" Thước đo của cuộc đời không phải là thời gian, mà là cống hiến " ( P.Marshall ). Giá trị sống của mỗi con người không nằm ở việc sống lâu mà chính ở sống sâu, sống có ý nghĩ, sống có ghi nhớ nguồn cội dân tộc. Trong thời buổi công nghiệp hóa, hiện đại hóa như hiện nay. Học sinh chúng ta có nhiều cơ hội hơn để được trau dồi, tiếp thu kiến thức, mở mang tầm hiểu biết và hội nhập với thế giới. Tuy nhiên, để hoàn thiện bản thân mình hơn trong cách sống cũng như tâm hồn, chúng ta cần phải tích cực tìm hiểu, bảo vệ và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Một thực trạng mà ai cũng nhận thấy đó là xã hội đang phát triển theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, con người hòa nhập, cởi mở hơn với những nền văn hóa mới của nhiều quốc gia khác nhau. Tuy nhiên, đôi lúc chúng ta lại quên đi, bỏ bê nét đẹp, truyền thống văn hóa của chính đất nước mà chúng ta sinh ra, lớn lên. Nhiều bản sắc đã bị mai một, giới trẻ ngày càng ít quan tâm, tìm hiểu về những truyền thống, bản sắc đó. Từ sự vô tâm, vô tư đó mà những giá trị truyền thống tốt đẹp ngày càng bị mai một dần đi, nhiều bản sắc đã và đang dần mất đi. Những lễ hội, nhưng cuộc thi dân gian không còn nhận được nhiều sự quan tâm của con người hoặc chỉ mang dáng dấp hình thức. Đối với những bạn trẻ hiện nay, họ không quá mặn mà với những truyền thống, bản sắc đó mà họ hướng đến những thứ hướng ngoại hơn, hiện đại hơn. Chính những điều này đã làm con người đánh mất đi giá trị cốt lõi của đất nước mình. Để giải quyết thực trạng trên, mỗi cá nhân đặc biệt là học sinh chúng ta phải tìm hiểu những bản sắc văn hóa vốn có của dân tộc, giữ gìn và phát huy những giá trị đó với bạn bè năm châu. Bên cạnh đó, nhà trường cần tổ chức nhiều hơn những hoạt động để tuyên truyền, mang đến cho học sinh nguồn tri thức về bản sắc văn hóa dân tộc. Học sinh chúng ta cần phải đặt trách nhiệm giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc lên hàng đầu, tích cực trau dồi hiểu biết của mình về những giá trị văn hóa tốt đẹp của nước nhà. Có như vậy, những bản sắc văn hóa dân tộc mới được giữ gìn và duy trì tốt đẹp. Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc là trách nhiệm chung của tất cả những con người Việt Nam mang dòng máu đỏ da vàng chúng ta. Chính vì thế, ta cần có ý thức giữ gìn và phát huy những truyền thống đó để nó ngày càng đẹp đẽ và phát triển rộng rãi hơn.

Câu 2

BÀI LÀM

Trong dòng chảy của văn học, thơ ca luôn là nơi kết tinh những suy tư sâu sắc nhất về con người và cuộc đời. Nếu đồng dao truyền thống thường gắn với thế giới trẻ thơ hồn nhiên, thì “Đồng dao cho người lớn” lại là một biến thể độc đáo, khi mượn hình thức giản dị ấy để chuyển tải những triết lí nhân sinh phức tạp. Văn bản không chỉ phản ánh hiện thực đầy nghịch lí mà còn thể hiện cái nhìn đa chiều về đời sống. Dưới góc nhìn lí luận văn học, đây là kiểu văn bản giàu tính biểu tượng, sử dụng thủ pháp đối lập và giọng điệu suy tưởng để khám phá bản chất tồn tại của con người.

Xét về nội dung, bài thơ xây dựng một thế giới nghệ thuật đầy những nghịch lí – một đặc điểm quen thuộc của văn học hiện đại khi phản ánh đời sống trong trạng thái phân mảnh và bất ổn. Những câu thơ như “có cánh rừng chết vẫn xanh trong tôi” hay “có con người sống mà như qua đời” thể hiện rõ tính chất biểu tượng: “cánh rừng chết” không chỉ là hình ảnh tự nhiên mà còn là ẩn dụ cho những giá trị đã mất, trong khi “xanh trong tôi” lại khẳng định sức sống bền bỉ của kí ức và tâm hồn. Theo lí luận văn học, đây chính là biểu hiện của tính đa nghĩa trong ngôn ngữ thơ – một đặc trưng giúp tác phẩm vượt qua giới hạn của nghĩa đen để chạm tới chiều sâu tư tưởng.

Bài thơ tiếp tục triển khai hàng loạt nghịch lí khác: “có câu trả lời biến thành câu hỏi”, “có kẻ ngoại tình ngỡ là tiệc cưới”. Những hình ảnh này phản ánh sự đảo lộn hệ giá trị trong xã hội hiện đại, khi ranh giới giữa đúng – sai, thật – giả trở nên mong manh. Dưới góc độ thi pháp học, việc lặp lại cấu trúc “có…” đã tạo nên nhịp điệu giống như lời đồng dao, nhưng nội dung lại mang tính phản đề, khiến người đọc vừa quen thuộc vừa bất ngờ. Chính sự kết hợp giữa hình thức dân gian và nội dung triết lí đã tạo nên hiệu quả nghệ thuật độc đáo.

Một phương diện quan trọng khác của bài thơ là sự đối lập giữa cái toàn thể và cái cá nhân, giữa sự đủ đầy và thiếu thốn: “có cha có mẹ có trẻ mồ côi”, “có cả đất trời mà không nhà cửa”. Đây là những hình ảnh mang tính khái quát cao, cho thấy nghịch cảnh của con người trong xã hội: dù sống trong một thế giới rộng lớn, con người vẫn có thể rơi vào trạng thái cô đơn, mất mát. Theo quan điểm của chủ nghĩa hiện sinh trong lí luận văn học, con người luôn phải đối diện với cảm giác lạc lõng và tìm kiếm ý nghĩa tồn tại của mình – điều này được thể hiện rõ qua những câu thơ trên.

Không chỉ dừng lại ở việc phản ánh hiện thực, bài thơ còn khẳng định quy luật vận động không ngừng của đời sống. Điệp từ “mà” trong các câu “mà thuyền vẫn sông mà xanh vẫn cỏ / mà đời vẫn say mà hồn vẫn gió” tạo nên sự liên kết logic, nhấn mạnh tính liên tục và bền bỉ của sự sống. Đây là biểu hiện của cảm hứng triết lí mang tính khẳng định: dù tồn tại nhiều nghịch lí, cuộc sống vẫn tiếp diễn, thiên nhiên vẫn tuần hoàn, và con người vẫn sống với đầy đủ cung bậc cảm xúc “có thương có nhớ có khóc có cười”. Điều này cho thấy cái nhìn không bi quan mà mang tính chiêm nghiệm, cân bằng giữa nhận thức và cảm xúc.

Về nghệ thuật, bài thơ thành công ở việc sử dụng hàng loạt biện pháp tu từ như điệp cấu trúc, đối lập, ẩn dụ và biểu tượng. Ngôn ngữ thơ ngắn gọn, giàu nhịp điệu, gần với lời nói tự nhiên nhưng hàm chứa chiều sâu triết lí. Đặc biệt, hình thức “đồng dao” được vận dụng một cách sáng tạo: thay vì dành cho trẻ em, nó trở thành phương tiện để người lớn suy ngẫm về cuộc đời. Điều này thể hiện rõ quan niệm của văn học hiện đại: hình thức có thể giản dị nhưng nội dung phải đa tầng, giàu ý nghĩa.

Câu thơ kết “có cái chớp mắt đã nghìn năm trôi” mang ý nghĩa khái quát cao về thời gian – một phạm trù trung tâm trong văn học. Khoảnh khắc ngắn ngủi (“chớp mắt”) lại có thể chứa đựng cả chiều dài lịch sử (“nghìn năm”), gợi nhắc con người về sự hữu hạn của đời người và giá trị của từng giây phút sống. Đây chính là điểm hội tụ của tư tưởng và cảm xúc, khép lại bài thơ bằng một dư âm sâu lắng.

Suy cho cùng, “Đồng dao cho người lớn” là một tác phẩm giàu giá trị nội dung và nghệ thuật. Bài thơ không chỉ phản ánh những nghịch lí của đời sống mà còn đặt ra những vấn đề mang tính triết lí về con người, thời gian và sự tồn tại. Thông qua việc kết hợp giữa hình thức đồng dao và nội dung hiện đại, tác giả đã tạo nên một văn bản vừa gần gũi vừa sâu sắc. Tác phẩm vì thế không chỉ là tiếng nói cá nhân mà còn là lời nhắc nhở mỗi người cần tỉnh thức, suy ngẫm để sống có ý nghĩa hơn trong một thế giới đầy biến động.

Câu 1  

Kiểu văn bản: Văn bản thông tin. 

Câu 2

Đối tượng thông tin: Vạn Lý Trường Thành.

Câu 3

- Những dữ liệu được đưa ra trong văn bản là dữ liệu thứ cấp vì nó là những loại dữ liệu được người viết sử dụng của những người khác.

- Ví dụ : Theo Travel China Guide, Vạn Lý Trường Thành đang " biến mất theo năm tháng " ; Thống kê của UNESCO cho thấy gần một phần ba công trình này đã biến mất.

Câu 4

- Phương tiện phi ngôn ngữ: Ảnh Vạn Lý Trường Thành và kiểu chữ in đậm (được thể hiện qua các đề mục).

- Tác dụng:

+ Nhấn mạnh thông tin, giúp người đọc dễ theo dõi.

+ Giúp người đọc dễ hình dung, tưởng tượng về Vạn Lý Trường Thành. 

Câu 5

- Văn bản thông tin không khô khan: Thay vì chỉ liệt kê số liệu, văn bản sử dụng những câu hỏi nghi vấn, những bí ẩn chưa có lời giải đáp (ví dụ: tại sao xây dựng, những phần chôn vùi...) để lôi cuốn người đọc. Nó chứng minh văn bản thông tin có thể hấp dẫn như một câu chuyện kể nếu biết cách khai thác các khía cạnh bất ngờ.

- Dựa trên cơ sở khoa học: Dù nhấn mạnh sự "bí ẩn", thông tin vẫn dựa trên các kết quả nghiên cứu lịch sử, khảo cổ học. Điều này tạo niềm tin và khẳng định giá trị tri thức chân thực.

2. Vạn Lý Trường Thành - Bức tranh toàn cảnh về trí tuệ và sự hy sinh

- Công trình vĩ đại nhưng đau thương: Văn bản không chỉ tôn vinh sự vĩ đại của kỳ quan mà còn gợi suy nghĩ về cái giá phải trả: hàng triệu sinh mạng, sự hy sinh thầm lặng của người dân qua các triều đại.

- Sự kết nối lịch sử và hiện tại: Từ một công trình phòng thủ, Vạn Lý Trường Thành trở thành biểu tượng văn hóa, di sản thế giới thu hút du lịch. Văn bản cho thấy văn bản thông tin kết nối tri thức quá khứ với ý nghĩa thực tiễn hiện tại.

- Cấu trúc mạch lạc, rành mạch: Các sự thật thường được trình bày dưới dạng mục, đoạn, giúp người đọc dễ tiếp thu thông tin.

- Ngôn ngữ chính xác, khách quan: Sử dụng thuật ngữ, số liệu cụ thể để minh chứng cho các lập luận.