Câu 1. ​Thời gian trong truyện mang đặc điểm của thời gian nghệ thuật trong truyện ngụ ngôn/truyện dân gian: không xác định cụ thể ngày tháng năm, thường bắt đầu bằng các cụm từ ước lệ như "Một hôm". Điều này giúp câu chuyện mang tính khái quát, có thể xảy ra ở bất cứ đâu và vào bất cứ lúc nào để rút ra bài học nhân sinh. ​Câu 2. ​Điểm chung của hai vợ chồng người thầy bói là: ​Về thể chất: Cả hai đều có khiếm khuyết về giác quan (chồng bị mù/đui, vợ bị điếc). ​Về nhận thức: Cả hai đều chỉ tin vào những gì hạn hẹp mà mình cảm nhận được, có cái nhìn phiến diện, chủ quan. ​Về tính cách: Cả hai đều bảo thủ, nóng nảy, thích khẳng định mình đúng và sẵn sàng cãi vã, mắng nhiếc đối phương dù bản thân không có cái nhìn toàn diện. ​Câu 3. ​Sự kiện chính là cuộc tranh cãi gay gắt giữa người chồng (nghe thấy tiếng trống kèn nhưng không thấy cờ) và người vợ (nhìn thấy cờ nhưng không nghe thấy tiếng trống kèn) khi gặp một đám ma trên đường. Sự việc kết thúc khi có người ngoài vào giải thích cho họ hiểu sự thật khách quan. ​Câu 4. ​Đề tài: Nhận thức của con người về thực tế khách quan và sự bảo thủ trong cách nhìn nhận. ​Căn cứ xác định: * Dựa vào nội dung câu chuyện xoay quanh việc hai người có khiếm khuyết tranh cãi về cùng một sự việc dựa trên góc nhìn hạn hẹp của cá nhân. ​Dựa vào thể loại: Đây là truyện ngụ ngôn (trích từ Truyện ngụ ngôn Quyển 1), mục đích chính là để phê phán thói chủ quan, thiển cận. ​Câu 5. Em hoàn toàn đồng ý với ý kiến: "Muốn hiểu đúng sự việc, cần biết lắng nghe và tôn trọng góc nhìn của người khác." Mỗi người có một hoàn cảnh, trải nghiệm và vị trí quan sát khác nhau, giống như hai vợ chồng thầy bói trong truyện, nếu chỉ nhìn từ một phía sẽ dẫn đến sai lệch. Việc biết lắng nghe giúp ta thu thập thêm thông tin, lấp đầy những "điểm mù" trong nhận thức của chính mình. Ví dụ, khi cùng nhìn vào một con số 6 nằm dưới đất, người đứng ở trên sẽ thấy số 6 nhưng người đứng đối diện lại thấy số 9; nếu không lắng nghe đối phương, cả hai sẽ mãi mãi tranh cãi vô ích. Chỉ khi tôn trọng sự khác biệt, chúng ta mới có được cái nhìn toàn diện, thấu đáo và xây dựng được những mối quan hệ hòa hợp.

Kỹ năng sống: Chiếc chìa khóa mở ra cánh cửa tương lai

Trong thời đại kỷ nguyên số phát triển như vũ bão, giáo dục không còn chỉ gói gọn trong những trang sách hay những điểm số lý thuyết. Thế nhưng, vẫn tồn tại một quan điểm cho rằng: "Với học sinh, kỹ năng sống không quan trọng như tri thức". Đây là một cái nhìn phiến diện, nếu không muốn nói là một sai lầm tai hại có thể biến học sinh thành những "cỗ máy biết chữ" nhưng lạc lõng giữa dòng đời.

Trước hết, chúng ta cần hiểu rằng tri thức là nền tảng cốt yếu, là hành trang văn hóa để con người tiếp cận văn minh. Tuy nhiên, nếu tri thức là hạt giống thì kỹ năng sống chính là đất, nước và ánh sáng để hạt giống đó nảy mầm. Kỹ năng sống bao gồm khả năng giao tiếp, giải quyết vấn đề, tư duy phản biện, sự thích nghi và quản lý cảm xúc. Thiếu đi những điều này, tri thức dù uyên thâm đến đâu cũng chỉ là "vốn liếng nằm chết" trên giấy tờ.

Tại sao nói kỹ năng sống vô cùng quan trọng đối với học sinh?

• Sự thích nghi trong môi trường thực tế: Một học sinh có thể giải quyết các bài toán tích phân phức tạp nhưng lại lúng túng khi phải làm việc nhóm hoặc không biết cách ứng phó khi gặp sự cố ngoài đường. Thực tế cuộc đời không phải là một bài kiểm tra có sẵn đáp án A, B, C; nó đòi hỏi sự linh hoạt và bản lĩnh để đối mặt với những biến số bất ngờ.
• Xây dựng các mối quan hệ: Con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội. Nếu không có kỹ năng giao tiếp và lắng nghe, học sinh sẽ khó có thể kết nối, tìm kiếm sự hỗ trợ hoặc tạo dựng niềm tin với những người xung quanh. Một người giỏi chuyên môn nhưng kém kỹ năng ứng xử sẽ rất khó để tiến xa trong sự nghiệp tương lai.
• Sức khỏe tinh thần và sự bền bỉ: Kỹ năng quản lý cảm xúc giúp học sinh vượt qua áp lực thi cử, đối diện với thất bại mà không rơi vào tuyệt vọng. Trong một thế giới đầy rẫy những thách thức về tâm lý, kĩ năng sống chính là "bộ giáp" bảo vệ các em trước những tiêu cực.

Có một thực trạng đáng buồn là hiện nay nhiều "thủ khoa" ra trường vẫn thất nghiệp hoặc loay hoay không biết bắt đầu từ đâu. Nguyên nhân thường thấy là do họ quá tập trung vào điểm số mà quên mất việc rèn luyện sự tự tin, khả năng sáng tạo và tư duy độc lập. Một người sở hữu tri thức mà thiếu kỹ năng sống giống như một chiếc xe hơi đắt tiền nhưng không có người lái hay nhiên liệu; nó có thể đẹp, có thể giá trị, nhưng lại không thể di chuyển đến đích.

Tuy nhiên, phản đối quan điểm trên không có nghĩa là chúng ta coi nhẹ tri thức. Tri thức và kỹ năng sống là hai chân của một con người; thiếu một trong hai, chúng ta đều trở nên khập khiễng. Giáo dục hiện đại cần hướng tới sự dung hòa: học để biết (tri thức) và học để làm, học để cùng chung sống (kỹ năng).

Tóm lại, quan niệm coi trọng tri thức hơn kỹ năng sống đã quá lỗi thời. Đối với học sinh – những chủ nhân tương lai của đất nước – việc trau dồi kỹ năng sống không chỉ là "môn phụ" mà là một yêu cầu sống còn. Đừng để các em chỉ là những cuốn từ điển sống khô khan, hãy giúp các em trở thành những cá nhân toàn diện, vừa có trí tuệ mẫn tiệp, vừa có tâm hồn nhạy bén và đôi tay khéo léo để làm chủ cuộc đời mình.

Tri thức đưa bạn đến vạch xuất phát, nhưng chính kỹ năng sống mới là thứ đưa bạn về đích thành công.

C1:Văn bản tập trung bàn về ý nghĩa của lòng kiên trì.

c2:Câu văn nêu luận điểm ở đoạn (2): Kiên trì là cầu nối để thực hiện lí tưởng, là bến phà và là nấc thang dẫn đến thành công.

C3:a.

– Phép nối: “Tuy nhiên”.

– Phép lặp: “Chúng ta”.

b. Phép liên tưởng: “Kiên trì”, “kiên nhẫn”, “nhẫn nại”, “chăm chỉ”, nỗ lực”. Trường liên tưởng: Những phẩm chất tốt đẹp.

C4:– Cách mở đầu văn bản: Sử dụng phương pháp lập luận giải thích, làm rõ khái niệm của kiên trì và nêu ra ý nghĩa của sự kiên trì với cuộc sống của con người.

– Tác dụng của cách mở đầu văn bản:

+ Giúp người đọc hiểu được khái niệm của vấn đề trước khi bàn sâu rộng.

+ Giúp người đọc xác định được vấn đề bàn luận trong văn bản (ý nghĩa của sự kiên trì) từ đó dễ dàng theo dõi quan điểm, ý kiến của tác giả.

+ Giúp bài viết có tính hệ thống, mạch lạc, logic: Giải thích khái niệm rồi đi đến việc bàn luận về ý nghĩa của sự kiên trì.

Câu 5 – Bằng chứng: Một nhân vật (nhà khoa học) có những phát minh giúp ích cho loài người.

– Nhận xét về bằng chứng:

+ Bằng chứng có tính xác thực, khách quan, thuyết phục.

+ Bằng chứng giúp làm sáng tỏ ý kiến: Kiên trì là cầu nối để thực hiện lí tưởng, là bến phà và là nấc thang dẫn đến thành công.

Câu 6 Ý kiến của tác giả về sức mạnh của lòng kiên trì hoàn toàn chính xác và tôi đã tự mình kiểm chứng điều đó qua việc học bơi vào mùa hè năm ngoái. Ban đầu, nỗi sợ nước khiến tôi nhiều lần muốn bỏ cuộc khi liên tục bị sặc và không thể nổi được trên mặt nước. Tuy nhiên, thay vì đầu hàng, tôi đã tự nhủ phải kiên trì luyện tập mỗi ngày, bắt đầu từ những động tác cơ bản nhất là tập thở và đập chân. Chính sự bền bỉ, không ngại thất bại đã giúp tôi dần làm chủ được cơ thể và cuối cùng có thể bơi lội một cách tự tin. Trải nghiệm này giúp tôi hiểu rằng, mọi trở ngại dù lớn đến đâu cũng sẽ bị khuất phục nếu chúng ta giữ vững ý chí và không ngừng nỗ lực. Lòng kiên trì không chỉ mang lại thành công mà còn là "chìa khóa" giúp chúng ta khám phá những giới hạn mới của bản thân.

Trong lịch sử thám hiểm vũ trụ của loài người, sự kiện robot Perseverance (Sự kiên trì) của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) hạ cánh thành công xuống bề mặt Hỏa Tinh vào ngày 18 tháng 2 năm 2021 là một mốc son chói lọi. Đây không chỉ là một thành tựu kỹ thuật mà còn là lời giải cho khát vọng tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất mà văn học viễn tưởng, như tác phẩm "Những quả bóng lửa", đã hằng mơ ước. ​Sứ mệnh này bắt đầu từ mũi Canaveral, Florida, khi tên lửa Atlas V rời bệ phóng đưa con tàu mang theo Perseverance vào không gian. Sau hành trình dài gần bảy tháng vượt qua hàng triệu cây số, giây phút kịch tính nhất chính là "bảy phút kinh hoàng" khi tàu đổ bộ đi vào bầu khí quyển mỏng manh của Hỏa Tinh. Với vận tốc cực lớn, chiếc dù khổng lồ bung ra và hệ thống "cần cẩu trên không" đã nhẹ nhàng đặt robot xuống hố va chạm Jezero — nơi được tin là một hồ nước cổ đại có thể chứa dấu vết của sự sống. ​Robot Perseverance không đi một mình; nó mang theo Ingenuity, chiếc trực thăng đầu tiên thực hiện chuyến bay có kiểm soát trên một hành tinh khác. Những hình ảnh đầu tiên gửi về Trái Đất với sắc đỏ của đất đá và bầu trời bao la đã khiến hàng triệu người xúc động. Nó không chỉ thu thập mẫu đất đá mà còn mang theo sứ mệnh thử nghiệm tạo ra oxy từ khí quyển Hỏa Tinh, dọn đường cho những bước chân đầu tiên của con người trong tương lai. ​Sự kiện này đã chứng minh rằng, bằng trí tuệ và lòng kiên trì, con người có thể chạm tới những giấc mơ xa xôi nhất. Giống như nhân vật Đức Cha Peregrine trong truyện luôn khao khát tìm hiểu những "quả cầu lửa" thông minh, các nhà khoa học hôm nay cũng đang miệt mài đi tìm lời giải về linh hồn và sự sống trong vũ trụ bao la. Sự kiện Perseverance hạ cánh thành công chính là minh chứng hùng hồn cho tinh thần khai phá, không ngại gian khổ của nhân loại trên con đường chinh phục những chân trời mớ

1. Những vấn đề mà văn bản "Những quả bóng lửa" gợi ra: Văn bản đặt ra những vấn đề mang tính triết lý và nhân văn sâu sắc thông qua bối cảnh viễn tưởng: ​Sự thấu hiểu và tôn trọng sự khác biệt: Đức Cha Peregrine muốn tìm hiểu kỹ về đặc điểm của sinh vật Hỏa Tinh (chiều cao, màu da, cách sinh hoạt) để "xây dựng nhà thờ một cách thích hợp" thay vì áp đặt khuôn mẫu của Trái Đất lên họ. ​Định nghĩa về linh hồn và sự sống: Đặt ra câu hỏi liệu những thực thể không mang hình hài con người (những quả cầu lửa) có được coi là có linh hồn và cần được cứu rỗi hay không. ​Tinh thần dấn thân và khai phá: Lựa chọn con đường "cỏ dại, gai góc" để tự mở lối đi riêng, thể hiện khao khát tìm tòi những giá trị mới thay vì đi theo những gì đã được dọn sẵn. ​Lòng trắc ẩn không biên giới: Nỗi lo lắng về việc máy móc hay đám đông sẽ làm những sinh vật thuần khiết phải kinh hoàng. ​2. Vấn đề con người đã giải quyết được đến năm 2022: Vấn đề thực tế nhất mà con người đã thực hiện được là thám hiểm hành tinh đỏ (Hỏa Tinh) và tìm kiếm dấu hiệu sự sống. Nếu trong truyện là những chuyến tàu hỏa tiễn đưa con người lên định cư, thì thực tế đến năm 2022, con người đã đưa được các thiết bị tự hành tinh vi lên bề mặt Hỏa Tinh để nghiên cứu. ​3. Quốc gia đi đầu trong vấn đề đó: Hoa Kỳ (Mỹ) là quốc gia đi đầu trong lĩnh vực này. ​Tính đến năm 2022, cơ quan hàng không vũ trụ NASA đã thực hiện nhiều sứ mệnh thành công nhất, tiêu biểu là robot Perseverance (đáp xuống Hỏa Tinh năm 2021) với nhiệm vụ thu thập mẫu vật và tìm kiếm dấu vết vi sinh vật cổ đại. ​Ngoài ra, các công ty tư nhân của Mỹ như SpaceX cũng đang dẫn đầu trong việc phát triển công nghệ để đưa con người lên Hỏa Tinh trong tương lai gần.

Trong văn bản "Những quả bóng lửa", nhân vật Đức Cha Peregrine để lại ấn tượng mạnh mẽ nhất nhờ tấm lòng bao dung và đức tin không giới hạn. Thay vì chọn con đường bằng phẳng vào thành phố, ông khao khát dấn thân vào những nơi "cỏ dại, gai góc" để tìm kiếm và thấu hiểu những sinh vật mới trên Hỏa Tinh. Ông sở hữu một tư duy tiến bộ khi tin rằng ngay cả những "quả cầu ánh sáng" không mang hình hài con người vẫn có linh hồn và xứng đáng được trân trọng. Sự xúc động của ông khi nhìn về phía dãy đồi xanh cho thấy một tâm hồn nhạy cảm, đầy trắc ẩn và luôn sẵn lòng che chở cho mọi sự sống. Qua đó, Đức Cha Peregrine hiện lên như một biểu tượng của tình yêu thương vượt qua mọi ranh giới giữa các giống loài.

Trong hành trình dài rộng của cuộc đời, mỗi người đều phải tự bước đi trên đôi chân của mình, nhưng hành trình ấy sẽ trở nên đơn điệu và khắc nghiệt biết bao nếu thiếu đi những người đồng hành. Chính vì vậy, có ý kiến cho rằng: "Cuộc sống không thể thiếu vắng tình bạn." Đây là một chân lý giản đơn nhưng chứa đựng giá trị nhân văn sâu sắc, khẳng định rằng tình bạn không chỉ là một mối quan hệ xã hội thông thường mà còn là nguồn nhựa sống quý giá của mỗi con người. ​Tình bạn không đơn thuần là những người cùng chung lớp, chung đường hay sở thích, mà đó là một phạm trù tình cảm thiêng liêng, được xây dựng trên cơ sở của sự thấu hiểu, đồng cảm và tin tưởng lẫn nhau giữa những người không cùng huyết thống. Tại sao cuộc sống lại không thể thiếu vắng tình bạn? Trước hết, tình bạn là điểm tựa tinh thần vững chắc. Cuộc đời không phải lúc nào cũng trải đầy hoa hồng, khi ta gặp thất bại hay đối mặt với những nghịch cảnh, một người bạn chân chính sẽ là người lắng nghe, động viên và tiếp thêm sức mạnh để ta vực dậy. Một niềm vui được sẻ chia sẽ nhân đôi, một nỗi buồn được thấu hiểu sẽ vơi đi một nửa. Bên cạnh đó, tình bạn còn giúp ta hoàn thiện bản thân theo quy luật "Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng". Một người bạn tốt giống như một tấm gương phản chiếu, giúp ta nhìn rõ những ưu điểm để phát huy và những khuyết điểm để sửa chữa qua những lời khuyên chân thành, thậm chí là những lời góp ý gai góc. Hơn nữa, con người là tổng hòa của các mối quan hệ xã hội, tình bạn giúp chúng ta thoát khỏi vỏ ốc của sự cô đơn, dạy ta cách yêu thương, bao dung và sẻ chia để cuộc sống trở nên màu sắc và ý nghĩa hơn. Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, chúng ta cần tỉnh táo để phân biệt giữa bạn đồng hành chân thành và những kẻ kết giao chỉ vì lợi dụng. Một tình bạn đích thực phải xây dựng trên sự vô tư, không vụ lợi; bởi những kẻ đến với ta chỉ vì vật chất thì khi "giông bão" kéo đến, họ cũng sẽ là những người rời đi đầu tiên. Để có một tình bạn đẹp, trước hết chính chúng ta phải học cách trở thành một người bạn tốt, biết trân trọng người bên cạnh và vun đắp mối quan hệ bằng sự chân thành. ​Tóm lại, tình bạn giống như những viên gạch xây nên ngôi nhà hạnh phúc, là món quà tuyệt vời nhất mà cuộc đời ban tặng. Thiếu đi tình bạn, tâm hồn con người sẽ trở nên khô cằn và lạc lõng giữa thế gian rộng lớn này. Mỗi chúng ta hãy biết mở lòng để đón nhận và giữ gìn những tình bạn quý giá, bởi đó chính là tài sản vô giá của một đời ngườ

3. Đừng bao giờ bỏ cuộc (Sự kiên trì) ​Con lừa không thoát ra ngay lập tức sau một xẻng đất. Nó phải thực hiện hành động "lắc mình" và "bước lên" lặp đi lặp lại rất nhiều lần. ​Ý nghĩa: Thành công là một quá trình tích lũy từ những nỗ lực nhỏ nhất. Chỉ cần bạn không dừng lại, mỗi bước tiến dù nhỏ cũng đưa bạn gần hơn đến miệng giếng của sự tự do.

​1. Về phía bác nông dân (người chủ trang trại): ​Suy nghĩ: Mang tính tiêu cực và thực dụng. Ông cho rằng con lừa đã già, không còn giá trị sử dụng, và việc cứu nó là quá tốn kém hoặc không cần thiết. Ông quyết định chấp nhận rủi ro bằng cách lấp luôn con lừa cùng cái giếng. ​Hành động: Thay vì tìm cách cứu giúp, ông lại gọi hàng xóm đến để xúc đất đổ xuống giếng nhằm chôn vùi con lừa. Hành động này thể hiện sự từ bỏ và thiếu lòng kiên nhẫn trước khó khăn. ​2. Về phía con lừa: ​Suy nghĩ: Chuyển biến từ sợ hãi sang bản lĩnh và tích cực. Sau những tiếng kêu la thảm thiết ban đầu, lừa đã giữ được sự im lặng để bình tĩnh suy nghĩ. Nó chọn cách biến những "trở ngại" (đất) thành "công cụ" để tự cứu lấy mình. ​Hành động: Mỗi khi bị một xẻng đất đổ lên lưng, con lừa không chịu khuất phục mà lắc mình cho đất rơi xuống và bước chân lên trên. Cứ mỗi lớp đất đổ xuống, nó lại tiến cao hơn một chút cho đến khi thoát ra khỏi miệng giếng. ​Kết luận: Sự khác biệt lớn nhất nằm ở thái độ đối mặt với nghịch cảnh. Bác nông dân nhìn thấy khó khăn là dấu chấm hết, còn con lừa nhìn thấy khó khăn là cơ hội (những bậc thang) để vươn lên.

C1:

Trong văn bản "Chuyện của ba con vật", nhân vật heo hiện lên với vẻ ngoài có vẻ lười biếng nhưng thực chất lại mang một giá trị riêng biệt và thái độ sống rất đáng suy ngẫm. Ban đầu, qua lời kể của gà, heo hiện lên là kẻ "chỉ biết ăn" và không làm được việc gì giúp chủ. Tuy nhiên, trước thái độ kiêu ngạo của gà, heo đã bộc lộ sự thẳng thắn và tự tin khi khẳng định giá trị của bản thân: "Thịt của ta để làm gì mi có biết không?". Câu hỏi ngược này không chỉ cho thấy heo ý thức rõ vai trò của mình trong đời sống con người – cung cấp thực phẩm cho các dịp lễ nghi quan trọng – mà còn thể hiện sự điềm tĩnh trước những phán xét phiến diện. Nhân vật heo đại diện cho những đóng góp thầm lặng nhưng thiết yếu. Qua nhân vật này, tác giả dân gian muốn gửi gắm bài học về việc nhìn nhận giá trị con người không chỉ qua vẻ bề ngoài hay những công việc ồn ào, mà phải đánh giá dựa trên sự hữu ích thực tế mà họ mang lại cho cuộc đời.

C2:

​Xác định thái độ: Hoàn toàn tán thành với quan điểm trên. Khen ngợi người khác không phải là sự hạ thấp bản thân mà là biểu hiện của một tâm hồn rộng mở và sự tự tin. ​Lý lẽ 1: Khen ngợi là sự công nhận công bằng. Khi ta khen ngợi điểm tốt của người khác, điều đó chứng tỏ ta có đủ năng lực và sự tinh tế để nhận ra cái hay, cái đẹp xung quanh mình. Nó phản ánh tư duy tích cực thay vì sự đố kỵ hẹp hòi. ​Lý lẽ 2: Khen ngợi tạo động lực cho sự phát triển. Việc công nhận sự đóng góp của người khác (như cách anh nông dân trân trọng cả ba con vật) giúp xây dựng một môi trường đoàn kết và cùng nhau tiến bộ. Khi người khác tốt lên, ta cũng có cơ hội học hỏi để hoàn thiện mình hơn. ​Lý lẽ 3: Giá trị bản thân không mất đi vì lời khen. Mỗi người đều có một vị trí và giá trị riêng biệt giống như gà báo thức, chó giữ nhà và heo cung cấp thực phẩm. Việc thừa nhận ưu điểm của người khác không hề lấy đi năng lực hay vị thế vốn có của chính ta. ​Bài học: Chúng ta nên học cách từ bỏ cái tôi quá lớn để biết trân trọng và dành lời khen chân thành cho những người xung quanh, từ đó giúp cuộc sống trở nên nhân văn và tích cực hơn.