BÀI LÀM

Trong dòng chảy của văn học đương đại, Phong Điệp được biết đến với lối viết tỉnh táo, khách quan nhưng ẩn chứa sức nặng sâu sắc về những vấn đề nhân sinh. Truyện ngắn "Bát phở" là một minh chứng tiêu biểu cho phong cách ấy. Chỉ với một tình huống đời thường tại một quán ăn Hà Nội, tác giả đã khơi gợi trong lòng người đọc nỗi xúc động nghẹn ngào về tình phụ tử thiêng liêng và gánh nặng mưu sinh nhọc nhằn trên vai người nông dân.

Chủ đề xuyên suốt tác phẩm chính là sự tôn vinh tình yêu thương vô bờ bến của người cha dành cho con, đồng thời phản chiếu những lo âu về cơm áo gạo tiền trong bối cảnh xã hội hiện đại. Câu chuyện bắt đầu từ một nghịch cảnh: bốn người bước vào quán nhưng chỉ có hai bát phở được gọi. Hình ảnh hai người cha nông dân với những bộ quần áo "không còn rõ màu sắc" ngồi "tần ngần" trước cửa quán đã dự báo về một sự chắt bóp, chắt chiu. Họ dành bát phở ngon nhất, đầy đủ nhất cho con để "chắc bụng" đi thi, còn bản thân mình thì ngồi "thì thầm" về những nỗi lo từ quê nhà: vải thiều sụt giá, con bò lăn ra ốm, tiền phòng trọ đắt đỏ.

Cái hay của Phong Điệp là không để nhân vật lên tiếng kể khổ. Sự hy sinh của người cha hiện lên qua những hành động cụ thể: kéo xích ghế ra xa để con tự nhiên ăn, nhịn đói để "về quê tha hồ ăn", và khoảnh khắc cảm động nhất là khi người cha "lẳng lặng moi cái ví bằng vải bông chần... đếm những tờ hai nghìn, năm nghìn" để đủ trả ba mươi nghìn đồng. Số tiền ấy có thể chỉ là một bữa ăn vặt của người thành phố, nhưng với họ, đó là cả một gia tài chắt chiu từ mồ hôi nước mắt nơi ruộng đồng. Thông qua đó, tác giả khẳng định: Tình yêu của cha không nằm ở lời nói, mà nằm ở những hy sinh thầm lặng, ở việc nhường cho con những gì tốt nhất ngay cả khi mình đang ở trong cơn túng quẫn nhất.

Về nghệ thuật, truyện ngắn ghi điểm bởi lối kể chuyện khách quan của nhân vật "tôi". Tác giả không dùng những tính từ hoa mỹ hay cảm xúc lai láng, mà chỉ quan sát và ghi chép. Chính cái nhìn dửng dưng nhưng tinh tế ấy lại có sức lay động mạnh mẽ. Nghệ thuật tương phản được sử dụng triệt để: đối lập giữa cái "trịnh trọng" của bát phở sóng sánh với cái "nghèo" của người nông dân; giữa không gian quán ăn "ồn ã" với bốn con người "ngồi lặng một góc". Sự im lặng của hai cậu con trai cũng là một nét vẽ đắt giá. Chúng không dám khen ngon, không dám hồ hời vì chúng thấu hiểu giá trị của bát phở ấy. Đó là bát phở trộn lẫn cả tình thương và nỗi lo toan của cha.

Đặc biệt, hình ảnh chiếc ví vải bông chần và những tờ tiền lẻ mệnh giá nhỏ là một chi tiết nghệ thuật mang tính biểu tượng cao. Nó không chỉ cho thấy sự nghèo khó mà còn cho thấy sự trân trọng đối với thành quả lao động. Câu kết của tác phẩm: "Hôm nay, chúng nợ cha ba mươi nghìn đồng. Cuộc đời này, chúng nợ những người cha hơn thế nhiều..." đã nâng tầm ý nghĩa câu chuyện từ một bữa ăn cụ thể thành bài học về lòng biết ơn và đạo hiếu.

Tóm lại, "Bát phở" của Phong Điệp là một lát cắt cuộc sống đầy ám ảnh. Bằng ngôn ngữ giản dị, bút pháp miêu tả chân thực và cách xây dựng tình huống giàu ý nghĩa, tác giả đã viết nên một bài ca cảm động về tình cha con. Truyện ngắn nhắc nhở mỗi chúng ta về giá trị của sự hy sinh và trách nhiệm của những người con trước kỳ vọng và tình thương của cha mẹ trên những "nẻo đường ngổn ngang phía trước".

Câu 1. Văn bản trên bàn về vấn đề gì? Văn bản bàn về giá trị nội dung và nét đặc sắc nghệ thuật của bài thơ "Tiếng hát mùa gặt" (Nguyễn Duy), thông qua đó tái hiện bức tranh không gian mùa gặt và vẻ đẹp tâm hồn của người nông dân Việt Nam những năm hợp tác hóa.

Câu 2. Xác định câu văn nêu luận điểm trong đoạn (3). Câu văn nêu luận điểm là: "Chưa hết, không gian mùa gặt không chỉ được mở ra trên những cánh đồng ban ngày, nó còn hiện lên ở trong thôn xóm buổi đêm: “Mảnh sân trăng lúa chất đầy/ Vàng tuôn trong tiếng máy quay xập xình”."

Câu 3. Xác định thành phần biệt lập:

• a. Thành phần tình thái: "hình như".
• b. Thành phần gọi - đáp: "người ơi".

Câu 4. Cách trích dẫn bằng chứng và tác dụng:

• Cách trích dẫn: Đoạn (2) sử dụng cả hai cách:
• • Trích dẫn trực tiếp: Dẫn nguyên văn các từ ngữ, câu thơ ("phả", "cánh cò dẫn gió", "liếm ngang chân trời"...).
  • Trích dẫn gián tiếp: Diễn giải lại ý thơ qua lời bình của người viết.
• Tác dụng: Việc trích dẫn cụ thể giúp các lí lẽ trở nên xác thực, giàu sức thuyết phục. Nó giúp người đọc đối chiếu trực tiếp giữa lời bình của tác giả với văn bản gốc, từ đó thấy được sự tinh tế trong việc cảm nhận cái "hồn" của thiên nhiên qua ngôn ngữ thơ.

Câu 5. Vai trò của lí lẽ và bằng chứng trong đoạn (4):

• Vai trò: Các lí lẽ (phân tích tâm lý "cả nghĩ", sự lo xa, tình cảm đắm xuống của người nông dân) và bằng chứng (các câu thơ về hạt rụng, thân rơm rách, nắng non...) phối hợp chặt chẽ để làm sáng tỏ luận điểm: Người nông dân trong thơ Nguyễn Duy không chỉ biết náo nức với thành quả mà còn mang vẻ đẹp tâm hồn sâu sắc, biết trân quý từng hạt gạo và thấu hiểu nỗi nhọc nhằn của "đời lúa". Điều này tạo nên chiều sâu nhân văn cho bài thơ.

Câu 6. Điều em thích nhất trong nghệ thuật nghị luận của tác giả:

• Gợi ý: Em thích nhất là cách dùng từ ngữ giàu hình ảnh và lối bình giảng tinh tế, hào hoa của Trần Hòa Bình.
• Lý do: Tác giả không chỉ phê bình khô khan mà như đang cùng sáng tạo với nhà thơ. Những lời bình như "một dòng gợi ý niệm cao, lại một dòng gợi ý niệm rộng" hay cách giải mã chữ "phả" giúp người đọc thấy được cái hay ẩn sau con chữ. Lối viết này khiến văn bản nghị luận trở nên mềm mại, giàu cảm xúc và truyền được cảm hứng yêu mến tác phẩm cho người đọc.

Hoàng Trung Thông là một gương mặt tiêu biểu của nền thơ ca cách mạng Việt Nam. Thơ ông luôn hướng về nhân dân, về những người lính với một giọng điệu chân thành, mộc mạc nhưng đầy sức nặng. Bài thơ "Bộ đội về làng", sáng tác trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, là một trong những tác phẩm thành công nhất của ông khi khắc họa tình quân dân cá nước – một chủ đề cốt lõi của văn học thời kháng chiến.

Chủ đề bao trùm của đoạn trích là niềm vui sướng, hân hoan khi dân làng đón bộ đội về và sự gắn bó khăng khít, nồng ấm giữa những người con đi chiến đấu với những người dân nơi hậu phương. Ngay từ những dòng thơ đầu tiên, không khí xóm nhỏ đã được khuấy động bởi sự xuất hiện của các anh: "Các anh về / Mái ấm nhà vui / Tiếng hát câu cười / Rộn ràng xóm nhỏ". Sự hiện diện của người lính không chỉ là một sự kiện quân sự mà đã trở thành một ngày hội của lòng dân.

Cái hay của bài thơ nằm ở cách Hoàng Trung Thông miêu tả sự tiếp đón của các tầng lớp nhân dân. Đó là hình ảnh "lớp lớp đàn em hớn hở" đại diện cho sức trẻ và niềm tin tương lai; là hình ảnh "mẹ già bịn rịn áo nâu" với tình cảm bao dung, trìu mến như đón những đứa con ruột thịt sau bao ngày xa cách "ở rừng sâu mới về". Từ "bịn rịn" được dùng rất đắt, nó diễn tả sự xúc động, không nỡ rời xa, cho thấy người lính đã thực sự trở thành một phần máu thịt của dân làng.

Đặc sắc nghệ thuật của bài thơ trước hết nằm ở thể thơ tự do với các dòng ngắn dài đan xen, tạo nên nhịp điệu nhanh, dồn dập và náo nức như bước chân hành quân. Ngôn ngữ thơ vô cùng giản dị, gần gũi với lời ăn tiếng nói hằng ngày, không màu mè bóng bẩy nhưng lại có sức truyền cảm lớn. Tác giả đã khéo léo sử dụng những từ láy giàu giá trị biểu cảm như "rộn ràng", "tưng bừng", "hớn hở", "xôn xao", "bịn rịn" để tái hiện một không gian đầy ắp âm thanh và cảm xúc.

Bên cạnh đó, nghệ thuật tương phản cũng được sử dụng tinh tế để làm nổi bật chủ đề. Tác giả viết: "Làng tôi nghèo / Mái lá nhà tre" và "Nhà lá đơn sơ / Tấm lòng rộng mở". Sự đối lập giữa cái nghèo khó về vật chất với cái giàu có của tâm hồn đã khẳng định phẩm chất cao đẹp của người nông dân Việt Nam. "Nồi cơm nấu dở", "bát nước chè xanh" là những hình ảnh mộc mạc, thực tế nhưng lại là minh chứng hùng hồn nhất cho tình nghĩa quân dân. Họ chia sẻ với nhau từ miếng ăn, thức uống đến những câu chuyện "tâm tình bên nhau" bên bếp lửa.

Tóm lại, qua "Bộ đội về làng", Hoàng Trung Thông đã xây dựng thành công một bức tranh ấm áp về tình quân dân trong kháng chiến. Bằng sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa cảm xúc chân thành và bút pháp nghệ thuật giản dị, bài thơ đã chạm đến trái tim người đọc, khẳng định một chân lý: chính sức mạnh từ lòng dân là nguồn lực vĩ đại nhất để đưa cuộc kháng chiến đến ngày thắng lợi. Bài thơ vẫn mãi là một khúc ca đẹp về hình ảnh anh bộ đội cụ Hồ trong lòng nhân dân.

Câu 1.Thông tin chính: Cung cấp những kiến thức cơ bản và toàn diện về bão (khái niệm, đặc điểm mắt bão, nguyên nhân hình thành và tác hại) nhằm nâng cao hiểu biết và ý thức của người dân về loại hình thiên tai này.

Câu 2.

• Bão: Là trạng thái nhiễu động mạnh của khí quyển, thời tiết xấu, có gió rít mạnh kèm mưa nặng hạt, sức phá hủy lớn.
• Mắt bão: Nằm ở trung tâm cơn bão, trái ngược với bão, đây là vùng thời tiết bình yên, gió không lớn, trời quang mây tạnh.

Câu 3. a. Thành phần biệt lập: (mắt bão lỗ kim) - Đây là thành phần phụ chú (giải thích rõ hơn cho cụm từ "mắt bão siêu nhỏ"). b. Kiểu câu xét theo mục đích nói: Câu trần thuật (dùng để kể, xác nhận một sự thật về hậu quả của bão).

Câu 4.

• Cách triển khai: Tác giả triển khai thông tin theo mối quan hệ nhân quả và phân loại (chia thành nguyên nhân chủ quan từ con người và nguyên nhân khách quan từ tự nhiên).
• Hiệu quả: Giúp người đọc dễ dàng theo dõi, nắm bắt vấn đề một cách hệ thống, logic. Việc chỉ ra nguyên nhân từ con người giúp tăng tính thuyết phục và nhắc nhở ý thức bảo vệ môi trường của độc giả.

Câu 5. Tác dụng của phương tiện phi ngôn ngữ: (Lưu ý: Trong văn bản trên, phương tiện phi ngôn ngữ xuất hiện dưới dạng các số liệu, thông số kỹ thuật và đường dẫn liên kết/tên báo).

• Tác dụng: Giúp các thông tin về bão (bán kính mắt bão, tốc độ xoáy...) trở nên cụ thể, chính xác và có độ tin cậy khoa học cao hơn. Đồng thời, việc trích dẫn nguồn (link báo) giúp xác thực giá trị của thông tin.

Câu 6. Đoạn văn về giải pháp hạn chế ảnh hưởng của bão: Để hạn chế những ảnh hưởng tàn khốc của bão, mỗi người trẻ chúng ta cần có những hành động thiết thực và kịp thời. Trước hết, chúng ta phải ý thức được việc bảo vệ môi trường, giảm thiểu rác thải nhựa và khí thải để ngăn chặn biến đổi khí hậu – mầm mống khiến bão ngày càng mạnh hơn. Bên cạnh đó, việc tích cực trồng cây gây rừng, đặc biệt là rừng phòng hộ ven biển, sẽ tạo nên một "lá chắn" tự nhiên vững chắc để cản sức gió. Mỗi cá nhân cũng cần chủ động trang bị kiến thức về phòng chống thiên tai, thường xuyên theo dõi dự báo thời tiết để ứng phó kịp thời. Việc tuyên truyền, nâng cao ý thức cộng đồng về cách chằng chống nhà cửa và chuẩn bị nhu yếu phẩm trước khi bão về cũng rất quan trọng. Sau cùng, tinh thần tương thân tương ái, giúp đỡ nhau khắc phục hậu quả sau bão sẽ giúp giảm bớt nỗi đau và sự mất mát cho xã hội. Hy vọng rằng sự chung tay của thế hệ trẻ sẽ góp phần giảm nhẹ gánh nặng mà thiên tai gây ra cho đất nước.