Truyện ngắn "Trở về" của Thạch Lam không chỉ ghi dấu ấn bởi phong cách viết giàu chất trữ tình mà còn chứa đựng bài học nhân văn sâu sắc. Đoạn trích tràn đầy cảm xúc, tập trung miêu tả cuộc trở về thăm mẹ của nhân vật Tâm - một câu chuyện thấm đẫm tình cảm gia đình nhưng lại chất chứa những khoảng cách và vô cảm.

Ngay từ đầu đoạn trích, tác giả đã khéo léo xây dựng bối cảnh làng quê nghèo nàn, với căn nhà cũ kĩ, mái gianh xơ xác, như một sự phản chiếu chân thực về cuộc sống của người mẹ già. Bà là hiện thân của sự hy sinh thầm lặng, suốt đời tần tảo vì con, nhưng đổi lại, bà chỉ nhận được sự xa cách, lạnh lùng từ người con trai. Cuộc gặp gỡ đầy xúc động khi “bà cụ ứa nước mắt” nhận ra con trai, càng khiến người đọc chạnh lòng bởi niềm vui của bà không được trọn vẹn. Thái độ của Tâm - cộc lốc, hời hợt - dường như vô tình giẫm lên lòng yêu thương chân thành của người mẹ già.

Đoạn trích nhấn mạnh vào sự đối lập trong cảm xúc của hai nhân vật chính: bà mẹ và Tâm. Người mẹ, dù đã già nua và yếu đuối, vẫn luôn dành sự ân cần chăm sóc, lo lắng cho con. Những câu hỏi như “Năm ngoái bác Cả lên tỉnh bảo cậu ốm, tôi lo quá…” là biểu hiện rõ nét của tình mẫu tử ấm áp. Trái ngược với đó, Tâm chỉ trả lời qua loa, lãnh đạm và không mảy may để tâm đến những gì mẹ nói. Sự thờ ơ của anh là minh chứng cho những giá trị bị mai một nơi con người sống trong nhịp sống vội vã của thành phố.

Hình ảnh nhân vật Tâm còn được khắc họa rõ hơn qua hành động vội vã rời đi, mang theo vẻ tự mãn khi để lại số tiền cho mẹ. Tiền bạc, dẫu lớn lao, không thể bù đắp cho tình cảm đã bị rạn nứt, càng khiến nỗi cô đơn của bà mẹ thêm rõ ràng. Chi tiết “bà cụ run run đỡ lấy gói bạc, rơm rớm nước mắt” đã nói lên tất cả sự đau lòng và bất lực của một người mẹ đối với đứa con trai xa cách cả về tình cảm lẫn tâm hồn.

Bút pháp trữ tình của Thạch Lam trong đoạn trích này được thể hiện qua những hình ảnh tinh tế, giàu sức gợi. Tác giả không cần dùng những lời lẽ hoa mỹ, mà chỉ qua những chi tiết giản dị như tiếng guốc thong thả hay sự ẩm thấp của căn nhà, đã dựng lên một bức tranh chân thực về cuộc sống khó khăn, cô quạnh của bà mẹ già. Đồng thời, cảm giác lạnh lẽo thấm vào người nhân vật Tâm cũng là một ẩn dụ, gợi sự lạnh nhạt, vô cảm trong mối quan hệ mẹ con.

Qua đoạn trích, Thạch Lam gửi gắm một thông điệp nhân văn sâu sắc: Tình yêu thương gia đình là giá trị thiêng liêng, không thể thay thế bằng tiền bạc hay vật chất. Những người con, dù đi xa đến đâu, cũng không nên quên đi nguồn cội, nơi có những bàn tay luôn chờ đợi và trái tim luôn mong nhớ. Tác phẩm khơi dậy trong lòng người đọc sự đồng cảm với bà mẹ già và nhắc nhở về trách nhiệm của con người.

C1: thể thơ tự do

C2:Là nhân vật"tôi" là người con/ người lính

cuộc gặp gỡ giữa người con và mẹ

C3:BPTT:Ẩn dụ về "hơi ấm" và so sánh "hơi ấm đó với chăn đệm"

TD: khẳng định giá trị to lớn của tình cảm gia đình, có thể xoa dịu khó kahwn , đói kém

C4:NX: hình ảnh ổ rơm gợi sự ấm áp che chở trong hoàn cảnh khó khăn, biểu tượng cho tình thương, sự hi sinh thầm lặng của người mẹ

C5: cảm hứng chủ đạo là tình mẫu tử thiêng liêng và sâu sắc

C6:Bài thơ "Hơi ấm ổ rơm" của Nguyễn Duy đã mang đến cảm xúc ấm áp và gần gũi về tình mẹ và sự giản dị của đời sống nông thôn. Hình ảnh người mẹ nghèo ôm rơm lót ổ cho nhân vật "tôi" nằm, dù "nhà mẹ hẹp", gợi lên sự giản dị nhưng đầy tình thương. Những cọng rơm vàng bọc lấy nhân vật "tôi" trong hơi ấm của đất trời, thay cho chăn đệm, mang đến cảm giác gần gũi với thiên nhiên và cuộc sống lao động vất vả. Đó là cái ấm nồng mộc mạc, chứa đựng hương vị của đồng ruộng, của mồ hôi và công sức của người nông dân. Hơi ấm của rơm trở nên đặc biệt hơn cả chăn đệm, không chỉ bởi nó làm ấm cơ thể mà còn làm ấm lòng người. Chính vì vậy, "cái ấm nồng nàn như lửa" của ổ rơm mới trở nên thiêng liêng và đáng trân trọng đến vậy. Bài thơ còn gợi lên nỗi nhớ da diết về quê hương, về những giá trị truyền thống. Hơi ấm ổ rơm là biểu tượng của tình làng nghĩa xóm, của sự gắn bó keo sơn. Nó nhắc nhở chúng ta về những điều giản dị, mộc mạc nhưng lại vô cùng quý giá trong cuộc sống. Hơi ấm của rơm không chỉ là sự ấm áp về thể chất, mà còn là hơi ấm của tình người, của lòng yêu thương giữa những con người sống gần gũi với đất đai, ruộng đồng.