Câu 1. Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) ghi lại cảm nhận của em về bài thơ ở phần Đọc hiểu.

Bài làm

Nhà thơ Trần Đăng Khoa đã từng nói "thơ hay là thơ đơn giản, xúc động và ám ảnh” Bài thơ Việt Nam quê ta của nhà thơ Nguyễn Đình Thi là một bài thơ như vậy. Tác giả đã khắc họa một tác phẩm giàu cảm xúc, thể hiện tình yêu tha thiết đối với đất nước và con người Việt Nam. Qua những vần thơ mộc mạc mà sâu lắng, tác giả đã vẽ nên bức tranh quê hương vừa bình dị, gần gũi, vừa mang vẻ đẹp hùng vĩ và giàu sức sống. Hình ảnh “biển lúa mênh mông”, “cánh cò bay lả”, “đỉnh Trường Sơn” không chỉ gợi ra không gian rộng lớn mà còn khơi dậy niềm tự hào về thiên nhiên tươi đẹp của đất nước. Bên cạnh đó, con người Việt Nam hiện lên với đức tính cần cù, chịu thương chịu khó, giàu lòng yêu nước và thủy chung son sắt. Đặc biệt, điệp ngữ “ta đi ta nhớ” được lặp lại nhiều lần đã nhấn mạnh nỗi nhớ quê hương da diết, gắn bó với những điều giản dị mà thân thương. Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể lục bát truyền thống, ngôn ngữ giản dị, giàu hình ảnh, kết hợp nhịp điệu nhẹ nhàng, tạo nên âm hưởng sâu lắng, dễ đi vào lòng người. Tác phẩm không chỉ ca ngợi vẻ đẹp quê hương mà còn khơi dậy trong mỗi người tình yêu và trách nhiệm đối với đất nước.

Câu 2.  Viết bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ) bàn về tinh thần dân tộc của người Việt Nam. 

Bài làm

Tinh thần dân tộc là một trong những giá trị thiêng liêng và bền vững nhất của mỗi quốc gia. Đối với Việt Nam, tinh thần ấy đã được hun đúc qua hàng nghìn năm lịch sử dựng nước và giữ nước. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay, việc nhận thức đúng và phát huy tinh thần dân tộc, đặc biệt trong thế hệ học sinh, trở thành một vấn đề mang ý nghĩa cấp thiết.

Trước hết ta phải hiểu tinh thần dân tộc của người Việt Nam là gì? Là lòng yêu nước sâu sắc, niềm tự hào về truyền thống lịch sử, văn hóa và ý thức trách nhiệm đối với Tổ quốc. Đó còn là tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái, sẵn sàng vượt qua khó khăn vì lợi ích chung. Tinh thần này chính là nguồn sức mạnh giúp dân tộc ta chiến thắng mọi kẻ thù, bảo vệ nền độc lập và không ngừng phát triển đất nước. Trong thời bình, tinh thần dân tộc thể hiện qua ý thức học tập, lao động, gìn giữ bản sắc văn hóa và đóng góp cho cộng đồng.

Vì sao cần đưa ra giải pháp giúp học sinh nhận thức tinh thần dân tộc? Vì việc giáo dục tinh thần dân tộc cho học sinh là vô cùng cần thiết. Bởi lẽ, học sinh là thế hệ tương lai của đất nước nhưng cũng dễ bị tác động bởi những luồng văn hóa ngoại lai. Nếu không được định hướng đúng đắn, các em có thể trở nên thờ ơ với lịch sử, xa rời cội nguồn. Ngược lại, khi hiểu rõ giá trị dân tộc, học sinh sẽ có lý tưởng sống đúng đắn, biết trân trọng hiện tại và có trách nhiệm xây dựng tương lai đất nước.

Thực tế đã có nhiều tấm gương tiêu biểu thể hiện tinh thần dân tộc sâu sắc, trong đó nổi bật là Võ Nguyên Giáp – là vị tướng kiệt xuất của Việt Nam, dẫn dắt quân đội giành chiến thắng trong các trận quyết định chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Ông thể hiện tinh thần yêu nước, quyết tâm và sáng tạo trong chiến đấu, là biểu tượng sống của tinh thần dân tộc Việt Nam. Tấm gương của Người là minh chứng rõ ràng cho sức mạnh của lòng yêu nước, ý chí kiên cường và tinh thần cống hiến không ngừng nghỉ.

Tuy nhiên, vẫn có ý kiến cho rằng trong thời đại toàn cầu hóa, tinh thần dân tộc không còn quan trọng, thậm chí có thể làm hạn chế sự hội nhập. Đây là một quan điểm sai lầm và phiến diện. Bởi lẽ, hội nhập không đồng nghĩa với hòa tan; ngược lại, chính bản sắc và tinh thần dân tộc vững vàng mới giúp chúng ta tự tin khẳng định mình trên trường quốc tế.

Để phát huy tinh thần dân tộc trong học sinh, cần có nhiều giải pháp thiết thực và đồng bộ. Trước hết, nhà trường cần đổi mới phương pháp giảng dạy các môn lịch sử, văn học theo hướng sinh động, gắn với thực tiễn, giúp học sinh dễ tiếp thu và yêu thích. Đồng thời, nên tổ chức nhiều hoạt động ngoại khóa như tham quan di tích lịch sử, bảo tàng, về nguồn, giao lưu với nhân chứng lịch sử để tăng trải nghiệm thực tế. Gia đình cần quan tâm giáo dục con cái về truyền thống, nếp sống và đạo lý dân tộc thông qua những việc làm giản dị hằng ngày. Bản thân học sinh phải chủ động học tập, tìm hiểu lịch sử, văn hóa, rèn luyện ý thức trách nhiệm và tinh thần cống hiến. Bên cạnh đó, cần tận dụng mạng xã hội để lan tỏa những giá trị tích cực, quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam, đồng thời biết chọn lọc thông tin, tránh những ảnh hưởng tiêu cực. Ngoài ra, việc tham gia các hoạt động tình nguyện, bảo vệ môi trường, giúp đỡ cộng đồng, học tập tốt, sống có kỷ luật cũng chính là những biểu hiện cụ thể của tinh thần dân tộc trong thời đại mới.

Tinh thần dân tộc là nền tảng làm nên sức mạnh và bản sắc của Việt Nam. Việc nuôi dưỡng và phát huy tinh thần ấy trong thế hệ học sinh không chỉ là nhiệm vụ của riêng nhà trường mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Khi mỗi người trẻ đều ý thức được vai trò của mình, đất nước sẽ ngày càng phát triển vững mạnh và bền lâu.

Câu 1: Bài thơ được viết theo thể thơ lục bát.

Câu 2: Phương thức biểu đạt chính là biểu cảm (kết hợp với miêu tả và tự sự)

Câu 3: Tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ điệp ngữ (“ta đi ta nhớ”, “nhớ”) được lặp lại 2 lần.

- Tác dụng:

• • Biện pháp tu từ điệp ngữ làm cho hình ảnh quê hương trở nên gợi hình, gợi cảm, tăng sức biểu đạt
  • Nhấn mạnh nỗi nhớ da diết, thường trực của người ra đi đối với quê hương.
  • Làm nổi bật tình cảm gắn bó sâu nặng với cảnh vật và những điều bình dị (núi rừng, dòng sông, bữa ăn dân dã).
  • Tạo nhịp điệu tha thiết, sâu lắng, góp phần tăng sức truyền cảm cho đoạn thơ.

Câu 4: Con người Việt Nam hiện lên với những phẩm chất:

• Cần cù, chịu thương chịu khó (vất vả lao động, “áo nâu nhuộm bùn”).
• Kiên cường, bất khuất (vượt qua chiến tranh, “đạp quân thù”).
• Nhân hậu, yêu hòa bình (sau chiến đấu lại “hiền như xưa”).
• Thủy chung, giàu tình nghĩa (tình yêu, nỗi nhớ quê hương sâu nặng).
• Khéo léo, tài hoa (lao động sáng tạo “dệt nghìn bài thơ”).

Câu 5:

• Đề tài: Quê hương, đất nước Việt Nam và con người Việt Nam.
• Chủ đề: Ca ngợi vẻ đẹp thiên nhiên, con người Việt Nam; đồng thời thể hiện tình yêu tha thiết, niềm tự hào và sự gắn bó sâu nặng với quê hương, đất nước.