Câu 1:
“Trái đất cung cấp đủ để đáp ứng nhu cầu của mọi người, nhưng không đủ cho lòng tham của một người” Mahatma Gandhi từng nhấn mạnh như một lời cảnh tỉnh sâu sắc. Quả thật, yêu thương vạn vật không chỉ là một hành động đẹp mà còn là cách để con người gìn giữ chính cuộc sống của mình. Khi ta biết nâng niu một cành cây, trân trọng một dòng nước hay lắng nghe hơi thở của đất trời, ta đang học cách sống chậm lại, sống tinh tế hơn. Vạn vật tuy lặng im nhưng không vô tri; mỗi cánh hoa, mỗi làn gió đều xứng đáng được trân trọng và bảo vệ. Ngược lại, sự thờ ơ, vô tâm của con người có thể khiến thiên nhiên bị tổn thương, kéo theo những hệ lụy lâu dài. Yêu thương vạn vật còn giúp con người nuôi dưỡng tâm hồn nhân ái, biết đồng cảm và sẻ chia nhiều hơn trong cuộc sống. “Hãy nhìn sâu vào thiên nhiên, bạn sẽ hiểu mọi thứ rõ ràng hơn” lời của Albert Einstein càng làm sáng tỏ giá trị của sự gắn bó ấy. Hơn thế nữa, yêu thương vạn vật cũng chính là cách con người học cách yêu thương chính mình, bởi ta là một phần không thể tách rời của thế giới này. Nếu mỗi người biết sống trách nhiệm và nhân ái hơn, hành tinh này sẽ không chỉ xanh hơn mà còn trở nên đáng sống hơn cho tất cả muôn loài.
Câu 2: Bài làm
Nhà thơ Tố Hữu từng khẳng định: “Thơ là tiếng nói của trái tim, là tiếng hát của tâm hồn trước cuộc đời.” Quả thật, thơ ca luôn là nơi con người gửi gắm những rung động sâu xa nhất. Trong nền thi ca Việt Nam hiện đại, Hoàng Cầm là một thi sĩ giàu cảm xúc, gắn bó tha thiết với quê hương Kinh Bắc. Đoạn thơ trong bài Bên kia sông Đuống đã khắc họa sâu sắc sự biến đổi đau thương của quê hương trước và sau chiến tranh, qua đó thể hiện nỗi xót xa và tình yêu quê hương da diết của tác giả.

Hoàng Cầm là nhà thơ mang tâm hồn nhạy cảm, thơ ông giàu chất trữ tình, đậm đà bản sắc văn hóa dân gian. Bên kia sông Đuống được sáng tác trong thời kì kháng chiến chống Pháp, khi quê hương Kinh Bắc bị giặc tàn phá. Chính hoàn cảnh ấy đã khơi dậy trong lòng nhà thơ nỗi đau đớn xen lẫn niềm tự hào và tình yêu tha thiết với quê hương. Bài thơ mang cảm hứng chủ đạo là nỗi nhớ thương, xót xa trước cảnh quê hương bị giày xéo, đồng thời khắc họa vẻ đẹp thanh bình trước chiến tranh.

Mở đầu đoạn thơ là bức tranh quê hương yên bình, trù phú với những hình ảnh đậm đà bản sắc dân tộc:
“Quê hương ta lúa nếp thơm nồng
Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong…”
Những câu thơ như một khúc dạo đầu êm ái, gợi lên không gian làng quê Bắc Bộ với hương lúa nếp nồng nàn, với dòng tranh dân gian Đông Hồ rực rỡ sắc màu. Tác giả sử dụng những hình ảnh gần gũi, giàu tính biểu tượng để khắc họa một quê hương vừa bình dị vừa giàu truyền thống văn hóa. Từ “thơm nồng”, “tươi trong”, “sáng bừng” gợi nên vẻ đẹp trong trẻo, tràn đầy sức sống. Đó là một quê hương thanh bình, ấm no, là niềm tự hào sâu sắc của người con đất Kinh Bắc.

Thế nhưng, bức tranh tươi sáng ấy nhanh chóng bị thay thế bởi hiện thực đau thương của chiến tranh:
“Quê hương ta từ ngày khủng khiếp
Giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn…”
Từ “khủng khiếp” như một nhát cắt mạnh mẽ, mở ra cảnh tượng tang thương. Hình ảnh “lửa hung tàn”, “ruộng ta khô”, “nhà ta cháy” được liệt kê dồn dập, kết hợp với nhịp thơ ngắn, gấp gáp, tạo cảm giác nghẹn ngào, đau đớn. Không chỉ thiên nhiên bị tàn phá mà cả sự sống cũng bị đe dọa: “Chó ngộ một đàn / Lưỡi dài lê sắc máu”. Những hình ảnh dữ dội, ghê rợn đã tố cáo tội ác của kẻ thù và thể hiện nỗi đau xót tột cùng của nhà thơ trước cảnh quê hương bị giày xéo.

Đặc biệt, tác giả đã sử dụng hình ảnh tranh dân gian Đông Hồ để làm nổi bật sự chia lìa, tan tác:
“Mẹ con đàn lợn âm dương
Chia lìa trăm ngả
Đám cưới chuột đang tưng bừng rộn rã
Bây giờ tan tác về đâu?”
Những hình ảnh vốn tượng trưng cho cuộc sống no đủ, hạnh phúc nay lại trở thành biểu tượng của sự chia ly, đổ vỡ. Biện pháp đối lập giữa quá khứ “tưng bừng rộn rã” và hiện tại “tan tác” càng làm nổi bật sự tàn phá khốc liệt của chiến tranh. Câu hỏi tu từ “về đâu?” vang lên đầy xót xa, như một tiếng kêu đau đớn cho số phận quê hương.

Đoạn thơ không chỉ có giá trị nội dung sâu sắc mà còn giàu giá trị nghệ thuật. Ngôn từ mộc mạc mà giàu sức gợi, hình ảnh mang đậm màu sắc dân gian. Các biện pháp như liệt kê, đối lập, câu hỏi tu từ được sử dụng linh hoạt, góp phần thể hiện rõ nét sự biến đổi đối lập của quê hương trước và sau chiến tranh.

Qua đoạn thơ, Hoàng Cầm đã tái hiện chân thực và xúc động bức tranh quê hương từ thanh bình đến đau thương, qua đó thể hiện tình yêu quê hương sâu nặng và nỗi căm phẫn trước tội ác chiến tranh. Như Xuân Diệu từng nói: “Thơ là hiện thực, thơ là cuộc đời…”, đoạn thơ đã làm tròn sứ mệnh ấy khi chạm đến trái tim người đọc bằng những cảm xúc chân thành. Những vần thơ khép lại nhưng dư âm vẫn còn vang mãi, nhắc nhở mỗi chúng ta biết trân trọng hòa bình và yêu thương quê hương tha thiết hơn.

Câu 1 :
Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận .

Câu 2 :
Văn bản thể hiện thực trạng con người vô tình gây tổn thương đến thiên nhiên, vạn vật và cả những giá trị tinh thần trong cuộc sống; từ đó nhắc nhở con người cần sống tinh tế, biết yêu thương, trân trọng và nâng niu mọi điều xung quanh.

Câu 3 :
-Biện pháp tu từ: Điệp cấu trúc
-Phân tích:
+ Các cụm từ lặp lại như “quen tha thứ”, “quen độ lượng”, “quen trầm mặc”… tạo nhịp điệu nhẹ nhàng, nhấn mạnh sự bao dung, nhẫn nhịn của thiên nhiên và vạn vật.
+ Qua đó làm nổi bật sự vị tha của vạn vật, của con người, từ đó đánh thức ý thức sống nhân ái.

Câu 4 (1,0 điểm):
Tác giả nói “Thỉnh thoảng bàn chân nên bị gai đâm” vì đó là hình ảnh ẩn dụ cho những va vấp, tổn thương trong cuộc sống. Những “cú đau” ấy giúp con người giật mình nhận ra hậu quả của sự vô tâm, hiểu rằng tổn thương không hề nhỏ bé mà “rỉ máu”. Từ đó, con người sẽ sống cẩn trọng hơn, biết yêu thương, nâng niu thế giới và những người xung quanh.

Câu 5 (1,0 điểm):
Bài học ý nghĩa nhất rút ra từ văn bản là: con người cần sống biết yêu thương và trân trọng mọi điều xung quanh, dù là những điều nhỏ bé nhất. Trong cuộc sống, đôi khi chỉ một hành động vô ý, một lời nói hờ hững cũng có thể gây ra tổn thương sâu sắc cho người khác hoặc cho thiên nhiên. Vì vậy, mỗi người cần học cách sống chậm lại, suy nghĩ trước khi hành động, biết quan tâm và đặt mình vào vị trí của người khác. Đồng thời, cần giữ gìn, bảo vệ môi trường sống, bởi đó không chỉ là không gian tồn tại mà còn là nơi nuôi dưỡng tâm hồn con người. Khi biết yêu thương vạn vật và con người xung quanh, ta không chỉ làm cho thế giới trở nên dịu dàng, tốt đẹp hơn mà còn hoàn thiện chính nhân cách của mình.