Câu 1 

Con người sống trong thế giới này không chỉ với riêng mình mà còn gắn bó mật thiết với muôn loài, vì vậy biết yêu thương vạn vật là một cách sống cần thiết và có ý nghĩa. Vạn vật – từ cây cỏ, muông thú đến môi trường tự nhiên – đều góp phần duy trì sự sống và cân bằng của Trái Đất. Khi con người biết trân trọng, bảo vệ và yêu thương chúng, cũng chính là đang bảo vệ cuộc sống của chính mình. Ngược lại, sự thờ ơ, khai thác vô độ hay tàn phá thiên nhiên sẽ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng như ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu, suy giảm đa dạng sinh học. Yêu thương vạn vật không phải là điều gì lớn lao, mà bắt đầu từ những hành động nhỏ như không xả rác bừa bãi, chăm sóc cây xanh, bảo vệ động vật hay sử dụng tài nguyên hợp lí. Đồng thời, đó còn là biểu hiện của một tâm hồn nhân ái, biết sống chan hòa và có trách nhiệm. Khi con người sống tử tế với vạn vật, cuộc sống sẽ trở nên hài hòa, bền vững và tốt đẹp hơn

Câu 2

Trong nền thơ ca kháng chiến Việt Nam, bài thơ Bên kia sông Đuống của Hoàng Cầm là tiếng lòng đau xót, nhớ thương về quê hương Kinh Bắc bị tàn phá bởi chiến tranh. Đoạn thơ đã khắc họa rõ nét sự biến đổi của quê hương trước và sau chiến tranh, qua đó thể hiện tình yêu quê hương sâu nặng cùng nỗi căm thù giặc của tác giả.

Trước hết, quê hương hiện lên trong kí ức với vẻ đẹp bình yên, trù phú và đậm đà bản sắc dân tộc. Đó là một vùng quê “lúa nếp thơm nồng”, gợi lên hương vị ấm áp, thân thuộc của đồng ruộng. Không chỉ có thiên nhiên tươi đẹp, quê hương còn giàu truyền thống văn hóa với “tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong”, “màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp”. Những hình ảnh ấy không chỉ mang giá trị nghệ thuật mà còn là biểu tượng của đời sống tinh thần phong phú, của một nền văn hóa dân gian lâu đời. Tất cả tạo nên một bức tranh quê hương thanh bình, êm ả, nơi con người sống trong niềm vui lao động và sự gắn bó cộng đồng.

Thế nhưng, chiến tranh đã phá vỡ tất cả. Từ “những ngày khủng khiếp”, quê hương không còn là miền yên bình mà trở thành nơi đau thương, tang tóc. Những hình ảnh “ruộng ta khô”, “nhà ta cháy” cho thấy sự tàn phá nặng nề của giặc đối với cuộc sống vật chất của người dân. Không chỉ dừng lại ở đó, chiến tranh còn gây ra những mất mát to lớn về con người: “mẹ con đàn lợn âm dương / chia lìa trăm ngả”. Hình ảnh ẩn dụ đầy ám ảnh ấy gợi lên cảnh gia đình ly tán, sự sống và cái chết bị chia cắt. Những nét đẹp văn hóa cũng bị hủy hoại: “tranh Đông Hồ” – biểu tượng của truyền thống – giờ đây nhuốm màu tang thương. Đặc biệt, câu hỏi “Đám cưới chuột đang tưng bừng rộn rã / Bây giờ tan tác về đâu?” như một tiếng nấc nghẹn ngào, thể hiện nỗi xót xa trước sự mất mát không gì bù đắp nổi.

Sự đối lập giữa hai bức tranh trước và sau chiến tranh được thể hiện rõ nét, tạo nên hiệu quả nghệ thuật mạnh mẽ. Nếu trước chiến tranh là những gam màu tươi sáng, ấm áp thì sau chiến tranh là những gam màu u tối, đau thương. Qua đó, tác giả không chỉ tố cáo tội ác của kẻ thù mà còn bộc lộ tình yêu quê hương tha thiết. Chính tình yêu ấy khiến nỗi đau càng trở nên sâu sắc, da diết hơn.

Đoạn thơ còn cho thấy giá trị nhân văn sâu sắc: chiến tranh không chỉ phá hủy vật chất mà còn hủy hoại cả đời sống tinh thần, văn hóa của con người. Vì vậy, khát vọng hòa bình, mong muốn gìn giữ quê hương trở nên tha thiết hơn bao giờ hết.

Tóm lại, bằng giọng thơ giàu cảm xúc và hình ảnh giàu sức gợi, Hoàng Cầm đã khắc họa thành công sự biến đổi đau thương của quê hương trước và sau chiến tranh. Đoạn thơ không chỉ là lời tố cáo chiến tranh mà còn là bản tình ca sâu lắng về quê hương, đất nước.

Câu 1:Phương thức biểu đạt : Biểu cảm

Câu 2:Nội dung của văn bản: thể hiện suy ngẫm về những tổn thương mà con người vô tình gây ra cho thiên nhiên, cuộc sống và cả những điều đẹp đẽ, mong manh xung quanh. Từ đó, tác giả nhắc nhở con người cần sống nhẹ nhàng, biết trân trọng, yêu thương và nâng niu mọi giá trị, đồng thời đôi khi phải “bị gai đâm” (trải qua va vấp, đau đớn) để nhận ra và thức tỉnh về cách sống của mình

Câu 3: Biện pháp tu từ: Điệp cấu trúc (điệp ngữ) kết hợp với nhân hóa.

Tác dụng:-Tạo nhịp điệu nhẹ nhàng, giàu cảm xúc.

- Nhấn mạnh vẻ đẹp bao dung, nhẫn nại của thiên nhiên và cuộc đời.

-Qua đó làm nổi bật sự đối lập: con người thường vô tình gây tổn thương, trong khi vạn vật lại luôn vị tha → gợi suy ngẫm, thức tỉnh con người sống nhân ái hơn.

Câu 4:Tác giả nói “Thỉnh thoảng bàn chân nên bị gai đâm” vì:

- “Gai đâm” là ẩn dụ cho những va vấp, tổn thương trong cuộc sống.

- Những trải nghiệm đau đớn đó giúp con người giật mình nhận ra sai lầm, biết mình đã vô tình làm tổn thương người khác hay những điều xung quanh.

-Nhờ vậy, con người trưởng thành hơn, sống cẩn trọng, biết yêu thương và trân trọng hơn.

Câu 5: Bài học:Con người cần sống nhẹ nhàng, ý thức và trách nhiệm hơn với mọi thứ xung quanh, từ thiên nhiên đến con người. Đồng thời, hãy trân trọng những va vấp trong cuộc sống, vì chính những “vết gai đâm” ấy giúp ta thức tỉnh, hoàn thiện bản thân và sống nhân ái hơn