Trong nền văn xuôi lãng mạn Việt Nam trước Cách mạng, Thạch Lam là cây bút giàu chất nhân văn, thường đi sâu khám phá những rung động tinh tế của tâm hồn con người. Đoạn trích trong truyện ngắn “Trở về” đã khắc họa cảm động cuộc gặp gỡ giữa Tâm và người mẹ già sau sáu năm xa cách, qua đó làm nổi bật bi kịch của sự vô tâm và vẻ đẹp của tình mẫu tử bao dung.

Sau nhiều năm học tập và làm việc nơi thành phố, Tâm chỉ gửi tiền về cho mẹ mà không một lời thăm hỏi, thậm chí không báo tin mình đã lập gia đình. Sự trở về của anh không xuất phát từ nỗi nhớ thương da diết mà chỉ vì “bất đắc dĩ có việc”. Chính điều đó đã tạo nên một khoảng cách vô hình giữa người con và quê nhà. Khi bước vào sân, Tâm thấy “bốn bề yên lặng”, căn nhà cũ “sụp thấp hơn một chút”, mái gianh “xơ xác hơn”. Không gian ấy như in hằn dấu vết của thời gian và sự cô quạnh. Cảnh vật không chỉ gợi lên sự nghèo khó mà còn phản chiếu tâm trạng trống vắng, lạnh lẽo của người mẹ già trong những năm tháng con xa.

Cuộc gặp gỡ diễn ra giản dị mà nghẹn ngào. Tiếng guốc “thong thả và chậm hơn trước” cho thấy bước chân nặng nhọc của tuổi già. Hình ảnh người mẹ “đã già đi nhiều” nhưng vẫn mặc “cái bộ áo cũ kĩ như mấy năm về trước” gợi sự tảo tần, lam lũ và nếp sống quen thuộc không đổi. Khi nhận ra con, bà “ứa nước mắt” và chỉ hỏi một câu mộc mạc: “Con đã về đấy ư?”. Câu hỏi ngắn ngủi chất chứa bao nỗi mong chờ, nhớ thương dồn nén suốt sáu năm trời. Trong khi đó, lời đáp của Tâm lại “như khó khăn mới ra khỏi miệng được”, cho thấy sự ngượng ngập và phần nào là mặc cảm của người con trước tình thương quá đỗi bao dung của mẹ.

Đặc biệt, chi tiết người mẹ xúc động đến mức “không nói được” càng làm nổi bật tình cảm sâu nặng mà bà dành cho con. Dù sống một mình trong cô đơn, bà không một lời trách móc. Tình mẫu tử ở đây hiện lên âm thầm mà bền bỉ, không đòi hỏi sự đáp đền. Trái lại, chính sự thờ ơ trước đó của Tâm khiến người đọc không khỏi chạnh lòng. Anh đã vô tình để mẹ sống trong đợi chờ mỏi mòn, để mái nhà xưa héo hắt theo năm tháng. Cuộc trở về vì thế không chỉ là sự trở lại của một con người với quê hương, mà còn là hành trình thức tỉnh lương tâm.

Bằng giọng văn nhẹ nhàng, giàu cảm xúc và nghệ thuật miêu tả tâm lí tinh tế, Thạch Lam đã tạo nên một đoạn truyện thấm đẫm chất nhân văn. Ông không lên án gay gắt mà để nhân vật tự đối diện với sự day dứt trong lòng. Qua đó, tác giả gửi gắm thông điệp sâu sắc: tình mẹ luôn bao dung, vị tha, nhưng con người không vì thế mà được quyền vô tâm. Đoạn trích khép lại song dư âm về nỗi cô đơn của người mẹ và sự ân hận âm thầm của người con vẫn còn day dứt mãi trong lòng người đọc.

Câu 1

Bài thơ được viết theo thể thơ tự do

Câu 2

Bài thơ thể hiện cảm xúc ấm áp, xúc động trước một cuộc gặp gỡ tình cờ.Người bộc lộ cảm xúc là “tôi” Đó là cuộc gặp gỡ giữa người lính và mẹ trong đêm.

Câu 3

Hai dòng thơ:

Trong hơi ấm hơn nhiều chăn đệm

Của những cọng rơm xơ xác gầy gò

bptt: So sánh

- td: Làm nổi bật hơi ấm giản dị mà thấm thía của ổ rơm – hơi ấm của tình người, tình mẹ còn quý giá hơn cả vật chất đầy đủ.

Câu 4

Hình ảnh “ổ rơm” tượng trưng cho sự nghèo khó, mộc mạc của làng quê nhưng chứa đựng tình thương ấm áp, chân thành của người mẹ. Đó là biểu tượng của tình người sâu nặng.

Câu 5

Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là ca ngợi tình người ấm áp, nghĩa tình quân dân và tình mẹ thiêng liêng trong hoàn cảnh khó khăn, nghèo khổ.

Câu 6

Sau khi đọc bài thơ “Hơi ấm ổ rơm”, em cảm thấy vô cùng xúc động trước tình cảm ấm áp của người mẹ nghèo dành cho người lính. Dù cuộc sống còn thiếu thốn, mẹ vẫn dành cho anh sự quan tâm chân thành và yêu thương giản dị. Hình ảnh ổ rơm tuy mộc mạc nhưng lại chứa đựng hơi ấm của tình người sâu nặng. Bài thơ giúp em hiểu rằng trong cuộc sống, tình thương quý giá hơn mọi vật chất đầy đủ. Qua đó, em càng thêm trân trọng tình mẹ và nghĩa tình giữa con người với con người.