 2
      Bài thơ Bảo kính cảnh giới , thường được biết đến với tên Cảnh ngày hè, là một trích đoạn tiêu biểu của Nguyễn Trãi, thể hiện rõ nét sự giao thoa giữa tâm hồn yêu thiên nhiên và khát vọng lớn lao vì dân vì nước của nhà thơ. Bài thơ được viết bằng thể thơ thất ngôn xen lục ngôn, một sáng tạo độc đáo, mang đậm hơi thở Việt Nam thế kỷ XV, XVI, và được viết bằng chữ Nôm.

        Nguyễn Trãi, hiệu Ức Trai, là một danh nhân văn hóa thế giới, nhà chính trị kiệt xuất. Bài thơ này nằm trong chùm thơ Bảo kính cảnh giới (Gương báu răn mình), được sáng tác trong thời gian ông lui về Côn Sơn ở ẩn sau những năm tháng mệt mỏi chốn quan trường. Dù mang tính chất giáo huấn, bài thơ số 43 này không trực tiếp răn dạy mà gửi gắm ý nghĩa sâu sắc qua việc miêu tả cảnh vật và tâm trạng. Bài thơ mở đầu bằng việc giới thiệu hoàn cảnh thư thái của nhà thơ:

Rồi hóng mát thuở ngày trường.

Chữ “rồi” tách riêng nhấn mạnh sự nhàn rỗi, thảnh thơi tận hưởng những ngày dài rỗi rãi hiếm hoi. Tuy nhiên, đằng sau sự an nhàn đó là tâm thế luôn hướng về thời cuộc. Bốn câu tiếp theo vẽ nên một bức tranh thiên nhiên mùa hè rực rỡ, sống động, khác với sự tiêu điều thường thấy trong thơ cổ:

Hoè lục đùn đùn tán rợp giương,

Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ,

Hồng liên trì đã tiễn mùi hương. Nguyễn Trãi sử dụng những hình ảnh quen thuộc nhưng đầy sức sống: màu xanh của cây hoè (“lục”) với động từ mạnh “đùn đùn” gợi sự sinh sôi nảy nở; màu đỏ rực rỡ của hoa thạch lựu “phun” lửa; và hương thơm ngát của hoa sen (“hồng liên”) “tiễn” đưa. Sự kết hợp của các giác quan (thị giác: xanh, đỏ, hồng; khứu giác: mùi hương) tạo nên một không gian mùa hè căng tràn nhựa sống.

Sáu câu thơ đầu không chỉ là cảnh vật mà còn là sự phơi bày tâm hồn lạc quan, yêu đời của nhà thơ khi được hòa mình vào thiên nhiên thanh bình.

Hai câu tiếp theo mở rộng không gian từ thiên nhiên tĩnh lặng sang âm thanh và sinh hoạt của con người:

Lao xao chợ cá làng ngư phủ;

Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương.

Âm thanh đối lập hài hòa: sự ồn ào, náo nhiệt của “chợ cá làng ngư phủ” (cuộc sống mưu sinh) đối lập với tiếng ve “dắng dỏi” (âm thanh quen thuộc của mùa hè, thường gợi sự buồn bã nhưng ở đây lại hòa vào không khí sống động). Tất cả diễn ra dưới ánh hoàng hôn (“tịch dương”), tạo nên một khung cảnh sinh hoạt thôn dã đầy sức sống. Phần kết của bài thơ chuyển từ miêu tả sang bộc lộ trực tiếp tâm sự, lý tưởng của nhà thơ:

Lẽ có Ngu cầm đàn một tiếng,

Dân giàu đủ khắp đòi phương.

Đây là chiêm nghiệm sâu sắc nhất. Nhà thơ nhớ đến điển tích xưa về vua Nghiêu, vua Thuấn (Ngu: vua Nghiêu) dùng tiếng đàn ngự trị để cảm hóa lòng người, mang lại thái bình, no ấm cho muôn dân. Điều này thể hiện khát vọng mãnh liệt nhất của Nguyễn Trãi: ông ước gì có thể dùng tiếng đàn của mình (tức tài năng, đức độ của mình) để ca ngợi và kiến tạo nên một đất nước thái bình, nơi “Dân giàu đủ khắp đòi phương”

            Cảnh ngày hè là sự kết hợp tuyệt vời giữa chất trữ tình và chất trữ tình chính trị. Qua bức tranh ngày hè rực rỡ, bình dị, Nguyễn Trãi không chỉ bộc lộ tình yêu thiên nhiên sâu sắc mà còn khẳng định tấm lòng yêu nước, thương dân cao cả. Vẻ đẹp tâm hồn, khát vọng sống vì nhân dân của nhà thơ chính là lời giáo huấn sâu sắc nhất mà tác phẩm mang lại.

Câu 1

Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2

Những hình ảnh nói về nét sinh hoạt hàng ngày đạm bạc, thanh cao của tác giả:

Mai, cuốc, cần câu 

Măng trúc, giá 

Tắm hồ sen, tắm ao 

Rượu, cội cây 

Câu 3 

Biện pháp liệt kê: "Một mai, một cuốc, một cần câu".

Tác dụng : Khắc họa hình ảnh Nguyễn Bỉnh Khiêm như một lão nông thực thụ, sống giản dị, gần gũi với thiên nhiên, xa rời chốn quan trường vất vả.Tạo nhịp điệu chậm rãi, ung dung, nhấn mạnh sự chủ động và niềm vui trong cuộc sống lao động, nhàn nhã. 

Câu 4 

Quan niệm dại – khôn của tác giả mang nét đặc biệt:

-Tác giả tự nhận mình "dại" khi chọn nơi vắng vẻ, còn người đời cho là "khôn" khi chen chúc nơi lao xao . "Dại" ở đây thực chất là khôn – chọn lối sống thanh cao, yên bình, xa lánh vòng danh lợi để giữ cốt cách. "Khôn" theo lối người đời thực chất là dại vì phải lao tâm khổ tứ, chạy theo giấc mộng phù hoa. Đây là sự thức tỉnh về nhân sinh, chọn sống an nhàn, ung dung. 

Câu 5 

Qua bài thơ Nhàn, Nguyễn Bỉnh Khiêm hiện lên là một bậc hiền triết có nhân cách cao thượng, xem khinh danh lợi và sống hòa hợp với thiên nhiên. Ông giữ vững cốt cách thanh cao, không màng đến sự giàu sang, phú quý, coi chúng chỉ như một giấc chiêm bao. Lối sống của ông là sự lựa chọn dũng cảm, rút lui khỏi chốn quan trường "chốn lao xao"để tìm về sự tự tại "nơi vắng vẻ". Vẻ đẹp đó thể hiện sự thông tuệ, bản lĩnh vững vàng và tâm hồn ung dung, bình thản trước biến động của thời cuộc.