Câu 1:
Bài báo “Tiếc thương sinh thái” gợi lên trong mỗi người đọc một nỗi trăn trở sâu sắc về những tổn thương mà con người đang gây ra cho tự nhiên, từ đó nhắc nhở chúng ta nhìn lại trách nhiệm của mình đối với môi trường sống. Bảo vệ môi trường không còn là một khẩu hiệu xa vời mà đã trở thành vấn đề sống còn của nhân loại, bởi môi trường chính là nền tảng duy trì sự sống và phát triển bền vững. Khi không khí bị ô nhiễm, nguồn nước bị đầu độc, đất đai bị thoái hóa, con người cũng phải đối mặt với bệnh tật, thiên tai và những hậu quả khó lường. Ngược lại, một môi trường trong lành sẽ tạo điều kiện cho sức khỏe, kinh tế và đời sống tinh thần được nâng cao, giúp xã hội phát triển hài hòa và lâu dài. Trong thực tế, việc bảo vệ môi trường được thể hiện qua những hành động tưởng chừng nhỏ bé nhưng có ý nghĩa lớn lao: giảm sử dụng nhựa dùng một lần, tiết kiệm điện nước, trồng và bảo vệ cây xanh, phân loại rác thải, hay tham gia các hoạt động làm sạch môi trường. Ở tầm rộng hơn, nhiều quốc gia đã ban hành chính sách phát triển năng lượng tái tạo, hạn chế phát thải khí nhà kính, hướng tới mục tiêu phát triển xanh. Những phong trào như “Giờ Trái Đất” hay chiến dịch làm sạch đại dương đã thu hút sự tham gia của hàng triệu người trên thế giới, cho thấy nhận thức về môi trường đang dần được nâng cao. Ngay tại Việt Nam, hình ảnh các bạn trẻ tình nguyện dọn rác ở bãi biển, hay những chiến dịch nói không với rác thải nhựa trong trường học, đã trở thành minh chứng rõ nét cho tinh thần trách nhiệm của thế hệ trẻ. Tuy nhiên, vẫn còn không ít người thờ ơ, coi việc bảo vệ môi trường là trách nhiệm của riêng ai đó, hoặc vì lợi ích trước mắt mà sẵn sàng đánh đổi môi trường. Những hành vi như xả rác bừa bãi, chặt phá rừng, khai thác tài nguyên quá mức vẫn diễn ra, gây ra những hậu quả nghiêm trọng như biến đổi khí hậu, lũ lụt, hạn hán. Có người cho rằng những đóng góp cá nhân là quá nhỏ bé để tạo nên sự thay đổi, nhưng thực tế cho thấy chính sự thờ ơ của từng cá nhân lại góp phần làm vấn đề trở nên trầm trọng hơn. Từ đó, mỗi người cần nhận thức rõ vai trò của mình trong việc bảo vệ môi trường, bắt đầu từ những hành động cụ thể và duy trì chúng như một thói quen sống. Đồng thời, cần lan tỏa ý thức này đến cộng đồng, bởi chỉ khi có sự chung tay của toàn xã hội, việc bảo vệ môi trường mới đạt được hiệu quả. Môi trường không chỉ là tài sản của hiện tại mà còn là di sản dành cho các thế hệ tương lai, vì vậy, giữ gìn và bảo vệ môi trường chính là bảo vệ cuộc sống của chính chúng ta hôm nay và mai sau.

Câu 2:
Trong văn học trung đại Việt Nam, hình tượng người ẩn sĩ không chỉ là biểu hiện của một lối sống mà còn là cách các nhà nho bộc lộ nhân cách và thái độ trước thời cuộc. Khi xã hội rối ren, con người trí thức thường lựa chọn “lui về” như một cách giữ gìn khí tiết. Hai bài thơ “Nhàn” của Nguyễn Bỉnh Khiêm và “Thu vịnh” của Nguyễn Khuyến đã khắc họa rõ nét hình tượng ấy, đồng thời cho thấy những sắc thái riêng biệt trong tâm hồn mỗi tác giả.

Trước hết, cả hai tác giả đều là những trí thức lớn, từng gắn bó với con đường khoa cử và quan trường nhưng cuối cùng lại chọn lối sống ẩn dật. Nguyễn Bỉnh Khiêm sống trong bối cảnh triều chính rối ren thời Lê – Mạc, còn Nguyễn Khuyến chứng kiến cảnh đất nước rơi vào tay thực dân Pháp. “Nhàn” và “Thu vịnh” đều ra đời khi các ông đã lui về quê nhà, sống hòa mình với thiên nhiên. Vì vậy, hình tượng người ẩn sĩ trong hai bài thơ trước hết mang điểm chung: đó là con người thanh cao, lựa chọn rời xa danh lợi để giữ gìn nhân cách. Ở họ, ta thấy một thái độ “độc thiện kì thân”, sống thuận theo tự nhiên, không bị cuốn vào vòng xoáy của quyền lực và lợi danh. Thiên nhiên trong cả hai bài thơ đều hiện lên như một không gian thanh tĩnh, đối lập với chốn “lao xao” ngoài kia, nơi con người tranh giành và bon chen.

Tuy nhiên, nếu đi sâu vào từng tác phẩm, có thể nhận ra những khác biệt rõ rệt trong cách thể hiện hình tượng người ẩn sĩ. Ở “Nhàn”, Nguyễn Bỉnh Khiêm xây dựng một chân dung ẩn sĩ mang vẻ ung dung, tự tại. Những hình ảnh “một mai, một cuốc, một cần câu” gợi lên cuộc sống giản dị, gắn bó với lao động và thiên nhiên. Nhịp thơ chậm rãi, đều đặn như nhịp sống an nhiên của con người đã tìm thấy sự hài hòa với đất trời. Quan niệm “ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ / người khôn, người đến chốn lao xao” thể hiện rõ triết lí sống: cái “dại” thực chất là sự tỉnh táo, là cách lựa chọn rời xa danh lợi phù phiếm. Những thú vui như “thu ăn măng trúc, đông ăn giá” hay “xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao” không chỉ là sinh hoạt thường ngày mà còn là biểu hiện của một tâm hồn hòa hợp tuyệt đối với tự nhiên. Đỉnh cao của tư tưởng ấy là câu kết: “Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao”, khẳng định thái độ coi nhẹ công danh, xem đó chỉ là giấc mộng hư ảo. Như vậy, người ẩn sĩ trong “Nhàn” mang vẻ đẹp của sự thanh thản, tự do nội tâm và triết lí sống sâu sắc.

Trong khi đó, “Thu vịnh” của Nguyễn Khuyến lại khắc họa một ẩn sĩ mang nhiều tâm trạng hơn. Bức tranh mùa thu hiện lên với “trời thu xanh ngắt”, “nước biếc”, “bóng trăng”, tất cả đều gợi cảm giác tĩnh lặng, trong trẻo nhưng cũng phảng phất nỗi buồn. Thiên nhiên không chỉ là nơi ẩn náu mà còn là tấm gương phản chiếu tâm trạng con người. Những chi tiết như “mấy chùm trước giậu hoa năm ngoái” hay “một tiếng trên không ngỗng nước nào” gợi sự hoài niệm, trống vắng, thậm chí là cô đơn. Người ẩn sĩ ở đây không hoàn toàn thanh thản mà vẫn mang nặng nỗi niềm thế sự. Đặc biệt, câu thơ “Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào” cho thấy sự tự vấn sâu sắc. “Ông Đào” ở đây là Đào Tiềm – biểu tượng của người ẩn sĩ thanh cao trong văn học phương Đông. Sự “thẹn” không phải là tự ti, mà là ý thức về trách nhiệm trước thời cuộc: Nguyễn Khuyến cảm thấy mình chưa làm tròn bổn phận với đất nước. Vì vậy, ẩn sau vẻ nhàn tản là một nỗi đau thầm kín, một tấm lòng yêu nước nhưng bất lực trước hoàn cảnh.

Sự tương đồng và khác biệt ấy không phải ngẫu nhiên mà có, mà bắt nguồn từ nhiều yếu tố. Trước hết là hoàn cảnh lịch sử: Nguyễn Bỉnh Khiêm sống trong thời loạn nhưng đất nước vẫn thuộc về người Việt, còn Nguyễn Khuyến phải đối diện với thực tế mất nước, nên nỗi đau và sự day dứt sâu sắc hơn. Bên cạnh đó là tâm thế sáng tác: Nguyễn Bỉnh Khiêm chủ động lựa chọn lối sống ẩn dật như một triết lí sống tích cực, còn Nguyễn Khuyến lui về quê trong tâm trạng bất đắc dĩ, mang theo nỗi buồn thời thế. Cuối cùng là phong cách nghệ thuật: thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm thiên về triết lí, giản dị mà sâu sắc; thơ Nguyễn Khuyến lại giàu chất trữ tình, tinh tế trong việc miêu tả cảnh và gửi gắm tâm trạng.

Từ việc so sánh hai hình tượng người ẩn sĩ, có thể thấy mỗi tác phẩm đều mang giá trị riêng. “Nhàn” góp phần khẳng định vẻ đẹp của lối sống thanh cao, tự do, hướng con người đến sự cân bằng giữa vật chất và tinh thần. “Thu vịnh” lại cho thấy chiều sâu tâm hồn của một trí thức yêu nước, dù lui về ở ẩn vẫn đau đáu với vận mệnh dân tộc. Cả hai bài thơ không chỉ phản ánh nhân cách của tác giả mà còn là tiếng nói chung của tầng lớp trí thức trước những biến động lịch sử.

Như vậy, hình tượng người ẩn sĩ qua hai bài thơ vừa thống nhất ở vẻ đẹp thanh cao, vừa khác biệt ở chiều sâu tâm trạng và triết lí sống. Sự gặp gỡ và phân hóa ấy đã làm nên sức hấp dẫn của văn học trung đại, đồng thời giúp người đọc hôm nay hiểu hơn về nhân cách, tâm hồn của những con người sống cách chúng ta hàng trăm năm.

Câu 1:
Bài báo “Tiếc thương sinh thái” gợi lên trong mỗi người đọc một nỗi trăn trở sâu sắc về những tổn thương mà con người đang gây ra cho tự nhiên, từ đó nhắc nhở chúng ta nhìn lại trách nhiệm của mình đối với môi trường sống. Bảo vệ môi trường không còn là một khẩu hiệu xa vời mà đã trở thành vấn đề sống còn của nhân loại, bởi môi trường chính là nền tảng duy trì sự sống và phát triển bền vững. Khi không khí bị ô nhiễm, nguồn nước bị đầu độc, đất đai bị thoái hóa, con người cũng phải đối mặt với bệnh tật, thiên tai và những hậu quả khó lường. Ngược lại, một môi trường trong lành sẽ tạo điều kiện cho sức khỏe, kinh tế và đời sống tinh thần được nâng cao, giúp xã hội phát triển hài hòa và lâu dài. Trong thực tế, việc bảo vệ môi trường được thể hiện qua những hành động tưởng chừng nhỏ bé nhưng có ý nghĩa lớn lao: giảm sử dụng nhựa dùng một lần, tiết kiệm điện nước, trồng và bảo vệ cây xanh, phân loại rác thải, hay tham gia các hoạt động làm sạch môi trường. Ở tầm rộng hơn, nhiều quốc gia đã ban hành chính sách phát triển năng lượng tái tạo, hạn chế phát thải khí nhà kính, hướng tới mục tiêu phát triển xanh. Những phong trào như “Giờ Trái Đất” hay chiến dịch làm sạch đại dương đã thu hút sự tham gia của hàng triệu người trên thế giới, cho thấy nhận thức về môi trường đang dần được nâng cao. Ngay tại Việt Nam, hình ảnh các bạn trẻ tình nguyện dọn rác ở bãi biển, hay những chiến dịch nói không với rác thải nhựa trong trường học, đã trở thành minh chứng rõ nét cho tinh thần trách nhiệm của thế hệ trẻ. Tuy nhiên, vẫn còn không ít người thờ ơ, coi việc bảo vệ môi trường là trách nhiệm của riêng ai đó, hoặc vì lợi ích trước mắt mà sẵn sàng đánh đổi môi trường. Những hành vi như xả rác bừa bãi, chặt phá rừng, khai thác tài nguyên quá mức vẫn diễn ra, gây ra những hậu quả nghiêm trọng như biến đổi khí hậu, lũ lụt, hạn hán. Có người cho rằng những đóng góp cá nhân là quá nhỏ bé để tạo nên sự thay đổi, nhưng thực tế cho thấy chính sự thờ ơ của từng cá nhân lại góp phần làm vấn đề trở nên trầm trọng hơn. Từ đó, mỗi người cần nhận thức rõ vai trò của mình trong việc bảo vệ môi trường, bắt đầu từ những hành động cụ thể và duy trì chúng như một thói quen sống. Đồng thời, cần lan tỏa ý thức này đến cộng đồng, bởi chỉ khi có sự chung tay của toàn xã hội, việc bảo vệ môi trường mới đạt được hiệu quả. Môi trường không chỉ là tài sản của hiện tại mà còn là di sản dành cho các thế hệ tương lai, vì vậy, giữ gìn và bảo vệ môi trường chính là bảo vệ cuộc sống của chính chúng ta hôm nay và mai sau.

Câu 2:
Trong văn học trung đại Việt Nam, hình tượng người ẩn sĩ không chỉ là biểu hiện của một lối sống mà còn là cách các nhà nho bộc lộ nhân cách và thái độ trước thời cuộc. Khi xã hội rối ren, con người trí thức thường lựa chọn “lui về” như một cách giữ gìn khí tiết. Hai bài thơ “Nhàn” của Nguyễn Bỉnh Khiêm và “Thu vịnh” của Nguyễn Khuyến đã khắc họa rõ nét hình tượng ấy, đồng thời cho thấy những sắc thái riêng biệt trong tâm hồn mỗi tác giả.

Trước hết, cả hai tác giả đều là những trí thức lớn, từng gắn bó với con đường khoa cử và quan trường nhưng cuối cùng lại chọn lối sống ẩn dật. Nguyễn Bỉnh Khiêm sống trong bối cảnh triều chính rối ren thời Lê – Mạc, còn Nguyễn Khuyến chứng kiến cảnh đất nước rơi vào tay thực dân Pháp. “Nhàn” và “Thu vịnh” đều ra đời khi các ông đã lui về quê nhà, sống hòa mình với thiên nhiên. Vì vậy, hình tượng người ẩn sĩ trong hai bài thơ trước hết mang điểm chung: đó là con người thanh cao, lựa chọn rời xa danh lợi để giữ gìn nhân cách. Ở họ, ta thấy một thái độ “độc thiện kì thân”, sống thuận theo tự nhiên, không bị cuốn vào vòng xoáy của quyền lực và lợi danh. Thiên nhiên trong cả hai bài thơ đều hiện lên như một không gian thanh tĩnh, đối lập với chốn “lao xao” ngoài kia, nơi con người tranh giành và bon chen.

Tuy nhiên, nếu đi sâu vào từng tác phẩm, có thể nhận ra những khác biệt rõ rệt trong cách thể hiện hình tượng người ẩn sĩ. Ở “Nhàn”, Nguyễn Bỉnh Khiêm xây dựng một chân dung ẩn sĩ mang vẻ ung dung, tự tại. Những hình ảnh “một mai, một cuốc, một cần câu” gợi lên cuộc sống giản dị, gắn bó với lao động và thiên nhiên. Nhịp thơ chậm rãi, đều đặn như nhịp sống an nhiên của con người đã tìm thấy sự hài hòa với đất trời. Quan niệm “ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ / người khôn, người đến chốn lao xao” thể hiện rõ triết lí sống: cái “dại” thực chất là sự tỉnh táo, là cách lựa chọn rời xa danh lợi phù phiếm. Những thú vui như “thu ăn măng trúc, đông ăn giá” hay “xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao” không chỉ là sinh hoạt thường ngày mà còn là biểu hiện của một tâm hồn hòa hợp tuyệt đối với tự nhiên. Đỉnh cao của tư tưởng ấy là câu kết: “Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao”, khẳng định thái độ coi nhẹ công danh, xem đó chỉ là giấc mộng hư ảo. Như vậy, người ẩn sĩ trong “Nhàn” mang vẻ đẹp của sự thanh thản, tự do nội tâm và triết lí sống sâu sắc.

Trong khi đó, “Thu vịnh” của Nguyễn Khuyến lại khắc họa một ẩn sĩ mang nhiều tâm trạng hơn. Bức tranh mùa thu hiện lên với “trời thu xanh ngắt”, “nước biếc”, “bóng trăng”, tất cả đều gợi cảm giác tĩnh lặng, trong trẻo nhưng cũng phảng phất nỗi buồn. Thiên nhiên không chỉ là nơi ẩn náu mà còn là tấm gương phản chiếu tâm trạng con người. Những chi tiết như “mấy chùm trước giậu hoa năm ngoái” hay “một tiếng trên không ngỗng nước nào” gợi sự hoài niệm, trống vắng, thậm chí là cô đơn. Người ẩn sĩ ở đây không hoàn toàn thanh thản mà vẫn mang nặng nỗi niềm thế sự. Đặc biệt, câu thơ “Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào” cho thấy sự tự vấn sâu sắc. “Ông Đào” ở đây là Đào Tiềm – biểu tượng của người ẩn sĩ thanh cao trong văn học phương Đông. Sự “thẹn” không phải là tự ti, mà là ý thức về trách nhiệm trước thời cuộc: Nguyễn Khuyến cảm thấy mình chưa làm tròn bổn phận với đất nước. Vì vậy, ẩn sau vẻ nhàn tản là một nỗi đau thầm kín, một tấm lòng yêu nước nhưng bất lực trước hoàn cảnh.

Sự tương đồng và khác biệt ấy không phải ngẫu nhiên mà có, mà bắt nguồn từ nhiều yếu tố. Trước hết là hoàn cảnh lịch sử: Nguyễn Bỉnh Khiêm sống trong thời loạn nhưng đất nước vẫn thuộc về người Việt, còn Nguyễn Khuyến phải đối diện với thực tế mất nước, nên nỗi đau và sự day dứt sâu sắc hơn. Bên cạnh đó là tâm thế sáng tác: Nguyễn Bỉnh Khiêm chủ động lựa chọn lối sống ẩn dật như một triết lí sống tích cực, còn Nguyễn Khuyến lui về quê trong tâm trạng bất đắc dĩ, mang theo nỗi buồn thời thế. Cuối cùng là phong cách nghệ thuật: thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm thiên về triết lí, giản dị mà sâu sắc; thơ Nguyễn Khuyến lại giàu chất trữ tình, tinh tế trong việc miêu tả cảnh và gửi gắm tâm trạng.

Từ việc so sánh hai hình tượng người ẩn sĩ, có thể thấy mỗi tác phẩm đều mang giá trị riêng. “Nhàn” góp phần khẳng định vẻ đẹp của lối sống thanh cao, tự do, hướng con người đến sự cân bằng giữa vật chất và tinh thần. “Thu vịnh” lại cho thấy chiều sâu tâm hồn của một trí thức yêu nước, dù lui về ở ẩn vẫn đau đáu với vận mệnh dân tộc. Cả hai bài thơ không chỉ phản ánh nhân cách của tác giả mà còn là tiếng nói chung của tầng lớp trí thức trước những biến động lịch sử.

Như vậy, hình tượng người ẩn sĩ qua hai bài thơ vừa thống nhất ở vẻ đẹp thanh cao, vừa khác biệt ở chiều sâu tâm trạng và triết lí sống. Sự gặp gỡ và phân hóa ấy đã làm nên sức hấp dẫn của văn học trung đại, đồng thời giúp người đọc hôm nay hiểu hơn về nhân cách, tâm hồn của những con người sống cách chúng ta hàng trăm năm.