Trong xã hội hiện đại, bên cạnh nhiều bạn trẻ năng động, có lý tưởng sống đẹp, vẫn còn tồn tại một bộ phận giới trẻ mang lối sống vô trách nghiệm, gây nhiều hệ lụy đáng lo ngại cho bản thân và cộng đồng.

Sống vô trách nhiệm là thờ ơ với bản thân, gia đình và xã hội, né tránh bổn phận, sống buông thả, chỉ quan tâm đến hưởng thụ cá nhân. Biểu hiện của lối sống này khá phổ biến: lười học, thiếu mục tiêu sống, nghiện mạng xã hội, vô cảm trước các vấn đề chung, không dám chịu trách nhiệm về hành vi của mình.

Nguyên nhân của thực trạng trên đến từ nhiều phía. Một số bạn trẻ thiếu sự định hướng đúng đắn từ gia đình, quá được nuông chiều. Bên cạnh đó, mặt trái của xã hội hiện đại và mạng xã hội khiến không ít người chạy theo lối sống dễ dãi, thực dụng, coi nhẹ giá trị đạo đức. Quan trọng hơn, chính sự thiếu ý thức tự rèn luyện của bản thân là nguyên nhân cốt lõi.

Lối sống vô trách nhiệm để lại hậu quả nghiêm trọng. Với cá nhân, nó khiến người trẻ đánh mất tương lai, thiếu kỹ năng sống và dễ thất bại. Với xã hội, nó làm suy giảm chất lượng nguồn nhân lực, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của đất nước. Một xã hội không thể vững mạnh nếu thế hệ trẻ sống thờ ơ và ích kỉ.

Trước thực trạng đó, mỗi bạn trẻ cần nhận thức rõ vai trò và trách nhiệm của mình. Hãy bắt đầu từ những việc nhỏ: học tập nghiêm túc, sống trung thực, biết yêu thương và sẻ chia, dám chịu trách nhiệm với lời nói và hành động. Gia đình, nhà trường và xã hội cũng cần phối hợp giáo dục, định hướng lối sống tích cực cho thế hệ trẻ.

Tuổi trẻ chỉ thực sự có ý nghĩa khi sống có trách nhiệm, có lý tưởng và biết cống hiến. Đó không chỉ là cách để hoàn thiện bản thân mà còn là nền tảng để xây dựng một xã hội văn minh, tốt đẹp hơn.

Câu 1.

Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2.

Đối tượng trào phúng trong bài thơ là chính tác giả (Nguyễn Khuyến) – một nhà nho tài cao nhưng lận đận, bất lực trước thời cuộc, qua đó phản ánh hình ảnh lớp trí thức phong kiến cuối mùa.

Câu 3.

• “Làng nhàng” có nghĩa là tầm thường, không nổi bật, không có gì đáng kể.
• Từ này thể hiện thái độ tự trào, chán chường, tự ý thức sâu sắc về thân phận và cuộc đời mình của tác giả.

Câu 4.

• Nghệ thuật trào phúng: sử dụng ẩn dụ kết hợp phóng đại và đối lập.
• • “Cờ đương dở cuộc không còn nước”: ẩn dụ cho sự bế tắc, bất lực.
  • “Bạc chửa thâu canh đã chạy làng”: phóng đại sự thất bại nhanh chóng.
• Tác dụng: khắc họa sâu sắc tình cảnh thua thiệt, bế tắc của con người trước cuộc đời, đồng thời tạo giọng điệu châm biếm, cay đắng.

Câu 5.

Hai câu thơ thể hiện:

• Tâm trạng tự giễu, tự thương, tự trách mình của tác giả.
• Sự mâu thuẫn cay đắng: cuộc đời thực tại thì tầm thường, bất lực nhưng vẫn có danh hão (bia xanh, bảng vàng) → phê phán xã hội trọng hư danh, đồng thời bộc lộ nỗi đau của người trí thức chân chính.

Câu 6.

Từ thông điệp bài thơ, giới trẻ ngày nay cần:

• Sống có lý tưởng, có trách nhiệm, không chạy theo hư danh.
• Không ngừng học tập, rèn luyện đạo đức và bản lĩnh.
• Dám cống hiến bằng hành động thiết thực, góp phần xây dựng quê hương, đất nước bằng tri thức và lao động chân chính.