a. Các bộ phận của một dòng sông lớn

• Thượng lưu: phần đầu nguồn của sông, địa hình dốc, nước chảy xiết.
• Trung lưu: đoạn giữa của sông, độ dốc giảm, dòng chảy chậm hơn.
• Hạ lưu: đoạn gần cửa sông, địa hình thấp và bằng phẳng, nước chảy chậm.
• Cửa sông: nơi sông đổ ra biển hoặc hồ lớn.

Mối quan hệ giữa mùa lũ của sông với nguồn cung cấp nước sông

Mùa lũ của sông phụ thuộc vào nguồn cung cấp nước cho sông.

• Nếu sông chủ yếu nhận nước từ mưa thì mùa lũ trùng với mùa mưa.
• Nếu sông nhận nước từ băng tuyết tan thì mùa lũ thường vào mùa xuân – mùa hạ khi băng tuyết tan.
• Nếu sông nhận nước từ cả mưa và băng tuyết thì mùa lũ có thể kéo dài hơn.

b. Vai trò của nước sông, hồ đối với đời sống và sản xuất

Nước sông, hồ có nhiều vai trò quan trọng:

• Cung cấp nước sinh hoạt cho con người.
• Tưới tiêu cho nông nghiệp.
• Phát triển giao thông đường thủy.
• Phát điện (thủy điện).
• Nuôi trồng và khai thác thủy sản.

a. Một số quốc gia phong kiến Đông Nam Á từ thế kỉ VII đến thế kỉ X

Một số quốc gia tiêu biểu:

• Srivijaya
• Champa
• Chenla
• Pagan
• Dvaravati

b. Vị trí hình thành của các quốc gia trên

• Srivijaya: hình thành trên đảo Sumatra (thuộc Indonesia ngày nay).
• Champa: nằm ở vùng ven biển miền Trung của Việt Nam.
• Chenla: ở khu vực Campuchia ngày nay.
• Pagan: ở lưu vực sông Irrawaddy thuộc Myanmar.
• Dvaravati: ở vùng trung tâm Thái Lan ngày nay.

Chiều hôm đó, bầu trời trong xanh, gió thổi mang theo mùi cỏ mới cắt khiến em và mấy người bạn càng thích nán lại trò chuyện. Tụi em đá bóng dưới ánh chiều tà, tiếng cười vang lên như muốn níu ngày lại. Em định về lúc trời chập choạng, nhưng chỉ một trận bóng nữa, rồi một câu chuyện nữa… và thời gian trôi nhanh hơn em tưởng.

Khi nhìn vào màn hình điện thoại, con số 7 giờ tối hiện lên rõ ràng đến lạnh người. Tim em đập thình thịch. Em vội vã tạm biệt bạn và chạy thật nhanh về nhà, không biết rằng điều đang chờ đợi mình phía sau cánh cửa tối ấy sẽ khiến em nhớ suốt đời.

Con đường quen thuộc mà sao hôm nay trở nên dài và tĩnh lặng đến lạ. Ánh đèn đường vàng võ rung nhẹ theo gió, soi bóng em kéo dài trên mặt đất như nhắc nhở sự muộn màng của chính mình.
Bước chân em mỗi lúc một nhanh hơn, còn trong lòng chỉ còn lo lắng:
Mẹ đang đợi… mẹ sẽ buồn…

Khi mở cửa, điều đầu tiên em cảm nhận được là sự vắng lặng. Không có tiếng nồi xoong va chạm trong bếp. Không có giọng mẹ hỏi em đã về. Ngôi nhà vốn ấm áp giờ như thu mình lại trong bóng tối.

Em đi vào trong. Và rồi—em đứng chết lặng.

Mẹ nằm nghiêng trên chiếc ghế gỗ, ánh đèn vàng nhạt chiếu lên khuôn mặt mệt mỏi và tái xanh. Hơi thở mẹ yếu đến mức em phải cúi gần mới nghe được. Chiếc khăn mẹ đắp đã tuột xuống đất. Bên cạnh là bát cháo nguội lạnh, mặt cháo đóng một lớp màng mỏng, và gói thuốc chưa kịp mở.

Cổ họng em nghẹn lại.
“Mẹ ơi… mẹ sao thế ạ?” – giọng em run lên.

Mẹ mở mắt, hơi nhíu mày vì mệt.
“Mẹ đợi con về… rồi mẹ mới uống thuốc… mẹ sợ con… về muộn không ai trông.”

Chỉ vậy thôi.
Nhưng từng chữ rơi xuống như chạm vào nơi sâu nhất trong lòng em.

Em cảm thấy bàn tay mẹ nóng rực—nóng đến mức khiến tay em run run. Sợi tóc mẹ bết lại vì mồ hôi, đôi môi khô nứt. Nhìn mẹ nằm đó, nhỏ bé, yếu ớt, em bỗng thấy mình như một đứa trẻ ích kỉ không biết lớn.

Hóa ra, khi em đang mải mê vui chơi, có một người đã ngồi đó, cố chống lại cơn sốt, cố chờ cho đến giây phút nghe tiếng cửa mở chỉ để yên tâm rằng con mình đã bình an.

Tối hôm ấy, em lặng lẽ nấu lại cháo, đút cho mẹ từng thìa. Em đặt bàn tay lên tay mẹ – lần đầu tiên em thấy tay mẹ gầy đến thế. Khi mẹ ngủ, hơi thở đều dần, em ngồi nhìn mà trong lòng đau nhói.
Giá như em về sớm hơn.
Giá như em hỏi thăm mẹ trước khi đi.
Giá như em đừng vô tâm…

Từ trải nghiệm ấy, em hiểu rằng:

Người càng yêu mình thì càng ít nói ra nỗi mệt của họ. Nhưng nỗi lo họ dành cho mình thì lúc nào cũng thật và âm thầm.

Một giờ vui của em có thể không quan trọng, nhưng lại có thể khiến mẹ phải chờ trong lo lắng và mệt mỏi.

Trưởng thành không chỉ là được đi đâu, được làm gì, mà là biết nhìn lại sau lưng xem người thương mình có đang đợi.

Và từ hôm đó, em tự nhắc mình:
Đừng bao giờ để người mình yêu thương phải chờ trong nỗi lo và sự cô đơn.
Vì đôi khi, sự im lặng của mẹ chính là điều khiến ta đau lòng nhất.

câu 1:

Câu chuyện được kể theo ngôi thứ 3, người kể ẩn mình, xưng bằng “chú ta”, “nó”, “Vẹt”… để kể lại sự việc.

câu 2:

Hai từ láy trong câu chuyện là: “líu ríu”, “lăng xăng”.

câu 3:

Câu chuyện thuộc thể loại truyện đồng thoại vì:

Các con vật (Vẹt, Vượn, Ếch, Chim Khuyên...) được nhân hoá, biết nói năng, suy nghĩ, hành động như con người.Câu chuyện vừa kể chuyện vừa gửi gắm bài học nhẹ nhàng, phù hợp với trẻ em.

câu 4:

Em không đồng tình với hành động bắt chước của Vẹt.
Vì Vẹt chỉ biết bắt chước tiếng của loài khác, không chịu rèn luyện hay sáng tạo cho mình một giọng hót riêng. Việc đó khiến Vẹt mất đi bản sắc, không được ai công nhận thật sự.

câu 5:

Từ câu chuyện, em học được rằng:
Mỗi người cần có bản sắc và cố gắng rèn luyện năng lực của chính mình, không nên chỉ sao chép, bắt chước người khác. Chỉ khi dám là chính mình, ta mới thực sự có giá trị và được mọi người tôn trọng.

câu 1:

Câu chuyện được kể theo ngôi thứ 3, người kể ẩn mình, xưng bằng “chú ta”, “nó”, “Vẹt”… để kể lại sự việc.

câu 2:

Hai từ láy trong câu chuyện là: “líu ríu”, “lăng xăng”.

câu 3:

Câu chuyện thuộc thể loại truyện đồng thoại vì:

Các con vật (Vẹt, Vượn, Ếch, Chim Khuyên...) được nhân hoá, biết nói năng, suy nghĩ, hành động như con người.Câu chuyện vừa kể chuyện vừa gửi gắm bài học nhẹ nhàng, phù hợp với trẻ em.

câu 4:

Em không đồng tình với hành động bắt chước của Vẹt.
Vì Vẹt chỉ biết bắt chước tiếng của loài khác, không chịu rèn luyện hay sáng tạo cho mình một giọng hót riêng. Việc đó khiến Vẹt mất đi bản sắc, không được ai công nhận thật sự.

câu 5:

Từ câu chuyện, em học được rằng:
Mỗi người cần có bản sắc và cố gắng rèn luyện năng lực của chính mình, không nên chỉ sao chép, bắt chước người khác. Chỉ khi dám là chính mình, ta mới thực sự có giá trị và được mọi người tôn trọng.