1. Quyền, nghĩa vụ bị vi phạm:

• Nghĩa vụ bảo vệ sức khỏe cộng đồng: Bà C không thông báo tình trạng bệnh cho cơ quan y tế, không thực hiện biện pháp phòng dịch → vi phạm trách nhiệm chung trong phòng, chống bệnh truyền nhiễm.
• Nghĩa vụ tuân thủ quy định y tế: Tự ý chữa trị, không khai báo, không cách ly khi có triệu chứng là trái với quy định của ngành y tế.
• Quyền được bảo vệ sức khỏe (tự làm ảnh hưởng): Do không điều trị đúng cách, bà C đã không đảm bảo quyền được chăm sóc sức khỏe của chính mình.

2. Hậu quả:

• Đối với bà C: Bệnh có thể trở nặng, khó điều trị hơn, tăng nguy cơ biến chứng, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng.
• Đối với cộng đồng: Làm lây lan dịch bệnh trong các nơi đông người như trường học, khu công nghiệp, gây nguy cơ bùng phát dịch, ảnh hưởng đến sức khỏe xã hội và trật tự đời sống.

Em không đồng ý với việc làm của anh Nam. Sau đại dịch, khó khăn trong kinh doanh là điều dễ hiểu, nhưng không thể vì thế mà gian lận thuế. Hành vi không kê khai đầy đủ hóa đơn và giảm doanh thu là vi phạm pháp luật, có thể dẫn đến bị xử phạt và ảnh hưởng đến uy tín cá nhân. Ngoài ra, điều này còn thể hiện sự thiếu trung thực, gây ra sự cạnh tranh không công bằng với những người kinh doanh chân chính. Lợi ích trước mắt không thể bù đắp cho những hậu quả lâu dài. Vì vậy, anh Nam nên lựa chọn cách kinh doanh hợp pháp để phát triển bền vững.

Câu 1:

​"Văn học là bách khoa toàn thư của cuộc sống, nhưng là cuốn bách khoa được viết bằng những rung động đau đớn nhất của trái tim nghệ sĩ." Đến với truyện ngắn "Nhà nghèo", Tô Hoài không chỉ vẽ nên bức tranh hiện thực u ám của nông thôn Việt Nam trước Cách mạng, mà còn tạc vào lòng độc giả hình tượng bé Gái – một thân phận nhỏ bé, tội nghiệp, biểu tượng cho nỗi đau tận cùng của kiếp người lầm than. Bé Gái hiện lên qua trang văn của Tô Hoài với tất cả sự hồn nhiên đáng thương bị vùi lấp trong cái nghèo đói quay quắt. Dưới cái nhìn nhân đạo sâu sắc, tác giả miêu tả em là một đứa trẻ ngoan, biết phụ giúp cha mẹ, hồn nhiên cười "tươi toét" với hàm răng sún đen xỉn khi khoe giỏ nhái đầy. Thế nhưng, bi kịch ập đến khi cái đói đẩy gia đình em vào cảnh loạn lạc nội tâm: cha mẹ cãi vã, chửi bới, thậm chí đòi giết nhau. Giữa cơn bão lòng của người lớn, bé Gái vẫn lặng lẽ, kiên cường đi bắt nhái dưới mưa để tìm kiếm cái ăn. Hình ảnh em chết gục bên bờ ao, "hai tay ôm khư khư cái giỏ nhái", "lưng trần xám ngắt" là một chi tiết nghệ thuật đắt giá, gây ám ảnh cực độ. Cái chết của em không chỉ là sự chấm dứt của một sinh linh, mà còn là lời tố cáo đanh thép cái xã hội tàn độc đã tước đoạt quyền sống tối thiểu của trẻ thơ. Qua nhân vật bé Gái, Tô Hoài đã thực hiện thiên chức của một nhà văn chân chính: "Nâng niu những gì tốt đẹp và phơi bày những nỗi đau để thức tỉnh lương tri con người." Bé Gái chính là nốt nhạc trầm buồn nhất, đau xót nhất trong bản nhạc về thân phận con người của "Nhà nghèo", khiến độc giả bao thế hệ vẫn không thôi day dứt.

Câu 2:

Đại văn hào Victor Hugo từng khẳng định: "Con người ta không bao giờ nên ngược đãi trẻ con, ngay cả khi đó là một lỗi lầm nhỏ, vì tâm hồn chúng giống như một tấm gương trong suốt, một khi đã nứt vỡ thì không bao giờ có thể hàn gắn lại như cũ." Thật vậy, gia đình vốn dĩ là cái nôi nuôi dưỡng, là thành trì bảo vệ sự bình yên của mỗi đứa trẻ. Thế nhưng, trong xã hội hiện đại, một nghịch lý đau lòng vẫn đang âm ỉ cháy: bạo lực gia đình. Những trận đòn roi, những lời mắng nhiếc hay sự ghẻ lạnh không chỉ là nỗi đau thể xác nhất thời, mà còn là "nhát dao" chí mạng cắt đứt sợi dây phát triển lành mạnh của trẻ em, để lại những vết sẹo tâm lý vĩnh viễn không thể xóa nhòa.

Ta cần hiểu bạo lực gia đình không chỉ đơn thuần là việc xâm phạm thân thể bằng hành động vũ lực. Nó còn tồn tại dưới những hình thái tinh vi và tàn nhẫn hơn: bạo lực ngôn từ (nhục mạ, chửi bới), bạo lực tinh thần (bỏ mặc, cô lập) và bạo lực tình dục. Dù dưới bất kỳ hình thức nào, trẻ em luôn là đối tượng chịu tổn thương nặng nề nhất bởi các em chưa đủ khả năng để tự vệ hay phản kháng.

​Xét về mặt thể chất, bạo lực trực tiếp gây ra những thương tích, ảnh hưởng đến sự phát triển bình thường của cơ thể. Có những đứa trẻ phải mang trên mình những vết sẹo chằng chịt, thậm chí là thương tật vĩnh viễn. Thế nhưng, đáng sợ hơn cả là những vết sẹo trong tâm hồn. Sống trong một môi trường mà tiếng quát tháo nhiều hơn tiếng cười, trẻ em dễ rơi vào trạng thái tâm lý bất ổn, lo âu, trầm cảm và sợ hãi tột độ. Các em mất đi niềm tin vào những người thân yêu nhất, dẫn đến sự thu mình, ngại giao tiếp và thiếu tự tin khi bước ra ngoài xã hội.

​Nghiêm trọng hơn, bạo lực gia đình còn bóp méo nhân cách và hành vi của trẻ trong tương lai. Lý thuyết tâm lý học đã chỉ ra hiện tượng "vòng lặp bạo lực": những đứa trẻ lớn lên trong đòn roi thường có xu hướng giải quyết mâu thuẫn bằng bạo lực khi trưởng thành. Chúng lầm tưởng rằng quyền lực và sự áp đặt là cách duy nhất để duy trì mối quan hệ. Điều này không chỉ hủy hoại tương lai của một cá nhân mà còn tạo ra một thế hệ kế cận đầy tổn thương và bất ổn, đe dọa sự văn minh của toàn xã hội.

​Tuy nhiên, nhìn nhận vấn đề một cách đa chiều, ta cần có sự phản đề xác đáng. Có ý kiến cho rằng "thương cho roi cho vọt", rằng giáo dục nghiêm khắc là cần thiết để trẻ nên người. Nhưng chúng ta cần phân biệt rạch ròi giữa sự kỷ luật nghiêm túc và sự bạo hành độc ác. Kỷ luật dựa trên tình yêu thương và sự giải thích sẽ giúp trẻ nhận ra lỗi lầm, còn bạo lực chỉ gieo rắc sự căm thù và nỗi sợ. Ngoài ra, không phải đứa trẻ nào chịu bạo lực cũng trở nên hư hỏng; có những em bằng ý chí phi thường đã vươn lên từ nghịch cảnh. Tuy nhiên, đó là những ngoại lệ hiếm hoi và không thể dùng chúng để bào chữa cho hành vi bạo lực. Chúng ta không có quyền đánh cược tương lai của một đứa trẻ vào sự may rủi của "nghị lực" cá nhân trong khi đáng lẽ các em phải được bảo vệ.

Từ những thực trạng đau lòng đó, mỗi chúng ta cần có những bài học sâu sắc cho riêng mình. Về nhận thức, cần hiểu rằng bạo lực gia đình là hành vi vi phạm pháp luật và đạo đức nghiêm trọng, không bao giờ là phương pháp giáo dục đúng đắn. Về hành động, cha mẹ cần học cách kiềm chế cảm xúc, xây dựng văn hóa đối thoại trong gia đình. Xã hội cần lên tiếng mạnh mẽ, không thờ ơ trước tiếng khóc của trẻ thơ nhà hàng xóm. Các cơ quan chức năng cần thắt chặt các biện pháp chế tài và bảo vệ trẻ em một cách thực chất hơn là những khẩu hiệu sáo rỗng.

Nữ văn sĩ nổi tiếng người Mỹ Pearl S. Buck từng nói: "Thế giới sẽ không bao giờ tốt đẹp hơn chừng nào chúng ta còn ngược đãi trẻ thơ." Bảo vệ trẻ em khỏi bạo lực gia đình không chỉ là trách nhiệm của riêng một tổ chức nào, mà là mệnh lệnh của trái tim và lương tri nhân loại. Hãy để gia đình là nơi của những cái ôm ấm áp chứ không phải là nơi của những cơn ác mộng dai dẳng. Bởi lẽ, đầu tư vào sự bình yên của trẻ thơ chính là khoản đầu tư bền vững nhất cho một tương lai nhân văn và tươi sáng của cả loài người.

Câu 1: Thể loại của văn bản: Truyện ngắn

Câu 2: Phương thức biểu đạt chính: Tự sự

Câu 3: Biện pháp tu từ: Ẩn dụ (xế muộn - chợ chiều)

Tác dụng:

Nội dung: Gợi lên sự tàn tạ về sức khoẻ và nhan sắc của anh Duyện và chị Duyên khi họ tìm thấy nhau. Qua đó cho thấy họ là những con người dưới đáy xã hội, mang trong mình khiếm khuyết về cơ thể.

Nghệ thuật: Làm câu văn thêm hàm súc, sinh động và giàu hình ảnh.

Câu 4: Văn bản phản ánh hiện thực khốc liệt, bi thảm của những người nông dân nghèo trước Cách mạng tháng Tám. Không chỉ vậy còn làm nổi bật bi kịch gia đình anh chị Duyên: sự nghèo đói khiến gia đình lục đục, cái chết thương tâm của đứa con nhỏ đã cho thấy sự túng quẫn đẩy con người vào đường cùng và cướp đi mạng sống của những đứa trẻ vô tội.

Câu 5: Em ấn tượng với chi tiết đứa con gái chết bên giỏ nhái. Bởi lẽ đây là chi tiết xúc động và gợi nhiều xót thương cho người đọc. Hình ảnh đứa trẻ chết trong tư thế “hai tay ôm khư khư cái giỏ nhái“, “lưng trần xám ngắt” thể hiện sự tận cùng của cái nghèo và gây ám ảnh cho bạn đọc. Đó như là lời tố cáo đanh thép chế độ cũ đẩy người dân vào tình thế cùng cực phải đánh đổi cả sinh mạng.