PHẦN 2: LÀM VĂN Câu 1 Bài thơ Than đạo học của Tú Xương đã phản ánh chân thực sự suy thoái của nền Nho học trong xã hội đương thời. Qua những hình ảnh như “mười người đi học, chín người thôi”, “cô hàng bán sách lim dim ngủ”, tác giả cho thấy cảnh học hành lười biếng, thiếu nghiêm túc. Không chỉ người học mà cả người dạy cũng sa sút với hình ảnh “thầy khoá tư lương nhấp nhổm ngồi”, gợi sự hời hợt, thiếu trách nhiệm. Đặc biệt, những từ láy như “lim dim”, “nhấp nhổm” góp phần làm nổi bật thái độ châm biếm, mỉa mai sâu sắc. Qua đó, Tú Xương phê phán một xã hội mà đạo học bị coi nhẹ, con người chạy theo danh lợi tầm thường. Bài thơ không chỉ là lời than mà còn thể hiện nỗi đau và sự bất mãn của tác giả trước sự xuống cấp của nền giáo dục.

Câu 2 Ý thức học tập là yếu tố vô cùng quan trọng đối với mỗi học sinh trong xã hội hiện nay. Tuy nhiên, thực tế cho thấy ý thức học tập của một bộ phận học sinh vẫn còn nhiều hạn chế, đáng để chúng ta suy ngẫm. Trước hết, ý thức học tập là thái độ, tinh thần tự giác, chủ động trong việc học. Một học sinh có ý thức học tập tốt sẽ biết tự đặt mục tiêu, chăm chỉ rèn luyện và không ngừng cố gắng vươn lên. Ngược lại, nếu thiếu ý thức, học sinh dễ rơi vào tình trạng lười biếng, học đối phó, thậm chí bỏ bê việc học. Hiện nay, bên cạnh nhiều học sinh chăm ngoan, vẫn còn không ít bạn có biểu hiện học tập chưa tốt: không làm bài, không chú ý nghe giảng, phụ thuộc vào tài liệu hoặc gian lận trong kiểm tra. Một số bạn còn bị cuốn vào điện thoại, mạng xã hội mà quên mất nhiệm vụ chính của mình là học tập. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến kết quả học tập mà còn làm giảm sút tương lai của chính bản thân. Nguyên nhân của tình trạng này có thể xuất phát từ nhiều phía: bản thân học sinh thiếu mục tiêu, gia đình chưa quan tâm đúng mức, hoặc môi trường học tập chưa thật sự tạo động lực. Tuy nhiên, nguyên nhân quan trọng nhất vẫn là do ý thức cá nhân. Để nâng cao ý thức học tập, mỗi học sinh cần tự giác hơn trong việc học: xác định rõ mục tiêu, xây dựng kế hoạch học tập hợp lý và kiên trì thực hiện. Bên cạnh đó, cần hạn chế sử dụng điện thoại khi không cần thiết, tập trung vào việc học và rèn luyện kỹ năng. Gia đình và nhà trường cũng cần phối hợp để định hướng, động viên và tạo điều kiện tốt nhất cho học sinh. Tóm lại, ý thức học tập đóng vai trò quyết định đến sự thành công của mỗi học sinh. Mỗi chúng ta cần nhận thức rõ điều đó để không ngừng nỗ lực, hoàn thiện bản thân và hướng tới một tương lai tốt đẹp hơn.

PHẦN 1: ĐỌC HIỂU Câu 1. Xác định thể thơ → Bài thơ viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật (8 câu, mỗi câu 7 chữ).

Câu 2. Đề tài của bài thơ → Đề tài: Than thở về sự suy thoái của nền Nho học (đạo học) trong xã hội lúc bấy giờ.

Câu 3. Vì sao tác giả cho rằng “Đạo học ngày nay đã chán rồi”? → Vì thực trạng học hành lúc đó xuống cấp nghiêm trọng: Người đi học ít, không chăm chỉ: “Mười người đi học, chín người thôi”. Người bán sách cũng lười biếng. Thầy dạy học thì qua loa, không nghiêm túc. Kẻ sĩ thì mất chí khí, hèn kém. Người có học lại chạy theo lợi ích tầm thường. → ⇒ Tất cả cho thấy đạo học suy đồi, không còn giá trị như trước.

Câu 4. Nhận xét về việc sử dụng từ láy → Các từ láy như: “lim dim”, “nhấp nhổm” → Tác dụng: Gợi hình ảnh lười biếng, uể oải, thiếu nghiêm túc. Tạo sắc thái châm biếm, mỉa mai sâu cay. Làm nổi bật thực trạng xuống cấp của việc học.

Câu 5. Nội dung của bài thơ là : Phản ánh sự sa sút, suy đồi của nền Nho học. Phê phán những con người lười học, thiếu đạo đức, chạy theo danh lợi. Thể hiện thái độ chán chường, bất mãn của tác giả trước xã hội.

Câu 1: Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quảng bá văn hóa truyền thống Việt Nam đang trở thành xu hướng tất yếu trong thời đại số. AI giúp nâng cao hiệu quả truyền thông khi có thể phân tích nhu cầu người dùng, từ đó gợi ý nội dung phù hợp như món ăn, địa điểm hay sự kiện văn hóa. Trong Festival Phở 2025, việc sử dụng chatbot đã hỗ trợ khách tham quan dễ dàng tìm kiếm thông tin, tạo trải nghiệm mới mẻ và tiện lợi. Không chỉ vậy, AI còn giúp số hóa dữ liệu văn hóa, xây dựng các không gian trải nghiệm ảo, góp phần bảo tồn và lan tỏa giá trị truyền thống. Nhờ công nghệ, ẩm thực và văn hóa Việt Nam có cơ hội tiếp cận rộng rãi hơn với bạn bè quốc tế. Tuy nhiên, việc ứng dụng AI cũng cần đi kèm với ý thức giữ gìn bản sắc, tránh làm mất đi giá trị nguyên bản. Nhìn chung, AI là công cụ hữu ích giúp kết nối truyền thống với hiện đại, góp phần quảng bá văn hóa Việt Nam hiệu quả hơn.

Câu2

Rừng miền Đông, một đêm trăng là đoạn trích giàu giá trị hiện thực và nhân văn, tái hiện chân thực cuộc sống gian khổ của người lính trong kháng chiến chống Pháp, đồng thời làm nổi bật vẻ đẹp tinh thần kiên cường của họ. Qua lời kể mộc mạc, chân thực, tác giả Nguyễn Văn Tàu đã giúp người đọc hình dung rõ nét về những tháng ngày thiếu thốn, khắc nghiệt nơi chiến khu. Trước hết, đoạn trích khắc họa rõ ràng hoàn cảnh sống vô cùng khó khăn của người lính. Đó là môi trường rừng núi hiểm trở, điều kiện sinh hoạt thiếu thốn, đặc biệt là cái đói luôn thường trực. Những chi tiết như bữa ăn chỉ có củ mì luộc, cơm ít ỏi chia đều từng phần hay việc phải ăn cả những phần không đủ no đã cho thấy sự thiếu thốn đến cùng cực. Không chỉ vậy, trong quá khứ, họ còn phải đối mặt với những bữa ăn không đảm bảo, thậm chí khó ăn nhưng vẫn phải cố gắng vượt qua. Những hình ảnh ấy không chỉ phản ánh hiện thực chiến tranh khắc nghiệt mà còn gợi lên sự đồng cảm sâu sắc nơi người đọc. Bên cạnh đó, đoạn trích còn làm nổi bật tinh thần vượt khó và ý chí kiên cường của người lính. Dù phải sống trong hoàn cảnh thiếu thốn, họ vẫn giữ được tinh thần lạc quan, sẵn sàng chia sẻ với đồng đội từng chút lương thực ít ỏi. Việc phân chia khẩu phần công bằng cho thấy tinh thần đoàn kết, gắn bó keo sơn giữa những con người cùng chung lý tưởng. Họ không chỉ chiến đấu với kẻ thù mà còn chiến thắng cả những khó khăn của hoàn cảnh sống. Chính điều đó đã tạo nên sức mạnh tinh thần to lớn, giúp họ vững vàng vượt qua mọi thử thách. Ngoài ra, đoạn trích còn thể hiện vẻ đẹp giản dị mà cao quý của người lính cách mạng. Đó là những con người sẵn sàng hy sinh, chịu đựng gian khổ để bảo vệ Tổ quốc. Dù cuộc sống thiếu thốn, họ vẫn giữ được niềm tin, ý chí và tình đồng đội sâu sắc. Những chi tiết đời thường như cách ăn uống, sinh hoạt lại chính là yếu tố làm nổi bật phẩm chất đáng quý ấy. Qua đó, tác giả đã ca ngợi vẻ đẹp của con người Việt Nam trong chiến tranh: bình dị nhưng kiên cường, gian khổ nhưng đầy nghị lực. Về nghệ thuật, đoạn trích sử dụng lối kể chuyện tự nhiên, chân thực, ngôn ngữ giản dị mà giàu sức gợi. Các chi tiết được lựa chọn tiêu biểu, cụ thể, giúp người đọc dễ dàng hình dung và cảm nhận. Giọng điệu kể chuyện gần gũi, có sự đan xen giữa hồi ức và cảm xúc, góp phần làm tăng sức truyền cảm cho tác phẩm. Tóm lại, đoạn trích Rừng miền Đông, một đêm trăng không chỉ phản ánh chân thực cuộc sống gian khổ của người lính mà còn làm sáng lên vẻ đẹp tinh thần đáng trân trọng của họ. Tác phẩm giúp người đọc hiểu hơn về những hy sinh thầm lặng trong quá khứ, từ đó thêm trân trọng cuộc sống hòa bình hôm nay và biết ơn những người đã cống hiến vì độc lập dân tộc.

Câu 1: Phương thức biểu đạt chính: Thuyết minh (kết hợp thông tin, giới thiệu sự kiện). Câu 2: Hai điểm nổi bật của Festival Phở 2025: Quy tụ hơn 50 gian hàng, nhiều thương hiệu phở nổi tiếng ba miền. Ứng dụng công nghệ AI (chatbot) để hỗ trợ, tư vấn cho khách tham quan. Câu 3: Thông tin sa-pô: Giới thiệu thời gian, địa điểm, chủ đề lễ hội và điểm đặc biệt là trải nghiệm AI. Tác dụng: Tóm tắt nội dung chính, thu hút người đọc và định hướng thông tin cho toàn bài. Câu 4: Điểm mới: Ứng dụng AI (chatbot) trong tư vấn, tìm kiếm gian hàng và trải nghiệm lễ hội. Tác dụng: Làm nổi bật tính hiện đại, tăng sức hấp dẫn, cho thấy sự kết hợp giữa truyền thống và công nghệ. Câu 5 Thế hệ trẻ có vai trò quan trọng trong việc giữ gìn và lan tỏa văn hóa ẩm thực truyền thống. Trước hết, cần hiểu và trân trọng giá trị của các món ăn dân tộc như phở. Bên cạnh đó, người trẻ nên tích cực quảng bá qua mạng xã hội, công nghệ hiện đại để đưa ẩm thực Việt ra thế giới. Đồng thời, cần có ý thức bảo tồn hương vị truyền thống, không làm biến tướng giá trị gốc. Việc tham gia các hoạt động văn hóa, lễ hội cũng là cách thiết thực để gìn giữ bản sắc dân tộc. Qua đó, góp phần khẳng định vị thế văn hóa Việt Nam trong thời đại hội nhập.

Bài 2

Câu 1 Viết đoạn văn khoảng 200 chữ phân tích nhân vật Đan Thiềm Nhân vật Đan Thiềm trong đoạn trích Vũ Như Tô của Nguyễn Huy Tưởng hiện lên là một con người tài hoa, sâu sắc và có tầm nhìn vượt thời đại. Bà là người thấu hiểu nỗi đau của những kẻ có tài nhưng không gặp thời, bởi chính bản thân bà cũng là “người đồng bệnh” với Vũ Như Tô. Đan Thiềm đồng cảm sâu sắc với bi kịch của ông – một kiến trúc sư có tài năng lớn nhưng bị xã hội phong kiến vùi dập. Không chỉ dừng lại ở sự cảm thương, Đan Thiềm còn là người biết trân trọng và bảo vệ tài năng, luôn khuyên Vũ Như Tô đem tài năng của mình ra cống hiến cho đất nước. Bà tin rằng tài năng không nên bị chôn vùi mà cần được sử dụng để tạo nên những công trình nghệ thuật có giá trị lâu dài cho dân tộc. Qua nhân vật Đan Thiềm, tác giả thể hiện thái độ trân trọng con người tài năng và gửi gắm khát vọng về sự phát triển văn hóa, nghệ thuật của đất nước.

Câu 2 Trong vở kịch Vũ Như Tô của Nguyễn Huy Tưởng, câu chuyện xây dựng Cửu Trùng Đài đã đặt ra một vấn đề có ý nghĩa sâu sắc: mối quan hệ giữa hiện tại và sự nghiệp quốc gia. Đây không chỉ là vấn đề của quá khứ mà còn mang giá trị thời sự đối với mọi thời đại. Hiện tại là đời sống cụ thể của nhân dân với những nhu cầu thiết thực như cơm ăn, áo mặc, sự bình yên và hạnh phúc. Sự nghiệp quốc gia lại là những công trình, thành tựu lâu dài nhằm lưu danh cho đất nước, thể hiện trình độ văn hóa, trí tuệ và bản lĩnh dân tộc. Hai yếu tố này có mối quan hệ chặt chẽ, không thể tách rời. Nếu chỉ chú trọng đến sự nghiệp quốc gia mà bỏ quên đời sống hiện tại của nhân dân thì những thành tựu ấy sẽ trở nên vô nghĩa. Ngược lại, nếu chỉ quan tâm đến lợi ích trước mắt mà không nghĩ đến tương lai lâu dài của đất nước thì dân tộc khó có thể phát triển bền vững. Trong Vũ Như Tô, bi kịch xảy ra khi Cửu Trùng Đài được xây dựng bằng mồ hôi, nước mắt và xương máu của nhân dân. Vũ Như Tô mang khát vọng nghệ thuật lớn lao nhưng lại không đặt nó trong mối quan hệ hài hòa với đời sống hiện tại của con người. Điều đó cho thấy rằng, mọi sự nghiệp lớn lao nếu tách rời nhân dân đều sẽ dẫn đến thất bại. Từ câu chuyện ấy, ta nhận ra rằng xây dựng và phát triển đất nước phải luôn lấy con người làm trung tâm. Những công trình, chính sách hay mục tiêu lớn lao chỉ thực sự có ý nghĩa khi phục vụ cuộc sống hiện tại của nhân dân, đồng thời hướng tới tương lai lâu dài. Trong xã hội ngày nay, mối quan hệ giữa hiện tại và sự nghiệp quốc gia càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Phát triển kinh tế, khoa học, văn hóa phải đi đôi với việc nâng cao đời sống nhân dân, bảo đảm công bằng và hạnh phúc xã hội. Như vậy, Vũ Như Tô không chỉ phản ánh bi kịch của một người nghệ sĩ mà còn gửi gắm bài học sâu sắc: sự nghiệp quốc gia chỉ bền vững khi được xây dựng trên nền tảng của đời sống hiện tại và sự đồng thuận của nhân dân.

Câu 1.

Sự việc trong văn bản là cuộc gặp gỡ và đối thoại giữa Đan Thiềm và Vũ Như Tô trước khi Vũ Như Tô vào yết kiến vua Lê Tương Dực, qua đó Đan Thiềm khuyên Vũ Như Tô đem tài năng kiến trúc ra xây dựng Cửu Trùng Đài.

Câu 2.

Tác dụng:

- Thể hiện rõ trạng thái xúc động, đau đớn, u uất của Vũ Như Tô, giúp khắc họa nội tâm nhân vật sâu sắc hơn và làm tăng tính kịch, tính chân thực của vở kịch.

Câu 3.

Ý nghĩa từ “đồng bệnh” trong câu nói của Đan Thiềm Từ “đồng bệnh” cho thấy Đan Thiềm và Vũ Như Tô đều là những con người tài hoa nhưng bất hạnh, bị xã hội phong kiến chèn ép, không được trọng dụng.

- Qua đó làm nổi bật sự đồng cảm, thấu hiểu sâu sắc của Đan Thiềm đối với Vũ Như Tô.

Câu 4.

Xung đột giữa:

- Vũ Như Tô ↔ hiện thực xã hội phong kiến tàn bạo

- Gián tiếp là xung đột giữa khát vọng nghệ thuật lớn lao và đời sống nhân dân khổ cực Ý nghĩa:

- Làm nổi bật bi kịch của người nghệ sĩ có tài và lý tưởng cao đẹp nhưng đặt nhầm chỗ, không phù hợp với hoàn cảnh lịch sử.

Câu 5.

Ban đầu:

- Vũ Như Tô kiên quyết từ chối xây Cửu Trùng Đài vì cho rằng đó là công trình phục vụ vua chúa, gây khổ cho dân. Sau khi được Đan Thiềm khuyên nhủ: - Ông thay đổi quyết định, đồng ý xây Cửu Trùng Đài.

Nguyên nhân:

- Bị thuyết phục bởi lập luận của Đan Thiềm: tài năng phải được sử dụng để lưu danh muôn đời, xây dựng một công trình nghệ thuật vĩ đại cho đất nước.

Câu 1

“Cảnh tượng đau lòng” (trích Lão Hạc của Nam Cao) đã khắc họa sâu sắc bi kịch tinh thần của người nông dân nghèo trước Cách mạng. Sau khi bán cậu Vàng, Lão Hạc rơi vào trạng thái đau đớn, day dứt và tự lên án chính mình. Lời độc thoại nội tâm cùng những cử chỉ, hành động bất thường cho thấy lương tâm trong sạch và tình yêu thương con tha thiết của lão. Cậu Vàng không chỉ là con vật nuôi mà còn là kỉ vật gắn với người con trai đi phu, vì thế việc bán chó trở thành một “tội lỗi” mà lão không thể tha thứ cho bản thân. Qua đó, Nam Cao thể hiện sự cảm thông sâu sắc với số phận người nông dân bị cái nghèo dồn đến bước đường cùng, đồng thời tố cáo xã hội bất công đã đẩy họ vào bi kịch. Nghệ thuật miêu tả tâm lí tinh tế, ngôn ngữ giản dị mà ám ảnh đã làm nổi bật vẻ đẹp nhân cách của Lão Hạc: nghèo khổ nhưng lương thiện, giàu lòng tự trọng. “Cảnh tượng đau lòng” vì thế không chỉ gây xúc động mà còn khơi dậy lòng thương người và ý thức về giá trị nhân đạo trong văn học.

Câu 2

Bài làm

Trong cuộc sống, không phải lúc nào con người cũng gặp thuận lợi và may mắn. Bên cạnh những niềm vui, thành công, mỗi người đều phải đối diện với nghịch cảnh và thử thách. Nghịch cảnh tuy gây đau khổ nhưng lại mang trong mình những ý nghĩa sâu sắc đối với sự trưởng thành của con người. Chính vì vậy, việc nhìn nhận đúng đắn vai trò của nghịch cảnh là điều vô cùng cần thiết.

Trước hết, nghịch cảnh giúp con người rèn luyện ý chí và bản lĩnh sống. Khi rơi vào hoàn cảnh khó khăn, con người không còn sự lựa chọn nào khác ngoài việc đối diện và tìm cách vượt qua. Những thử thách ấy buộc ta phải kiên trì, mạnh mẽ và không ngừng nỗ lực. Mỗi lần vượt qua nghịch cảnh là một lần con người tôi luyện được sự bền bỉ, lòng quyết tâm và tinh thần không khuất phục trước số phận.Bên cạnh đó, nghịch cảnh còn giúp con người nhận ra giá trị thật của bản thân. Trong những lúc thuận lợi, ta dễ bằng lòng với hiện tại và không nhận thức rõ khả năng của mình. Chỉ khi đứng trước khó khăn, con người mới hiểu được điểm mạnh, điểm yếu của bản thân để hoàn thiện và phát triển. Nghịch cảnh giống như một phép thử, giúp con người trưởng thành cả về suy nghĩ lẫn hành động.Không chỉ vậy, nghịch cảnh còn góp phần nuôi dưỡng lòng nhân ái và sự đồng cảm giữa con người với nhau. Khi trải qua đau khổ, con người dễ thấu hiểu và sẻ chia với những số phận kém may mắn. Đồng thời, sự giúp đỡ, yêu thương trong nghịch cảnh khiến con người thêm trân trọng tình người và các mối quan hệ xung quanh. Chính những điều ấy làm cho cuộc sống trở nên ý nghĩa và ấm áp hơn.Ngoài ra, nghịch cảnh còn là động lực thúc đẩy con người đổi mới và sáng tạo. Khi con đường cũ không còn hiệu quả, con người buộc phải tìm ra hướng đi mới. Nhiều thành công lớn trong cuộc sống được tạo nên từ những thất bại và khó khăn ban đầu. Vì thế, nghịch cảnh không chỉ là trở ngại mà còn là cơ hội để con người vươn lên và khẳng định bản thân.Tuy nhiên, để nghịch cảnh phát huy được ý nghĩa tích cực, con người cần có thái độ sống đúng đắn. Nếu buông xuôi và chán nản, nghịch cảnh sẽ trở thành gánh nặng. Ngược lại, nếu dám đối diện, học hỏi và không ngừng vươn lên, nghịch cảnh sẽ trở thành bài học quý giá cho cuộc đời.

Tóm lại, nghịch cảnh là một phần không thể thiếu trong cuộc sống của mỗi con người. Nó giúp rèn luyện ý chí, hoàn thiện nhân cách và bồi đắp tình người. Biết nhìn nhận và vượt qua nghịch cảnh một cách tích cực sẽ giúp con người trưởng thành và mạnh mẽ hơn. Chính từ nghịch cảnh, con người học được cách sống bản lĩnh và có ý nghĩa.

Câu 1 “Ta là một con người hơn là một vị vua.”

Câu 2 Vua Lia nhận ra bản chất giả dối của hai con gái cả và sự ảo tưởng về quyền lực của mình khi bị chúng tước bỏ quyền hành, xua đuổi và phải lang thang trong cơn bão.

Câu 3 Lời thoại trên của vua Lia có những đặc điểm sau:

-Ngôn ngữ rời rạc, lộn xộn, ý nghĩ nhảy cóc, không theo logic

-Pha trộn giữa thực và ảo, tưởng tượng hoang đường (chuột, chim, khổng lồ…)

-Giàu cảm xúc dữ dội, cường điệu, phóng đại

-Thể hiện trạng thái tinh thần rối loạn, cơn điên loạn của vua Lia

→ Qua đó, Shakespeare khắc họa bi kịch tinh thần tột cùng của vua Lia sau khi mất quyền lực và tình thân.

Câu 4

-Các chỉ dẫn sân khấu:

+Chỉ trạng thái, hành động của nhân vật: cười lớn, la hét, giơ tay, chạy, nhìn theo…

+Chỉ giọng điệu, cảm xúc: nói trong cơn mê sảng, điên loạn, phẫn uất…

+Chỉ không gian – hoàn cảnh: giữa cơn bão, ngoài đồng hoang…

+Chỉ sự xuất hiện hoặc rời đi của nhân vật.

-Tác dụng đối với người đọc:

+Giúp người đọc hình dung rõ cảnh diễn trên sân khấu

+Làm nổi bật trạng thái tâm lí điên loạn, đau khổ của vua Lia

+Góp phần tăng tính kịch, tính trực quan và chiều sâu bi kịch của tác phẩm.

Câu 5

Phần tóm tắt vở kịch và đoạn trích Vua Lia cho thấy bức tranh hiện thực đời sống hiện ra đen tối, đầy bi kịch: tình ruột thịt bị đồng tiền và quyền lực làm tha hóa, con cái phản bội cha mẹ, đạo lí gia đình bị đảo lộn. Xã hội hiện lên tàn nhẫn, bất công, nơi quyền lực không còn gắn với nhân nghĩa, con người dễ bị chà đạp khi mất địa vị.