Xiêm (Thái Lan) giữ được độc lập nhờ cải cách toàn diện và ngoại giao mềm dẻo:

- *Cải cách hành chính – pháp luật:* tập quyền về trung ương, lập các bộ theo kiểu phương Tây, cải tổ hệ thống thuế và toà án.

- *Cải cách kinh tế – xã hội:* ký các hiệp ước thương mại (như Bowring 1855 với Anh) để mở cửa, khuyến khích xuất khẩu gạo, xóa bỏ dần chế độ nô lệ và lao dịch.

- *Hiện đại hoá quân đội và giáo dục:* mời chuyên gia phương Tây, gửi du học sinh, xây trường học, bệnh viện, đường sắt.

- *Ngoại giao “cân bằng”:* nhượng bộ một phần lãnh thổ/vùng ảnh hưởng (Lào, Campuchia, một số bang Mã Lai) cho Anh – Pháp để giữ lõi đất Xiêm, duy trì quan hệ với cả hai cường quốc để không bị bên nào nuốt trọn.

→ Nhờ đó Xiêm là nước duy nhất ở Đông Nam Á không trở thành thuộc địa.

- *Bru-nây (Brunei)*

- Độc lập: 1/1/1984 (từ Anh).

- Chính trị: duy trì chế độ quân chủ chuyên chế, Sultan là nguyên thủ và đứng đầu chính phủ, ổn định chính trị cao.

- Kinh tế: xây dựng hệ thống luật pháp hiện đại, phát triển kinh tế độc lập dựa chủ yếu vào dầu mỏ và khí đốt; từ giữa thập niên 1980 thực hiện đa dạng hóa (tăng sản xuất hàng tiêu dùng, xuất khẩu). Nhờ tài nguyên, Brunei có GDP/người thuộc hàng cao nhất thế giới, phúc lợi xã hội tốt (giáo dục, y tế miễn phí, trợ cấp nhà ở).

- *Mi-an-ma (Myanmar)*

- Độc lập: 4/1/1948 (từ Anh).

- Giai đoạn đầu: theo đuổi chính sách “tự lực hướng nội”, kinh tế tăng trưởng chậm. Từ những năm 1960, chính quyền quân sự nắm quyền, bất ổn chính trị kéo dài, kinh tế suy thoái do kế hoạch hóa và trừng phạt quốc tế.

- Cải cách: cuối 1988 và nhất là từ cuối 1998 bắt đầu “mở cửa”, cải cách kinh tế; sau 2011 có bước dân chủ hóa nhưng tình hình vẫn bất ổn, xung đột sắc tộc và đảo chính 2021 khiến phát triển gặp nhiều trở ngại, đời sống dân còn khó khăn.

- *Đông Ti-mo (Timor-Leste)*

- Tuyên bố độc lập 28/11/1975 (sau khi Bồ Đào Nha rút), nhưng bị Indonesia chiếm đóng; chính thức được quốc tế công nhận độc lập ngày 20/5/2002 sau trưng cầu dân ý 1999.

- Tái thiết: xây dựng thể chế dân chủ, nhưng bất ổn do xung đột phe nhóm và đảo chính.

- Kinh tế-xã hội: xuất phát điểm rất thấp, thiếu hạ tầng; chủ yếu dựa vào dầu mỏ và viện trợ quốc tế, vẫn thuộc nhóm nước nghèo, gặp khó khăn về giáo dục, y tế, việc làm. Tích cực hợp tác khu vực/quốc tế để tìm hỗ trợ phát triển