Trong dòng chảy êm đềm mà thấm thía của văn xuôi Thạch Lam, Trở về là một truyện ngắn giàu chất trữ tình, lặng lẽ khắc họa bi kịch tinh thần của con người khi đánh mất sợi dây gắn bó với cội nguồn. Đoạn trích kể về cuộc trở về của Tâm sau sáu năm xa quê, từ đó làm nổi bật sự xa cách lạnh lùng của người con và tình yêu thương âm thầm, nhẫn nại của người mẹ già.

Ngay từ khoảnh khắc Tâm đặt chân vào sân nhà, không gian đã nhuốm màu hiu quạnh: “bốn bề yên lặng, không có bóng người”. Ngôi nhà cũ “chỉ có sụp thấp hơn một chút và mái gianh xơ xác hơn” như chính cuộc đời tảo tần của mẹ anh – héo hon theo năm tháng. Cảnh vật không chỉ gợi sự nghèo khó mà còn gợi nỗi buồn, sự chờ đợi mỏi mòn. Trong khung cảnh ấy, hình ảnh người mẹ hiện lên thật xúc động: bà “mặc cái áo cũ kĩ như mấy năm về trước”, run run khi cầm tiền, rơm rớm nước mắt. Những chi tiết nhỏ bé ấy đủ để khắc họa tình thương sâu nặng và sự hi sinh lặng thầm của người mẹ quê.

Trái ngược hoàn toàn với tấm lòng ấy là thái độ thờ ơ của Tâm. Sáu năm xa nhà, anh chỉ gửi tiền về mà không một lời hỏi han, không báo tin mình đã lập gia đình. Khi gặp lại mẹ, câu nói “Vâng, chính tôi đây…” được thốt ra một cách khó nhọc, gượng gạo. Tâm lắng nghe chuyện làng quê bằng tâm thế dửng dưng, coi đó là những điều “không liên lạc gì với nhau cả” so với cuộc sống nơi thành thị. Thậm chí, khi mẹ nhắc đến chuyện mình ốm đau, anh cũng chỉ đáp lại hờ hững: “Như thường rồi.” Đỉnh điểm của sự lạnh nhạt là hành động đưa tiền với chút kiêu ngạo: “Đúng hai chục, bà cầm lấy mà tiêu…”. Đồng tiền ở đây không còn đơn thuần là sự phụng dưỡng mà trở thành ranh giới vô hình đẩy hai mẹ con xa nhau hơn.

Qua sự đối lập ấy, Thạch Lam đã khéo léo thể hiện bi kịch của một lớp người trẻ bị cuốn vào nhịp sống đô thị, dần đánh mất tình cảm chân thành. Tâm không phải kẻ xấu, nhưng anh đã để khoảng cách thời gian và môi trường sống làm chai sạn trái tim mình. Sự trở về của anh vì thế chỉ là trở về về mặt không gian, còn tâm hồn thì đã lạc lõng. Ngược lại, người mẹ dù nghèo khó, cô đơn vẫn giữ trọn yêu thương, vẫn lo lắng cho con từng chút một. Bà không trách móc, chỉ lặng lẽ khóc – và chính sự im lặng ấy lại khiến người đọc nhói lòng hơn bất cứ lời oán trách nào.Nghệ thuật của đoạn trích mang đậm phong cách Thạch Lam: giọng điệu nhẹ nhàng, chậm rãi; miêu tả tâm lí tinh tế qua những chi tiết rất nhỏ; đối thoại ít mà gợi nhiều. Nhà văn không tạo ra xung đột dữ dội, nhưng từng câu chữ đều thấm đẫm nỗi buồn man mác. Chính lối viết hướng nội ấy đã làm nổi bật giá trị nhân đạo sâu sắc: trân trọng tình mẫu tử và nhắc nhở con người đừng vô tình trước những yêu thương bình dị nhất.

Đoạn trích khép lại bằng hình ảnh người mẹ run run cầm gói bạc, còn Tâm vội vã bước đi. Một cuộc gặp gỡ ngắn ngủi nhưng đủ để người đọc nhận ra: đôi khi, điều khiến ta day dứt nhất không phải là nghèo khó, mà là sự lạnh nhạt trong tình thân. Trở về vì thế không chỉ là câu chuyện của Tâm, mà còn là lời nhắc nhở mỗi người hãy biết trân trọng mái nhà và những người luôn đợi ta phía sau.

Câu 1.Bài thơ được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2.Người bộc lộ cảm xúc là nhân vật “tôi” – người con.

Đó là cuộc gặp gỡ giữa người con và mẹ trong một đêm trở về nhà đầy xúc động.

Câu 3.Biện pháp tu từ: so sánh (“hơn nhiều chăn đệm”)

Tác dụng: Nhấn mạnh hơi ấm của ổ rơm không chỉ là hơi ấm vật chất mà còn là hơi ấm của tình mẹ, làm nổi bật giá trị tinh thần sâu sắc ẩn sau sự giản dị.

Câu 4.Hình ảnh “ổ rơm” là hình ảnh trung tâm của bài thơ. Đó là hình ảnh mộc mạc, nghèo khó nhưng chứa đựng tình yêu thương bao la của người mẹ. “Ổ rơm” vì thế trở thành biểu tượng của tình mẫu tử và vẻ đẹp bình dị của làng quê.

Câu 5.Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng, ấm áp và vẻ đẹp của những điều bình dị trong cuộc sống.

Câu 6.Đọc “Hơi ấm ổ rơm”, em cảm động trước tình mẹ âm thầm mà sâu nặng. Trong căn nhà tranh nhỏ bé, người mẹ nghèo vẫn dành cho con tất cả những gì ấm áp nhất. Ổ rơm vàng xơ xác bỗng trở nên êm ái, ấm nóng bởi có bàn tay và tình yêu thương của mẹ. Hơi ấm ấy không chỉ xua tan cái lạnh của đêm mà còn sưởi ấm cả tâm hồn người con. Bài thơ khiến em nhận ra rằng hạnh phúc đôi khi không nằm ở vật chất đủ đầy, mà ở tình yêu thương chân thành và giản dị.