Câu 1.
Phương thức biểu đạt chính của văn bản là tự sự.

Câu 2.
Quân lính đâm giáo vào đùi mà Phạm Ngũ Lão không hay biết vì ông đang mải mê suy nghĩ việc lớn, tâm trí tập trung cao độ nên không để ý đến xung quanh.

Câu 3.
Hưng Đạo Vương không trách phạt mà đưa Phạm Ngũ Lão về kinh và tiến cử lên vua vì nhận ra ông là người có tài năng, khí chất khác thường: vừa chăm lo việc lớn, vừa hiểu biết sâu rộng, ứng đối nhanh nhạy.

Câu 4.
Phạm Ngũ Lão là người khỏe mạnh, tài giỏi, có ý chí lớn, chăm học, khiêm tốn và giàu lòng tự trọng.

Câu 5.
Câu chuyện Phạm Ngũ Lão “xấu hổ vì chưa làm được việc lớn” cho thấy vai trò quan trọng của việc sống có lí tưởng. Sống có lí tưởng giúp con người có mục tiêu rõ ràng và động lực vươn lên. Nhờ đó, ta biết cố gắng học tập, rèn luyện và không dễ bỏ cuộc trước khó khăn. Ngược lại, thiếu lí tưởng sẽ khiến con người sống thụ động, dễ thất bại. Vì vậy, mỗi người cần xây dựng cho mình một lí tưởng sống đúng đắn.

Câu 1:

Nhân vật Phạm Ngũ Lão trong đoạn trích “Chàng trai làng Phù Ủng” hiện lên với nhiều phẩm chất tốt đẹp, tiêu biểu cho lí tưởng sống cao đẹp của người anh hùng thời Trần. Trước hết, đó là lòng yêu nước và khát vọng lập công danh mãnh liệt. Khi đang đan sọt bên đường, chàng mải suy nghĩ việc quân, việc nước đến mức không nhận ra đoàn quân của Trần Hưng Đạo đi qua, cho thấy tâm trí luôn hướng về vận mệnh đất nước. Bên cạnh đó, Phạm Ngũ Lão còn là người có ý chí, nghị lực và tinh thần vượt lên hoàn cảnh. Xuất thân bình thường nhưng chàng không tự ti, trái lại luôn nung nấu ước mơ cống hiến tài năng cho non sông. Đặc biệt, khi bị thử thách, chàng thể hiện sự bình tĩnh, tự tin và bản lĩnh, qua đó gây ấn tượng mạnh với Trần Hưng Đạo. Ngoài ra, ở Phạm Ngũ Lão còn toát lên phẩm chất khiêm tốn, trọng nghĩa khí và lòng trung thành. Tất cả những điều đó đã góp phần làm nên hình tượng một chàng trai tài năng, giàu chí khí, xứng đáng trở thành tấm gương lí tưởng cho thế hệ trẻ noi theo.

Câu 2:

Trong cuộc sống, không ai có thể đạt được thành công mà thiếu đi sự chuẩn bị và rèn luyện bền bỉ. Chi tiết Phạm Ngũ Lão xin về quê ba tháng để khổ luyện trước khi đấu sức với các vệ sĩ đã gợi ra bài học sâu sắc về tầm quan trọng của ý chí khổ luyện trước khi đối diện với khó khăn, thử thách. Trước hết, khổ luyện giúp con người tích lũy năng lực và bản lĩnh cần thiết. Không phải ai sinh ra cũng sẵn sàng vượt qua thử thách lớn, nhưng thông qua rèn luyện, con người có thể nâng cao thể chất, trí tuệ và kỹ năng, từ đó tự tin hơn khi đối mặt với trở ngại. Bên cạnh đó, quá trình khổ luyện còn tôi luyện ý chí, giúp con người kiên trì, không dễ dàng bỏ cuộc trước thất bại. Chính sự bền bỉ ấy là nền tảng để vượt qua những thời điểm khó khăn nhất.

Thực tế cho thấy, những người thành công đều trải qua quá trình rèn luyện nghiêm túc. Các vận động viên phải tập luyện không ngừng nghỉ trước khi bước vào thi đấu; học sinh cần miệt mài học tập trước mỗi kì thi quan trọng. Nếu thiếu sự chuẩn bị, con người dễ rơi vào trạng thái bị động, hoang mang và thất bại. Tuy nhiên, khổ luyện không chỉ là sự cố gắng về thể chất mà còn là sự chuẩn bị về tinh thần, thái độ sống tích cực và ý chí vươn lên.

Dẫu vậy, cũng cần tránh hiểu sai rằng khổ luyện là ép buộc bản thân một cách cực đoan. Việc rèn luyện cần có mục tiêu rõ ràng, phương pháp đúng đắn và sự cân bằng hợp lí để đạt hiệu quả cao nhất. Ý chí khổ luyện, nếu được đặt đúng chỗ, sẽ trở thành chìa khóa mở ra cánh cửa thành công.

Từ câu chuyện của Phạm Ngũ Lão, mỗi người, đặc biệt là thế hệ trẻ, cần nhận thức rõ vai trò của việc rèn luyện bản thân trước mọi thử thách. Chỉ khi có sự chuẩn bị chu đáo và ý chí kiên cường, chúng ta mới có thể vững vàng bước qua khó khăn và vươn tới những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống.