Bài làm Trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam, câu tục ngữ "Giấy rách phải giữ lấy lề" đã trở thành một chuẩn mực đạo đức, nhắc nhở con người về việc giữ gìn lòng tự trọng dù trong bất kỳ nghịch cảnh nào. Về nghĩa đen, "giấy" là vật dụng để viết, còn "lề" là phần mép giấy giúp trang giấy ngay ngắn. Một tờ giấy dù có cũ hay rách, người ta vẫn cố gắng giữ lại phần lề để nó không bị tan nát hoàn toàn. Từ hình ảnh đó, ông cha ta muốn khẳng định một triết lý sống cao đẹp: Dù cuộc sống có rơi vào hoàn cảnh nghèo khó, sa cơ lỡ vận đến đâu, con người vẫn phải quyết tâm giữ vững phẩm giá và những chuẩn mực đạo đức của mình. Tại sao khi "giấy rách" lại cần phải "giữ lấy lề"? Bởi lẽ, lòng tự trọng là cái gốc của một con người chân chính. Khi ở trong nhung lụa, việc giữ mình tử tế là điều không khó, nhưng bản chất thực sự của con người chỉ bộc lộ rõ nhất khi đứng trước sự thiếu thốn hay cám dỗ của cái nghèo. Việc giữ gìn nhân cách không chỉ giúp chúng ta nhận được sự kính trọng từ người xung quanh mà còn là điểm tựa vững chắc để vươn lên. Nếu chúng ta buông xuôi, đánh mất đạo đức để làm những việc bất chính như lừa lọc hay trộm cắp, thì chúng ta sẽ mãi mãi chìm trong vũng bùn tăm tối. Ngược lại, giữ vững bản tâm giúp con người có thêm sức mạnh để vượt qua nghịch cảnh một cách kiêu hãnh. Trong đời sống, ta vẫn thường bắt gặp những tấm gương sáng về lòng tự trọng, đó là những bạn học sinh nghèo vượt khó học giỏi mà không gian lận, hay những người lao động vất vả nhưng nhặt được của rơi vẫn tìm cách trả lại cho người mất. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận vì chạy theo lối sống thực dụng mà sẵn sàng chà đạp lên đạo đức, viện cớ hoàn cảnh để bao biện cho hành vi sai trái. Đó là lối sống đáng phê phán, bởi khi cái "lề" đạo đức đã mất, giá trị con người cũng không còn. Tóm lại, câu tục ngữ là lời nhắc nhở sâu sắc rằng phẩm giá luôn quan trọng hơn vật chất. Mỗi chúng ta cần rèn luyện bản lĩnh để không bị cám dỗ bởi lợi ích nhất thời, luôn sống sao cho tâm hồn ngay ngắn như phần lề của tờ giấy. Nhân cách con người giống như một tờ giấy, nếu mất đi cái gốc đạo đức thì tờ giấy ấy sẽ trở nên vô giá trị. Hãy luôn kiên trì giữ gìn "phần lề" của chính mình dù cuộc đời có sóng gió đến đâu.

Câu 1

Ngôi kể thứ ba

Câu 2

Cuộc sống của bộ phận trí thức tiểu tư sản Việt Nam những năm trước Cách mạng tháng Tám năm 1945 bị đời sống thực tế trước mắt làm thui chột hi vọng, niềm tin, phải lao vào kiếm tiền một cách vội vã, hời hợt để nuôi sống bản thân và gia đình. Họ ý thức được bị kịch “sống mòn” đó nên luôn khổ sở, chán nản, lâm vào bế tắc. Lí tưởng cao đẹp dần dần lụi tàn. Bi kịch tinh thần của những người trí thức nghèo như Hộ có thể tìm thấy trong rất nhiều tác phẩm khác của Nam Cao ------------------------------ Câu 4 * Văn bản phản ánh bi kịch của người trí thức nghèo (nhân vật Thứ): đó là bi kịch giữa một bên là khát vọng sống có ý nghĩa, có ích và một bên là thực tế đời sống nghèo đói, tù đọng làm thui chột con người. Qua đó, tác giả gián tiếp án ngữ xã hội cũ đã bóp nghẹt quyền sống, quyền mơ ước của con người. Câu 5: Nhận xét cách xây dựng nhân vật Thứ * Nam Cao không chú trọng quá nhiều vào ngoại hình hay hành động bên ngoài mà tập trung sâu vào bi kịch nội tâm. * Độc thoại nội tâm: Nhân vật hiện lên qua những dòng suy tưởng, những trăn trở, dằn vặt về cách sống và nhân cách. Điều này khiến nhân vật Thứ trở nên rất thực, gần gũi và mang tính điển hình cho tầng lớp trí thức tiểu tư sản lúc bấy giờ.

Câu 6 Lí tưởng sống chính là ngọn hải đăng dẫn lối, giúp con người vượt lên trên những nhu cầu vật chất tầm thường để vươn tới một cuộc đời ý nghĩa. Giống như nhân vật Thứ đã chiêm nghiệm, sống không chỉ là tồn tại mà phải là "làm một cái gì đẹp hơn, cao quý hơn". Khi có lí tưởng, chúng ta có động lực để rèn luyện bản thân, có bản lĩnh để không bị gục ngã trước những khó khăn hay cạm bẫy của đời thường. Nó biến những hành động nhỏ bé trở nên đại diện cho một tâm hồn lớn, giúp mỗi cá nhân khẳng định giá trị riêng biệt của mình giữa cộng đồng. Thiếu đi lí tưởng, cuộc sống sẽ trở nên mòn mỏi và vô vị; vì vậy, xác định một mục đích sống cao đẹp là điều cốt yếu để mỗi ngày trôi qua đều thật sự xứng đáng.