Trong thơ tình của Xuân Quỳnh, người phụ nữ hiện lên không chỉ giàu cảm xúc yêu đương mà còn sâu sắc trong tình nghĩa và lòng biết ơn. Bài thơ Mẹ của anh là một minh chứng tiêu biểu, khắc họa vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật trữ tình “em” – một người con dâu tương lai đầy yêu thương, tinh tế và giàu đạo lý.

Trước hết, “em” hiện lên với tình cảm yêu thương và kính trọng sâu sắc dành cho mẹ của người yêu. Ngay từ những câu thơ mở đầu:

“Phải đâu mẹ của riêng anh

Mẹ là mẹ của chúng mình đấy thôi”,

“em” đã xóa nhòa khoảng cách giữa “mẹ anh” và “mẹ em”, coi mẹ như người mẹ chung. Đó không chỉ là cách nói mà còn thể hiện một tình cảm chân thành, tự nhiên. “Em” không đợi đến khi chính thức trở thành con dâu mới yêu thương mẹ, mà ngay từ khi yêu anh, “em” đã hướng lòng mình về mẹ với tất cả sự trân trọng.

Không chỉ yêu thương, “em” còn thấu hiểu và biết ơn những hi sinh thầm lặng của mẹ. Những hình ảnh như “tóc mẹ trắng phau”, “gánh nặng mẹ lên mấy lần” hay “bàn chân mẹ tảo tần” gợi lên cả một cuộc đời vất vả, lam lũ. “Em” nhận ra rằng chính những hi sinh ấy đã làm nên người mình yêu hôm nay:

“Chắt chiu từ những ngày xưa

Mẹ sinh anh để bây giờ cho em.”

Câu thơ giản dị mà sâu sắc, thể hiện lòng biết ơn chân thành. “Em” không chỉ yêu anh mà còn biết trân trọng nguồn cội của tình yêu ấy – chính là mẹ.

Bên cạnh đó, “em” còn mang vẻ đẹp của sự tinh tế, ý nhị và giàu lòng vị tha. “Em” hiểu những lo lắng của mẹ về tình yêu đôi lứa nên đã nhẹ nhàng trấn an:

“Mẹ không ghét bỏ em đâu

Yêu anh em đã là dâu trong nhà.”

Cách nói vừa chân thành, vừa khéo léo cho thấy “em” rất hiểu lòng mẹ, đồng thời thể hiện mong muốn được gắn bó, hòa nhập vào gia đình người yêu.