1. Thể chất:

-Cơ thể phát triển nhanh về chiều cao, cân nặng.

+Xuất hiện đặc điểm sinh dục phụ (nam vỡ giọng, mọc râu; nữ phát triển ngực…).
- Ví dụ: Bạn nam cao nhanh, giọng trầm hơn; bạn nữ bắt đầu có kinh nguyệt.

1. Sinh lí:

-Cơ quan sinh sản hoàn thiện và bắt đầu có khả năng sinh sản.
-Ví dụ: Nữ có chu kì kinh nguyệt, nam có hiện tượng xuất tinh.

1. Tâm lí – tình cảm:

-Tâm trạng thay đổi thất thường, dễ xúc động, bắt đầu quan tâm đến bạn khác giới.
- Ví dụ: Dễ buồn vui, thích thể hiện bản thân, có cảm xúc “thích” ai đó.

1. Xã hội (nhận thức, hành vi):

-Muốn tự lập, khẳng định mình, suy nghĩ trưởng thành hơn.
- Ví dụ: Muốn tự quyết định việc học, bạn bè.

*Vì sao cần hạn chế tảo hôn (kết hôn sớm)?

-Ảnh hưởng xấu đến sức khỏe (đặc biệt là nữ dễ gặp nguy hiểm khi mang thai sớm).

-Chưa đủ trưởng thành về tâm lí, kinh tế → dễ dẫn đến khó khăn, mâu thuẫn gia đình.

-Làm gián đoạn việc học tập, giảm cơ hội phát triển tương lai.

-Ảnh hưởng đến chất lượng dân số.

Cách hạn chế:

-Tuyên truyền, giáo dục về sức khỏe sinh sản và pháp luật.

-Nâng cao nhận thức của gia đình, cộng đồng.

-Tạo điều kiện cho thanh thiếu niên học tập, phát triển.

-Thực hiện nghiêm quy định pháp luật về độ tuổi kết hôn.

-Ứng dụng: Tiêu diệt muỗi bằng cách loại bỏ các vũng nước đọng, đậy kín dụng cụ chứa nước.-Cơ sở khoa học: Muỗi có vòng đời trải qua các giai đoạn: Trứng- ấu trùng-nhộng-muỗi trưởng thành.Trong đó, trứng, lăng quăng và nhộng bắt buộc phải sống trong môi trường nước. Việc loại bỏ môi trường nước sẽ làm đứt gãy vòng đời, ngăn chặn sự phát triển của muỗi.

-Ứng dụng: Phòng chống các loại giun sán ký sinh bằng cách ăn chín, uống sôi.

-Cơ sở khoa học: Nhiều loại giun sán có vòng đời cần vật chủ trung gian hoặc tồn tại dưới dạng trứng/ấu trùng trong môi trường (đất, nước, thịt động vật chưa chín). Nhiệt độ cao khi đun nấu sẽ tiêu diệt các mầm bệnh này ở các giai đoạn trung gian, ngăn chặn chúng xâm nhập vào cơ thể người.

-Ứng dụng: Quy định mùa vụ đánh bắt thủy sản (ví dụ: cấm đánh bắt cá vào mùa sinh sản).

-Cơ sở khoa học: Dựa vào hiểu biết về thời điểm sinh sản trong vòng đời của các loài thủy sinh. Việc cấm đánh bắt vào thời điểm này giúp bảo vệ cá bố mẹ và cá con, đảm bảo quần thể có thời gian phục hồi và duy trì nguồn lợi thủy sản bền vững.

-Các dấu hiệu đặc trưng bao gồm sự tăng về kích thước,khối lượng sinh trưởng và sự phân hóa tế bào, phát sinh hình thái, chín sinh sản phát triển.

-Chi tiết các dấu hiệu minh hoạ:

-Sinh trưởng: Là quá trình tăng về kích thước và khối lượng của cơ thể do sự tăng lên về số lượng và kích thước tế bào. 

+Ví dụ: Một cây ngô từ cây mạ nhỏ bé tăng dần chiều cao và khối lượng chất khô sau một tháng. 

-Phát triển: Là quá trình biến đổi bao gồm sinh trưởng, phân hóa tế bào và phát sinh hình thái các cơ quan. 

+Ví dụ: Cây ngô từ giai đoạn cây con phân hóa thành các cơ quan mới như lá, rễ, thân, và cuối cùng ra hoa, tạo quả,hạt.