Câu 1: Trong thế giới hiện đại đầy rẫy những biến động, việc biết yêu thương vạn vật không chỉ là một lựa chọn đạo đức mà còn là thước đo nhân cách của mỗi con người. Yêu thương vạn vật chính là khả năng mở rộng lòng trắc ẩn vượt ra ngoài giới hạn của đồng loại, để biết rung động trước một nhành hoa sớm mai hay xót xa trước một dòng suối đang lụi tàn. Như Chu Văn Sơn đã gợi ý, đôi khi con người cần "bị gai đâm" để giật mình nhận ra sự vô tâm bấy lâu nay của mình đối với thế giới tự nhiên. Khi chúng ta đối xử với cỏ cây, sinh vật bằng sự thấu cảm, chúng ta không chỉ bảo vệ hệ sinh thái mà còn đang tự cứu rỗi tâm hồn mình khỏi sự xơ cứng, vô cảm. Một người biết nâng niu một mầm xanh chắc chắn sẽ không dễ dàng làm tổn thương một con người. Ngược lại, lối sống ích kỷ, xem mình là trung tâm và mặc sức khai thác thiên nhiên sẽ dẫn đến sự nghèo nàn về cảm xúc và những hệ lụy môi trường khôn lường. Vì vậy, hãy học cách sống chậm lại để lắng nghe tiếng thở của đất trời, bởi khi ta biết trân trọng những điều nhỏ bé nhất của tạo hóa, đó cũng là lúc bản tính thiện lương trong ta được tỏa sáng rực rỡ nhất.

Câu 2: Hoàng Cầm là một người con ưu tú của vùng đất Kinh Bắc, hồn thơ của ông luôn gắn liền với những giá trị văn hóa truyền thống đậm đà bản sắc dân tộc. Trong những năm tháng kháng chiến chống Pháp, bài thơ "Bên kia sông Đuống" đã ra đời như một tiếng nấc nghẹn ngào nhưng cũng đầy tự hào về quê hương. Đặc biệt, đoạn thơ phân tích sự biến đổi của quê hương trước và sau chiến tranh đã để lại trong lòng độc giả những ám ảnh sâu sắc về một thời kỳ "khủng khiếp" nhưng cũng rất đỗi kiên cường.​​

Mở đầu đoạn trích tác giả đưa ta trở về với một không gian Kinh Bắc xưa đầy thơ mộng và trù phú với 4 câu thơ đầu:

"Bên kia sông Đuống

Quê hương ta lúa nếp th​ơn nồng

Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi​trong

Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp"

Dòng Sông Đuống không chỉ là ranh giới địa lý mà còn là dòng sông của văn hóa. ​Hình ảnh"lúa nếp thơm nồng" ​gợi lên một vùng quê ấm no thanh bình đặc biệt sự xuất hiện của "tranh Đông Hồ" với những gà lợn nét tươi trong đã khẳng định một bề dày văn hóa dân gian rực rỡ.​ Cụm từ "màu dân tộc sáng bừng" là một sáng tạo độc đáo của Hoàng Cầm, cho thấy hồn cốt của người Việt không chỉ nằm ở vật chất mà còn tỏa sáng từ những giá trị tinh thần bền bỉ trên nền "giấy điệp" óng ánh. Đó là một quê hương đẹp như tranh vẽ thuần khiết và tràn đầy sức sống. Tuy nhiên mạch thơ đột ngột chuyển hướng sang một tông giọng đau thương uất khi bóng tối chiến tranh ập đến:

"Quê hương ta từ ngày khủng khiếp

Giặc kéo lên ngủn ngụt lửa hung tàn

Ruộng ta khô

Nhà ta cháy"

Từ láy "khủng khiếp" và "ngùn ngụt" để lột tả sự tàn bạo của kẻ thù, hình ảnh đối lập hiện lên rõ nét, nếu trước khi là "lúa nếp thơm nồng" thì nay chỉ còn "ruộng khô",​nếu xưa là mái ấm bình yên thì nay là "nhà cháy", điệp từ "ta" vang lên như một lời khẳng định quyền làm chủ nhưng đồng thời cũng chứa đựng nỗi đau xót xa khi những gì thân thương​​ nhất đang bị hủy hoại. Chiến tranh không chỉ phá hủy vật chất mà còn gieo rắc sự kinh hoàng lên cả những sinh vật vô tội

"Chó ngộ một đàn

Lưỡi dài lê sắc máu

Kiệt cùng ngõ thẳm bờ hoang"

Hình ảnh "chó ngộ" và "lưỡi dài lê sắc máu" gợi lên một không gian rùng rợn, chết chóc. ​Sự bình yên của làng quê đã bị thay thế bằng vẻ hoang tàn​. Đau xót nhất là sự tan tác của những biểu tượng văn hóa

" Mẹ con đàn lợn âm dương

Chia lìa trăm ngả

Đám cưới chuột đang tưng bừng rộn rã

Bây giờ tan tác về đâu"

Tác giả đã khéo léo sử dụng các hình tượng trong tranh Đông Hồ để diễn tả nỗi đau thực tại. Đàn lợn "âm dương" vốn t​​ượng trưng cho sự sinh sôi, ​sung túc giờ đây phải chia lìa.​ Cảnh "đám cưới chuột" vốn náo nhiệt​ giờ chỉ còn lại sự "tan tác". Câu hỏi tu từ "bây giờ tan tác về đâu" đặt ở cuối đoạn thơ như một tiếng than dài xoáy sâu và lòng người đọc nỗi căm hờn giặc Pháp​ và niềm thương cảm vô hạn cho vùng đất Kinh Bắc kinh kỳ

Tóm lại bằng bút pháp đối lập tương phản cùng ngôn ngữ giàu hình ảnh và cảm xúc, ​Hoàng Cầm đã tái hiện thành công bức tranh quê hương trong hai diện mạo trái ngược. Qua đó, ông không chỉ tố cáo tội ác tày trời của giặc mà còn thể hiện tình yêu quê hương thiết tha, sâu nặng. Đoạn thơ là minh chứng cho sức sống của văn hóa dân tộc, dù bị giày xéo, nhưng cái "màu dân tộc" ấy vẫn luôn âm ĩ chảy và chờ ngày hồi sinh mạnh mẽ

Câu 1: Phương thức biểu đạt chính trong văn bản: nghị luận

Câu 2: Văn bản nói về sự sâu sắc của tác giả về sự ​tổn thương và lòng trắc ẩn. Tác giả chỉ ra rằng nếu trong cuộc sống, dù chúng ta vô tình hay cố ý đều sẽ gây ra những tổn thương cho thế giới xung quanh như thiên nhiên, vạn vật và cả đồng loại. Từ đó ông nhắn nhủ con người cần bt sống bao dung, nâng niu và đôi khi cần bị" gai đâm" để thức tỉnh lòng trắc ẩn, bt cảm thông với nỗi đau của người khác

Câu 3:​​​​​​​ Một trong những biện pháp tu từ trong đoạn 7 là nhân hóa, tác giả gán cho thiên nhiên những phẩm chất của con người như tha thứ, độ lượng, nhẫn nhịn và bao dung​​​​

- Tác dụng: làm cho câu văn thêm sinh động, giàu hình ảnh, tăng sức gợi hình gợi cảm. Nhấn mạnh sự vị tha của thiên nhiên trước những hành động gây hại của con người, và thể hiện sự vô tâm của con người

Câu 4: Gai đâm là biểu tượng cho những nỗi đau, những trải nghiệm thực tế về sự tổn thương. Khi bị đau con người mới giật mình thoát khỏi sự vô tâm, ích kỉ và nhận ra ​​​​​​​​rằng những hành động của bản thân có thể làm tổn hại đến người khác. Nỗi đau là chất xúc tác để con người có thể nhận ra sự vô tâm của bản thân

Câu 5: Bài học ý nghĩa nhất trong đoạn văn là bài học về lòng trắc ẩn và sự thấu cảm. Con người cần học cách sống chậm lại, quan tâm và nâng niu mọi vật xung quanh thay vì sống vô tình. Sự tổn thương không chỉ là nỗi đau mà còn là cơ hội để tâm hồn trở nên bao dung và nhân ái hơn​​​​​