Câu 1:

"Tâm hồn con người vốn dĩ là một tấm gương phản chiếu vẻ đẹp của thế giới tự nhiên; khi gương vỡ, hồn người cũng chẳng thể vẹn nguyên." Từ hiện tượng "tiếc thương sinh thái", ta nhận ra rằng bảo vệ môi trường không còn là lời kêu gọi xa vời mà là mệnh lệnh sống còn để bảo tồn bản sắc và sức khỏe tinh thần của nhân loại. Tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường trước hết nằm ở giá trị sinh tồn, bởi thiên nhiên là "lá phổi" cung cấp dưỡng khí, là nguồn tài nguyên duy trì sự sống. Thế nhưng, sâu xa hơn, môi trường chính là cội nguồn của văn hóa và ký ức. Khi những cánh rừng Amazon bốc cháy hay băng vĩnh cửu tan biến, đó không chỉ là sự biến mất của vật chất mà là sự sụp đổ của một hệ giá trị tinh thần, khiến con người rơi vào trạng thái "khủng hoảng hiện sinh" và đau buồn như mất đi người thân. Bảo vệ môi trường đồng nghĩa với việc bảo vệ sợi dây liên kết giữa quá khứ, hiện tại và tương lai, giúp chúng ta không trở thành những "kẻ tị nạn tâm linh" ngay trên chính quê hương mình. Một môi trường trong lành là liều thuốc chữa lành hữu hiệu nhất cho những bất ổn của thời đại số, nơi con người tìm thấy sự an tĩnh và cân bằng. Ngược lại, thái độ thờ ơ với thiên nhiên sẽ dẫn đến một viễn cảnh "tận thế" không chỉ về mặt vật lý mà còn là sự lụi tàn của cảm xúc và đạo đức. Vì vậy, mỗi hành động nhỏ hôm nay – từ việc giảm thiểu rác thải nhựa đến việc lên tiếng bảo vệ rừng – đều là một viên gạch xây dựng nên bức tường thành bảo vệ sự bình yên cho tâm hồn và sự trường tồn của giống nòi. Chúng ta không kế thừa trái đất từ tổ tiên, chúng ta đang mượn nó từ thế hệ mai sau, và bảo vệ môi trường chính là cách duy nhất để hoàn trả món nợ ấy một cách tử tế nhất.

Câu 2:

Bài làm

"Văn chương không chỉ là những con chữ nằm trên trang giấy, nó là tiếng lòng của những bậc đại trí, đại nhân khi đứng trước ngưỡng cửa của thời đại." Trong dòng chảy của văn học trung đại và cận đại Việt Nam, hình tượng người ẩn sĩ luôn là một nốt lặng cao khiết giữa bản nhạc xô bồ của danh lợi. Nếu như Nguyễn Bỉnh Khiêm trong bài thơ Nhàn hiện thân cho một triết lý sống an nhiên, tự tại của một bậc tiên phong đạo cốt, thì Nguyễn Khuyến trong Thu vịnh lại khắc họa hình ảnh một ẩn sĩ gắn liền với nỗi niềm ưu thời mẫn thế đầy trăn trở.

Mở đầu bài thơ Nhàn, Nguyễn Bỉnh Khiêm đưa ta về với cuộc sống thuần hậu, chất phác: "Một mai, một cuốc, một cần câu". Điệp từ "một" nhấn mạnh sự chủ động, tự cung tự cấp và tâm thế vững chãi. Với ông, nhàn không phải là lười biếng, mà là một lựa chọn văn hóa: "Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ/ Người khôn, người đến chốn lao xao". Cách nói ngược nghĩa "dại – khôn" đầy hóm hỉnh và kiêu hãnh đã khẳng định bản lĩnh của một trí tuệ bậc thầy, dám tách mình khỏi vòng xoáy quyền lực để giữ gìn nhân cách. Hình ảnh người ẩn sĩ ở đây hòa quyện tuyệt đối với thiên nhiên qua bốn mùa: măng trúc, giá đỗ, hồ sen, ao cá. Đó là cái nhàn của một kẻ sĩ đã thấu thị quy luật cuộc đời, nhìn phú quý chỉ như một giấc chiêm bao phù du. Tiếng cười của Nguyễn Bỉnh Khiêm là tiếng cười của sự đắc đạo, thơi thới và lạc quan.

Ngược lại, đến với Thu vịnh của "Tam nguyên Yên Đổ" Nguyễn Khuyến, hình tượng người ẩn sĩ lại hiện lên với vẻ đẹp u uẩn, tĩnh lặng đến se sắt. Không gian trong thơ ông mở ra với "Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao", một vẻ đẹp trong trẻo nhưng cô liêu. Hình ảnh ẩn sĩ không hiện hữu qua công cụ lao động như "mai", "cuốc" mà hiện lên qua điểm nhìn: "Cần trúc lơ phơ gió hắt hiu/ Nước biếc trông như tầng khói phủ". Cái "nhàn" của Nguyễn Khuyến không có sự thơi thới như Tuyết Giang Phu Tử, mà là cái nhàn "cưỡng ép" của một tâm hồn luôn hướng về vận mệnh quốc gia đang suy tàn. Điểm nhãn của bức tranh là sự đối diện giữa con người và thiên nhiên: "Song thưa để mặc bóng trăng vào". Chữ "mặc" cho thấy một thái độ buông lơi, nhưng chính tiếng ngỗng trời lạc lõng lại gợi lên nỗi khắc khoải về một "người cũ", một thời vàng son đã mất.

Điểm tương đồng giữa hai hình tượng chính là cốt cách thanh cao, khước từ bụi trần để tìm về với thiên nhiên làm bầu bạn. Cả hai cụ đều dùng bút pháp thủy mặc, lấy tĩnh tả động để khắc họa cái tôi cá nhân giữa vũ trụ bao la. Tuy nhiên, sự khác biệt nằm ở hoàn cảnh lịch sử và tâm thế cá nhân. Nguyễn Bỉnh Khiêm sống trong thời kỳ phong kiến còn vững mạnh, ông lui về ẩn dật với vị thế của một bậc thầy định hướng cho thời đại, nên hình tượng người ẩn sĩ mang vẻ đẹp ung dung, tự tại, mang đậm màu sắc triết học Lão - Trang. Trong khi đó, Nguyễn Khuyến sống trong buổi giao thời, khi đất nước rơi vào tay thực dân Pháp. Hình tượng ẩn sĩ của ông đầy nỗi "thẹn": "Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào". Cái thẹn của một nhân cách lớn vì thấy mình bất lực trước thời cuộc, không giúp gì được cho dân cho nước. Đó là nỗi đau tâm thế của một trí thức yêu nước mà Nguyễn Bỉnh Khiêm chưa phải trải qua.

Tổng kết lại, qua hai bài thơ, ta thấy được hai sắc thái của hình tượng ẩn sĩ Việt Nam. Một người chọn lối sống "Nhàn" để bảo vệ thiên lương, một người chọn "Nhàn" như một cách phản kháng thầm lặng và đầy đau đớn. Đúng như ý kiến cho rằng: "Nghệ thuật là sự vươn tới cái cao cả thông qua nỗi đau hoặc sự giải thoát." Cả hai nhà thơ đã đóng góp vào bảo tàng văn học những hình tượng bất hủ về nhân cách và khí tiết của người trí thức truyền thống. Dẫu thời đại có đổi thay, nhưng vẻ đẹp của người ẩn sĩ – những người dám sống thật với bản thân và giữ mình thanh sạch giữa dòng đời – vẫn mãi là tấm gương soi cho thế hệ mai sau về bản lĩnh và lòng tự trọng.

Câu 1:

"Tâm hồn con người vốn dĩ là một tấm gương phản chiếu vẻ đẹp của thế giới tự nhiên; khi gương vỡ, hồn người cũng chẳng thể vẹn nguyên." Từ hiện tượng "tiếc thương sinh thái", ta nhận ra rằng bảo vệ môi trường không còn là lời kêu gọi xa vời mà là mệnh lệnh sống còn để bảo tồn bản sắc và sức khỏe tinh thần của nhân loại. Tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường trước hết nằm ở giá trị sinh tồn, bởi thiên nhiên là "lá phổi" cung cấp dưỡng khí, là nguồn tài nguyên duy trì sự sống. Thế nhưng, sâu xa hơn, môi trường chính là cội nguồn của văn hóa và ký ức. Khi những cánh rừng Amazon bốc cháy hay băng vĩnh cửu tan biến, đó không chỉ là sự biến mất của vật chất mà là sự sụp đổ của một hệ giá trị tinh thần, khiến con người rơi vào trạng thái "khủng hoảng hiện sinh" và đau buồn như mất đi người thân. Bảo vệ môi trường đồng nghĩa với việc bảo vệ sợi dây liên kết giữa quá khứ, hiện tại và tương lai, giúp chúng ta không trở thành những "kẻ tị nạn tâm linh" ngay trên chính quê hương mình. Một môi trường trong lành là liều thuốc chữa lành hữu hiệu nhất cho những bất ổn của thời đại số, nơi con người tìm thấy sự an tĩnh và cân bằng. Ngược lại, thái độ thờ ơ với thiên nhiên sẽ dẫn đến một viễn cảnh "tận thế" không chỉ về mặt vật lý mà còn là sự lụi tàn của cảm xúc và đạo đức. Vì vậy, mỗi hành động nhỏ hôm nay – từ việc giảm thiểu rác thải nhựa đến việc lên tiếng bảo vệ rừng – đều là một viên gạch xây dựng nên bức tường thành bảo vệ sự bình yên cho tâm hồn và sự trường tồn của giống nòi. Chúng ta không kế thừa trái đất từ tổ tiên, chúng ta đang mượn nó từ thế hệ mai sau, và bảo vệ môi trường chính là cách duy nhất để hoàn trả món nợ ấy một cách tử tế nhất.

Câu 2:

Bài làm

"Văn chương không chỉ là những con chữ nằm trên trang giấy, nó là tiếng lòng của những bậc đại trí, đại nhân khi đứng trước ngưỡng cửa của thời đại." Trong dòng chảy của văn học trung đại và cận đại Việt Nam, hình tượng người ẩn sĩ luôn là một nốt lặng cao khiết giữa bản nhạc xô bồ của danh lợi. Nếu như Nguyễn Bỉnh Khiêm trong bài thơ Nhàn hiện thân cho một triết lý sống an nhiên, tự tại của một bậc tiên phong đạo cốt, thì Nguyễn Khuyến trong Thu vịnh lại khắc họa hình ảnh một ẩn sĩ gắn liền với nỗi niềm ưu thời mẫn thế đầy trăn trở.

Mở đầu bài thơ Nhàn, Nguyễn Bỉnh Khiêm đưa ta về với cuộc sống thuần hậu, chất phác: "Một mai, một cuốc, một cần câu". Điệp từ "một" nhấn mạnh sự chủ động, tự cung tự cấp và tâm thế vững chãi. Với ông, nhàn không phải là lười biếng, mà là một lựa chọn văn hóa: "Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ/ Người khôn, người đến chốn lao xao". Cách nói ngược nghĩa "dại – khôn" đầy hóm hỉnh và kiêu hãnh đã khẳng định bản lĩnh của một trí tuệ bậc thầy, dám tách mình khỏi vòng xoáy quyền lực để giữ gìn nhân cách. Hình ảnh người ẩn sĩ ở đây hòa quyện tuyệt đối với thiên nhiên qua bốn mùa: măng trúc, giá đỗ, hồ sen, ao cá. Đó là cái nhàn của một kẻ sĩ đã thấu thị quy luật cuộc đời, nhìn phú quý chỉ như một giấc chiêm bao phù du. Tiếng cười của Nguyễn Bỉnh Khiêm là tiếng cười của sự đắc đạo, thơi thới và lạc quan.

Ngược lại, đến với Thu vịnh của "Tam nguyên Yên Đổ" Nguyễn Khuyến, hình tượng người ẩn sĩ lại hiện lên với vẻ đẹp u uẩn, tĩnh lặng đến se sắt. Không gian trong thơ ông mở ra với "Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao", một vẻ đẹp trong trẻo nhưng cô liêu. Hình ảnh ẩn sĩ không hiện hữu qua công cụ lao động như "mai", "cuốc" mà hiện lên qua điểm nhìn: "Cần trúc lơ phơ gió hắt hiu/ Nước biếc trông như tầng khói phủ". Cái "nhàn" của Nguyễn Khuyến không có sự thơi thới như Tuyết Giang Phu Tử, mà là cái nhàn "cưỡng ép" của một tâm hồn luôn hướng về vận mệnh quốc gia đang suy tàn. Điểm nhãn của bức tranh là sự đối diện giữa con người và thiên nhiên: "Song thưa để mặc bóng trăng vào". Chữ "mặc" cho thấy một thái độ buông lơi, nhưng chính tiếng ngỗng trời lạc lõng lại gợi lên nỗi khắc khoải về một "người cũ", một thời vàng son đã mất.

Điểm tương đồng giữa hai hình tượng chính là cốt cách thanh cao, khước từ bụi trần để tìm về với thiên nhiên làm bầu bạn. Cả hai cụ đều dùng bút pháp thủy mặc, lấy tĩnh tả động để khắc họa cái tôi cá nhân giữa vũ trụ bao la. Tuy nhiên, sự khác biệt nằm ở hoàn cảnh lịch sử và tâm thế cá nhân. Nguyễn Bỉnh Khiêm sống trong thời kỳ phong kiến còn vững mạnh, ông lui về ẩn dật với vị thế của một bậc thầy định hướng cho thời đại, nên hình tượng người ẩn sĩ mang vẻ đẹp ung dung, tự tại, mang đậm màu sắc triết học Lão - Trang. Trong khi đó, Nguyễn Khuyến sống trong buổi giao thời, khi đất nước rơi vào tay thực dân Pháp. Hình tượng ẩn sĩ của ông đầy nỗi "thẹn": "Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào". Cái thẹn của một nhân cách lớn vì thấy mình bất lực trước thời cuộc, không giúp gì được cho dân cho nước. Đó là nỗi đau tâm thế của một trí thức yêu nước mà Nguyễn Bỉnh Khiêm chưa phải trải qua.

Tổng kết lại, qua hai bài thơ, ta thấy được hai sắc thái của hình tượng ẩn sĩ Việt Nam. Một người chọn lối sống "Nhàn" để bảo vệ thiên lương, một người chọn "Nhàn" như một cách phản kháng thầm lặng và đầy đau đớn. Đúng như ý kiến cho rằng: "Nghệ thuật là sự vươn tới cái cao cả thông qua nỗi đau hoặc sự giải thoát." Cả hai nhà thơ đã đóng góp vào bảo tàng văn học những hình tượng bất hủ về nhân cách và khí tiết của người trí thức truyền thống. Dẫu thời đại có đổi thay, nhưng vẻ đẹp của người ẩn sĩ – những người dám sống thật với bản thân và giữ mình thanh sạch giữa dòng đời – vẫn mãi là tấm gương soi cho thế hệ mai sau về bản lĩnh và lòng tự trọng.