Câu 1 : Trong thế giới rộng lớn của vạn vật, con người không phải là kẻ đứng trên tất cả, mà chỉ là một phần của sự sống, là một hạt cát nhỏ bé giữa sa mạc bao la. Vì thế, yêu thương muôn loài chính là cách mà mỗi con người hoàn thiện nhân cách mình, cuộc đời mình. Mỗi sinh vật, dù nhỏ bé hay to lớn, đều có sự sống và cảm xúc của riêng nó, xứng đáng được tôn trọng và bảo vệ. Trong Kinh Pháp Cú, đã từng dạy rằng: "Hận thù không thể diệt hận thù, chỉ có lòng từ bi mới có thể diệt hận thù ,đó là định luật ngàn thu". Lời dạy ấy càng khẳng định giá trị của tình yêu thương đối với mọi sự sống. Khi con người biết yêu thương động vật, đó không chỉ là hành động nhân ái mà còn góp phần giữ gìn sự cân bằng của tự nhiên, làm cho cuộc sống trở nên hài hòa hơn. Ngược lại, sự tàn nhẫn sẽ khiến con người trở nên vô cảm, đánh mất đi lòng trắc ẩn của chính mình . Thực tế vẫn còn nhiều hành vi đáng phê phán như bạo hành hay săn bắt trái phép những loài động vật, nhưng bên cạnh đó cũng có không ít những người đang âm thầm bảo vệ các loài động vật . Một xã hội văn minh không được đo bằng sự phát triển của vật chất mà bằng cách con người đối xử với những sinh linh nhỏ bé nhất. Vì thế, mỗi chúng ta hãy bắt đầu từ những điều nhỏ bé nhất để tình yêu thương được lan tỏa đến muôn loài, làm nên một thế giới tốt đẹp hơn, vĩ đại hơn.

Câu 2 ;

Có những miền quê không chỉ tồn tại trên bản đồ mà còn sống mãi trong ký ức và nỗi đau của con người khi chiến tranh đi qua. Quê hương trong thơ không chỉ là nơi chốn mà còn là linh hồn của một dân tộc, nơi lưu giữ vẻ đẹp bình dị, ấm áp nhưng cũng chất chứa những mất mát khôn nguôi . Bài thơ Bên kia sông Đuống của tác giả Hoàng Cầm chính là tiếng lòng da diết ấy khi nhà thơ đã tái hiện hình ảnh quê hương trước và sau chiến tranh với những biến đổi đầy đau đớn, đó khắc sâu nỗi nhớ quê hương da diết và bộc lộ niềm xót xa, đau đớn trước cảnh quê hương bị tàn phá, đồng thời làm nổi bật giá trị thiêng liêng của gia đình đối với mỗi con người .

Trước hết, quê hương hiện lên trong hồi ức của Hoàng Cầm là một miền đất thanh bình, trù phú, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc. Những hình ảnh "lúa nếp thơm nồng", "tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong", "màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp" không chỉ gợi tả một đời sống vật chất, mà còn làm nổi bật đời sống tinh thần phong phú của người dân quê. Đó là một quê hương vừa gần gũi, vừa thiêng liêng, nơi truyền thống văn hóa được lưu giữ qua từng nếp sống sinh hoạt, từng bức tranh dân gian. Thơ ở đây nhẹ nhàng, êm ái, giàu chất hoài niệm như một dòng hồi tưởng ngọt ngào thể hiện một tình yêu quê hương sâu nặng của tác giả. Thế nhưng bước ngoặt "từ ngày khủng khiếp" đã đẩy quê hương vào bi kịch không lối thoát. Bức tranh tươi sáng lập tức đã bị thay thế bởi những gam màu xám xịt, đau thương. Hàng loạt hình ảnh ruộng ta khô, nhà ta cháy, chó ngộ một đàn, được sắp xếp theo kiểu liệt kê, nhịp thơ ngắn, gấp gáp, đã tái hiện chân thực sự tàn phá dữ dội của chiến tranh. Không chỉ cảnh vật bị hủy hoại, cả sự sống cũng bị chà đạp: lưỡi dài lê sắc máu, kiệt cùng ngõ thẳm bờ hoang . Những hình ảnh mang tính biểu tượng và dầu sức gợi đã khắc sâu nỗi mất mát, đầy đau đớn , biến quê hương từ chốn bình yên thành nơi hoang tàn chết chóc mang đầy màu sắc của sự U tối, khốn cùng , không còn lối thoát . Đặc biệt, hình ảnh "mẹ con đàn lợn âm dương/ chia lìa trăm ngã" mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Nó không chỉ là sự chia cắt của bức tranh dân gian quen thuộc mà còn là ẩn dụ cho sự chia lìa, mất mát của con người trong chiến tranh. Những giá trị văn hóa tượng trưng bền vững cũng bị tàn phá. Câu hỏi: "Bây giờ tan tác về đâu?" Vang lên như một tiếng kêu xé lòng ,thảm thiết, thể hiện nỗi đau đớn, bàng hoàng và mất phương hướng trước thực tại đầy thảm khốc. Không chỉ dừng lại ở cảm xúc cá nhân, câu hỏi ấy còn là nỗi day dứt của cả một dân tộc khi quê hương bị giày xéo , cuộc sống bị đảo lộn, con người rơi vào cảnh ly tán, bơ vơ, không biết đâu là nơi nương tựa.

Bằng giọng điệu trữ tình tha thiết, dào sức gợi cùng nghệ thuật đối lập đặc sắc, Hoàng Cầm đã khắc họa thành công bức tranh quê hương vừa tươi đẹp vừa đau thương qua đoạn thơ Bên kia sông Đuống. Sự biến đổi từ một miền quê thanh bình và bản sắc văn hóa sang một không gian hoang tàn, độ nét không chỉ phản ánh hiện thực khóc liệt của chiến tranh mà còn thể hiện nỗi đau xót, giày rứt khôn nguôi của người con xa xứ đối với quê hương. Qua đó, tác phẩm không chỉ dừng lại ở giá trị phản ánh mà còn lay động sâu sắc lòng người, khơi dậy tình yêu quê hương và ý nghĩa trân trọng những gì bình dị, thân thuộc nhất trong cuộc sống. Để rồi khi khép lại những vần thơ, người đọc vẫn còn ám ảnh bởi nỗi đau chưa nguôi, nhưng đồng thời cũng nhận ra rằng chính trong những mất mát ấy, tình yêu quê hương lại càng trở nên sâu sắc và bền bỉ hơn bao giờ hết. Và có lẽ đó cũng chính là sức sống bền lâu của thi ca qua từng dòng chảy của lịch sử ,dòng chảy của thời gian. Khi một tác phẩm như bên kia sông đuống không chỉ kể lại một thời đã qua , mà còn nhắc nhở mỗi chúng ta hôm nay phải biết giữ gìn hòa bình nâng niu từng giá trị quê hương, đất nước, chiến tranh là đau thương là mất mát, là khổ đau phải trân trọng những ngày Hòa Bình, phải nâng niu từng giá trị quê hương ,đất nước, bởi một khi đã mất đi, không có gì bù đắp lại một cách trọn vẹn .

Câu 1: phương thức biểu đạt chính là nghị luận

Câu 2: Nội dung chính của văn bản là lời nhắc nhở con người về sự vô tâm, vô tình của bản thân trước vẻ đẹp và sự hy sinh của thiên nhiên, cuộc sống. Qua đó, tác giả nhắn nhủ chúng ta cần sống chậm lại, biết trân trọng, nâng niu và thấu cảm với những tổn thương xung quanh, đời ý nghĩa và nhân văn hơn . Cũng như là lời phê phán của tác giả về thái độ sống của con người.

Câu 3: trong đoạn 7 tác giả sử dụng biện pháp tu từ tiêu biểu là nhân hóa kết hợp với điệp cấu trúc

Biểu hiện: Mặt đất ngàn đời quen tha thứ. Đại dương bao la quen độ lượng. Cánh rừng mênh mông quen trầm mặc. Những hồ đầm quen nín lặng. Những nẻo đường quen nhẫn nhịn. Những góc vườn quen che giấu. Những thảm rêu vốn không biết dỗi hờn. Những đóa hoa không bao giờ chì chiết. "(mặt đất - tha thứ, đại dương - độ lượng,cánh rừng - trầm mặc, những đóa hoa - không bao giờ chì chiết,những hồ đầm - nín lặng ,những nẻo đường - nhẫn nhịn , những vườn che giấu, những thảm rêu - dỗi hờn).

Tác dụng về nội dung làm cho các sự vật vô tri trở nên có hồn có chiều sâu tâm tư nhấn mạnh vẻ đẹp tâm hồn của thiên nhiên luôn bao dung nhẫn nhịn và vị tha chấp nhận tổn thương của con người gây ra .Về nghệ thuật tạo nên nhịp điệu văn chương nhẹ nhàng , giàu sức gợi cảm ,gợi hình tác động mạnh mẽ vào nhận thức và cảm xúc của người đọc về sự đối lập giữa cái tính của thiên nhiên và cách động tàn phá của con người.

Câu 4 : Tác giả thỉnh thoảng nói bàn chân nên bị gai đâm vì gai đâm là biểu tượng cho những va vấp đau đớn hay những biến cố trong đời. Nó giúp cho con người thoát khỏi trạng thái vô cảm , “giật mình" để nhận ra những sai lầm hoặc sự vô tình của bản thân bấy lâu nay. Chỉ khi tự mình trải qua đau đớn ( " tổn thương rỉ máu "), ta mới thực sự thấu hiểu và xót xa cho nỗi đau của người khác, và nỗi đau thể xác trở thành nhịp cầu nối tới sự trắc ẩn trong tâm hồn. Những vết thương giúp con người sống sâu sắc hơn, biết trân quý những giá trị tinh thần và sống có trách nhiệm hơn đối với cuộc đời, cuộc sống.

Câu 5 : Bài học ý nghĩa nhất mà em rút ra được từ văn bản là bài học về sự thức tỉnh của lòng trắc ẩn hôm qua nỗi đau . Tác giả không ca ngợi những tổn thương, nhưng ông khẳng định giá trị của cái "giật mình" khi bản thân bị gai đâm. Trong một thế giới mà con người đang dần sống quá nhanh và thô tháp, chúng ta vô tình dẫm nát những vẻ đẹp mỏng manh hoặc làm ngơ trước nỗi đau của vạn vật. Cái gai đâm ấy chính là sự nhắc nhở cần thiết, phá vỡ lớp vỏ bọc vô cảm, giúp chúng ta biết đau trước nỗi đau người khác, biết xót xa trước một nhành hoa hay một dòng sông bị tổn thương, chỉ khi biết tự sửa mình, phải biết rỉ máu để thấu cảm, con người mới thực sự sống cuộc đời nhân văn, biết nâng niu và bao dung hơn với thế giới quanh mình.