Câu 1: Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích những phẩm chất tốt đẹp của nhân vật Phạm Ngũ Lão trong đoạn trích "Chàng trai làng Phù Ủng".

Bài làm

Nhân vật Phạm Ngũ Lão trong đoạn trích "Chàng trai làng Phù Ủng" là biểu tượng rực rỡ cho vẻ đẹp trí tuệ và bản lĩnh của con người thời đại nhà Trần. Trước hết, ông hiện lên với ý chí, lòng tự trọng và khát vọng lập công với đất nước . Dù xuất thân nông dân, nhà làm ruộng nhưng ông không cam chịu số phận mà luôn chăm lo bút nghiên, học hành kinh sử. Phạm Ngũ Lão từ chối dự tiệc mừng tiến sĩ của người cùng làng vì cảm thấy nhục nhã rằng bản thân chưa làm được gì để báo hiếu mẹ và đóng góp cho đất nước. Đây không phải sự ganh ghét, đố kị của kẻ thấp hèn mà là cái nhục của người có chí lớn, có lòng tự tôn cao độ. Chính cái nhục này đã thôi thúc Phạm Ngũ Lão rèn luyện văn võ để lập công danh cho đất nước. Bên cạnh đó, tài năng văn võ và bản lĩnh phi thường của ông được khắc họa đầy ấn tượng qua chi tiết ngồi đan sọt bên đường và mải mê nghĩ việc nước đến mức bị giáo đâm vào đùi, máu chảy mà vẫn nghiễm nhiên không động mình. Chi tiết này cho thấy ông luôn đau đáu và nặng lòng với việc nước, làm nổi bật sức khoẻ và sự tập trung phi thường. Phạm Ngũ Lão còn là người học rộng, hiểu sâu. Điều này được thể hiện qua cách ứng đối trôi chảy, thông suốt kinh sử với Hưng Đạo Vương. Khi đấu sức với các vệ sĩ, Phạm Ngũ Lão một mình chiến thắng được hàng trăm người. Từ đó, ông chứng minh được sức mạnh và năng lực của bản thân; có được sự kính nể, tôn trọng từ các vệ sĩ. Dù tài năng lỗi lạc, Phạm Ngũ Lão vẫn giữ đức tính khiêm nhường, sự cẩn trọng và lòng trung quân. Khi được vua trọng dụng, Phạm Ngũ Lão không tự cao về năng lực của bản thân mà xin về quê ba tháng để thu xếp việc nhà, chuyên tâm rèn luyện trước khi đối đầu với các vệ sĩ. Phạm Ngũ Lão cũng là người có lòng trung quân, ông suốt đời tận trung với đất nước, lập được nhiều chiến công hiển hách chống giặc Nguyên và bảo vệ biên giới. Có thể nói, nhân vật Phạm Ngũ Lão là biểu tượng cho sức mạnh dân tộc, minh chứng cho việc tài năng và ý chí có thể đưa một người bình dân trở thành bậc vĩ nhân của lịch sử, hình tượng của ông vẫn mãi là bài học về ý chí và lòng yêu nước cho thế hệ mai sau.

Câu 2: Trước khi đấu sức với các vệ sĩ, Phạm Ngũ Lão đã xin về quê ba tháng để tập nhảy cao qua gò. Từ đó, anh/ chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ) bàn luận về tầm quan trọng của ý chí khổ luyện trước khi đối diện với những khó khăn, thử thách.

Bài làm

Trong câu chuyện về danh tướng Phạm Ngũ Lão, có một chi tiết đầy ý nghĩa: trước khi bước vào cuộc đấu sức với các vệ sĩ, ông đã xin về quê ba tháng để tập nhảy qua gò. Hành động này không chỉ thể hiện sự cẩn trọng mà còn là một minh chứng hùng hồn cho tầm quan trọng của ý chí khổ luyện trước khi đối diện với những khó khăn, thử thách trong cuộc đời.

Trước hết, ý chí khổ luyện là sự nỗ lực bền bỉ, kiên trì rèn luyện trong thời gian dài để nâng cao năng lực bản thân. Giống như cách Phạm Ngũ Lão kiên trì tập nhảy qua gò, sự khổ luyện giúp ta chuyển hóa tiềm năng thành sức mạnh thực tế, tạo nền tảng tự tin để đối mặt với mọi thử thách. Đó không chỉ là con đường dẫn đến thành công bền vững mà còn là cách để mỗi người chiến thắng sự lười biếng của chính mình.

Trong cuộc sống, việc khổ luyện giữ vai trò vô cùng quan trọng. Ý chí khổ luyện giúp con người tạo thế chủ động và sự tự tin.Khi có sự chuẩn bị, con người không bị bất ngờ trước những tình huống khó khăn. Sự tự tin của Phạm Ngũ Lão khi đối đầu với hàng trăm vệ sĩ đến từ sức mạnh mà ông đã dày công rèn luyện trong ba tháng trước đó. Bên cạnh đó, khổ luyện giúp chúng ta hạn chế rủi ro và sai lầm. Ngay cả một thiên tài nếu chủ quan cũng có thể thất bại; vì vậy, sự rèn luyện giúp ta nhìn nhận thấu đáo những kẽ hở và hoàn thiện bản thân. Như Phạm Ngũ Lão dù giỏi sẵn nhưng vẫn chọn cách rèn luyện thêm để chắc chắn kiến thức. Thành công bền vững không bao giờ đến từ sự hời hợt, nó là kết quả của một quá trình rèn luyện có mục tiêu rõ ràng.

Mở rộng vấn đề, chúng ta cần hiểu rằng sự chuẩn bị không đảm bảo sự thành công tuyệt đối nhưng nó giảm tối đa rủi ro và giúp ta bình tình hơn trước các tình huống bất ngờ. Ý chí khổ luyện không phải là ép bản thân đến kiệt sức mà là rèn luyện có phương pháp và có mục tiêu rõ ràng. Bên cạnh việc đề cao tinh thần nỗ lực, chúng ta cũng cần phê phán những người có lối sống ỷ lại, lười biếng hoặc chủ quan vào tài năng sẵn có mà lãng quên việc khổ luyện. Trong thực tế, không ít cá nhân luôn mong chờ sự may mắn, muốn "đốt cháy giai đoạn" để thành công nhanh chóng nhưng lại ngại đối mặt với gian nan. Thái độ sống hời hợt, thiếu kiên trì ấy khiến bản lĩnh trở nên non nớt, dễ dàng gục ngã trước những biến cố lớn của cuộc đời.

Từ bài học của bậc tiền nhân, mỗi chúng ta cần nhận thức rõ rằng ý chí và sự kiên trì của mỗi con người quan trọng hơn hoàn cảnh hay sự may mắn. Hiểu rằng thử thách là điều tất yếu trong cuộc sống, chỉ có chuẩn bị kĩ lưỡng mới giúp chúng ta vượt qua. Về hành động, chúng ta cần lập kế hoạch cụ thể cho từng mục tiêu, rèn luyện đều đặn mỗi ngày thay vì đợi đến khi khó khăn ập đến mới bắt đầu "nước đến chân mới nhảy". Hãy luôn tự đánh giá năng lực bản thân để kịp thời bổ sung những kỹ năng còn thiếu sót.

Tóm lại, ý chí khổ luyện chính là chiếc chìa khóa vạn năng mở ra cánh cửa thành công. Hình ảnh Phạm Ngũ Lão rèn mình nơi quê nhà đã để lại bài học sâu sắc: Muốn chiến thắng những thử thách lớn lao ngoài kia, trước hết ta phải chiến thắng được sự lười biếng và giới hạn của chính mình trong quá trình rèn luyện

Câu 1:

- Phương thức biểu đạt chính của văn bản "Chàng trai làng Phù Ủng" là tự sự

Câu 2:

- Phạm Ngũ Lão không hay biết đến việc bị đâm giáo vào đùi vì lúc đó ông đang tập trung cao độ suy nghĩ về một việc lớn.

Câu 3:

− Hưng Đạo Vương không trách phạt Phạm Ngũ Lão vì:

+ Nhận thấy Phạm Ngũ Lão không phải người vô lễ, ngông cuồng mà là người có khí chất đặc biệt: Trầm tĩnh, chăm chú suy ngẫm, có bản lĩnh.

+ Khi hỏi về việc học hành, Phạm Ngũ Lão ứng đối thông minh, hiểu biết rộng.

=> Hưng Đạo Vương nhận thấy Phạm Ngũ Lão là nhân tài hiếm có.

Câu 4:

Nhân vật Phạm Ngũ Lão hiện lên là người văn võ song toàn và có nhân cách lớn:

− Văn võ song toàn: Diện mạo khôi ngô, sức khoẻ phi thường và am hiểu kinh sử, ứng đối trôi chảy mọi kiến thức.

− Giàu lòng tự trọng và chí khí: Biết xấu hổ khi bản thân chưa lập được công danh sự nghiệp (từ chối đi ăn mừng, nói với mẹ là bản thân cảm thấy nhục nhã).

− Bản lĩnh và sự tập trung phi thường: Mải mê nghĩ việc nước đến mức bị giáo đâm vào đùi chảy máu cũng không hay biết.

− Mưu trí và cẩn trọng: Không chủ quan (xin về quê luyện tập trước khi thi đấu) và có tài thao lược quân sự tài tình (dùng tre đánh thắng đội quân voi).

− Tầm nhìn của Hưng Đạo Vương:

+ Cho thấy Hưng Đạo Vương là một vị tướng có tầm nhìn xa trông rộng, có khả năng nhận ra nhân tài từ những chi tiết nhỏ trong đời sống.

+ Hưng Đạo Vương biết đặt lợi ích quốc gia lên trên những quy tắc lễ nghi thông thường, hướng tới mục đích lớn lao.

Câu 5:

Bài làm

Việc sống có lí tưởng giữ một vai trò vô cùng quan trọng trong cuộc sống và cần có ở mỗi người. Trước hết, sống có lí tưởng không chỉ đơn thuần là có ước mơ , mà là việc bạn xác định được một mục đích cao đẹp , có ý nghĩa lâu dài để hướng cuộc đời mình vào đó , nó tựa như một chiếc kim chỉ nam giúp bạn không bị lạc lối giữa những cám dỗ hay khó khăn. Hơn nữa, sống có lí tưởng giúp con người biết đặt mục tiêu cao đẹp cho bản thân và luôn nỗ lực vươn lên. Lí tưởng cũng giúp chúng ta sống có trách nhiệm với gia đình, cộng đồng và đất nước. Người có lí tưởng cao đẹp sẽ biết biến "cái thẹn" thành hành động để tạo ra giá trị cho cộng đồng và đất nước. Tóm lại , việc sống có lí tưởng là rất quan trọng trong cuộc sống , nó là yếu tố định hình giá trị và nhân cách con người, đồng thời lí tưởng còn giúp con người chuyển hoá những khó khăn thành thử thách , biến nỗi sợ hãi thành lòng can đảm.