Câu 1 :

Con người không tồn tại tách biệt mà luôn gắn bó mật thiết với thế giới xung quanh, vì vậy việc biết yêu thương vạn vật là điều vô cùng cần thiết. Yêu thương vạn vật trước hết là biết trân trọng thiên nhiên, cây cối, muông thú và cả những điều nhỏ bé trong cuộc sống. Khi con người sống có tình yêu thương, ta sẽ biết giữ gìn môi trường, không tàn phá thiên nhiên và hạn chế gây tổn hại đến các loài sinh vật khác. Điều đó không chỉ giúp cuộc sống trở nên hài hòa, bền vững mà còn nuôi dưỡng tâm hồn con người trở nên nhân ái, tinh tế hơn. Ngược lại, nếu con người sống vô cảm, chỉ biết khai thác và hủy hoại vạn vật thì chính chúng ta sẽ phải gánh chịu hậu quả như ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu hay sự mất cân bằng sinh thái. Yêu thương vạn vật cũng chính là yêu thương cuộc sống của mình. Vì thế, mỗi người cần hình thành ý thức sống chan hòa với thiên nhiên, bắt đầu từ những hành động nhỏ như bảo vệ cây xanh, không xả rác bừa bãi và đối xử nhân văn với mọi sinh vật xung quanh.

⸻

Câu 2 :

Trong nền thơ ca kháng chiến chống Pháp, Hoàng Cầm là một trong những nhà thơ tiêu biểu với giọng điệu trữ tình, giàu cảm xúc. Đoạn thơ trong bài “Bên kia sông Đuống” đã khắc họa rõ nét sự biến đổi đau xót của quê hương trước và sau chiến tranh, qua đó thể hiện tình yêu quê hương sâu nặng của tác giả.

Trước hết, đoạn thơ mở ra một bức tranh quê hương thanh bình, trù phú và đậm đà bản sắc dân tộc. Hình ảnh “lúa nếp thơm nồng” gợi lên một vùng quê giàu có, ấm no, nơi con người sống gắn bó với ruộng đồng. Không chỉ có vậy, quê hương còn hiện lên qua nét đẹp văn hóa truyền thống với “tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong”. Những bức tranh dân gian không chỉ là sản phẩm nghệ thuật mà còn là biểu tượng của đời sống tinh thần, của cái đẹp bình dị mà rực rỡ. Câu thơ “Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp” đã khẳng định sức sống mãnh liệt của văn hóa dân tộc, khiến bức tranh quê hương trở nên vừa gần gũi vừa thiêng liêng. Tất cả tạo nên một không gian yên bình, tươi sáng, chan chứa niềm tự hào và tình yêu của tác giả dành cho quê hương.

Thế nhưng, chiến tranh đã phá vỡ tất cả. Từ “từ ngày khủng khiếp” như một dấu mốc đau thương, mở ra sự chuyển biến dữ dội của bức tranh quê hương. Hình ảnh “giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn” gợi ra sự tàn phá khốc liệt, dữ dội của kẻ thù. Những câu thơ ngắn, dồn dập như “Ruộng ta khô / Nhà ta cháy” đã diễn tả trực tiếp nỗi đau mất mát, khi những gì thân thuộc nhất đều bị hủy hoại. Không chỉ thiên nhiên, cuộc sống con người cũng bị đẩy vào cảnh tang thương với những hình ảnh đầy ám ảnh như “chó ngộ một đàn / lưỡi dài lê sắc máu”. Cách miêu tả giàu tính biểu cảm khiến kẻ thù hiện lên như những con quỷ dữ, tàn bạo và phi nhân tính.

Đặc biệt, tác giả đã sử dụng những hình ảnh mang tính biểu tượng của văn hóa dân gian như “mẹ con đàn lợn âm dương” hay “đám cưới chuột” để làm nổi bật sự tan hoang của quê hương. Nếu trước đây, những hình ảnh ấy tượng trưng cho cuộc sống no đủ, vui tươi thì nay lại rơi vào cảnh “chia lìa trăm ngả”, “tan tác về đâu?”. Câu hỏi tu từ ở cuối đoạn thơ như một tiếng kêu đau đớn, xót xa trước cảnh quê hương bị giày xéo, mất mát đến tận cùng. Sự đối lập giữa quá khứ tươi đẹp và hiện tại đau thương càng làm nổi bật bi kịch mà chiến tranh gây ra.

Qua đoạn thơ, Hoàng Cầm không chỉ tái hiện sự biến đổi của quê hương mà còn bộc lộ tình yêu tha thiết và nỗi đau sâu sắc trước cảnh đất nước bị tàn phá. Đồng thời, đó cũng là lời tố cáo mạnh mẽ tội ác của chiến tranh, khơi dậy trong lòng người đọc ý thức trân trọng hòa bình.
Tóm lại bằng giọng thơ giàu cảm xúc hỉnh ảnh nghệ thuật đối lập đặc sắc

Câu 1 (0,5đ):
- Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận (kết hợp biểu cảm).

Câu 2 :
- Nội dung:
Văn bản nói về những tác động qua lại giữa con người và thế giới xung quanh, nhấn mạnh rằng con người đôi khi vô tình gây tổn thương cho vạn vật và chính mình. Từ đó gửi gắm thông điệp: hãy sống tinh tế, ý thức hơn và chấp nhận những va vấp để trưởng thành

Câu 3:
-Biện pháp tu từ trong đoạn (7): Điệp cấu trúc + liệt kê (“Những… quen…”, “Những… không…” lặp lại nhiều lần).

-Tác dụng:

* Tạo nhịp điệu dồn dập, giàu cảm xúc.
* Nhấn mạnh sự quen thuộc, lặng lẽ, bao dung của thế giới.
* Làm nổi bật sự đối lập: thiên nhiên âm thầm chịu đựng, không oán trách con người.

Câu 4
-Vì sao nói “thỉnh thoảng bàn chân nên bị gai đâm”?

- Ý nghĩa:

* “Gai đâm” là ẩn dụ cho những khó khăn, tổn thương trong cuộc sống.
* Tác giả muốn nói: con người không nên sống quá êm đềm, vô cảm, mà cần trải qua va vấp.
* Những tổn thương giúp ta:
* Nhận ra giá trị của cuộc sống
* Biết cẩn trọng, trưởng thành hơn
* Biết trân trọng những điều xung quanh

Đây là lời nhắc: đau một chút để tỉnh ra và sống sâu sắc hơn.
Câu 5: Từ văn bản ta rút ra bài học rằng mỗi người cần sống có ý thức , biế yêu thương và hạn chế gấy tổn thương đến người khác cũng như môi trường xung quanh.Đồng thời chúng ta cũng không nên né tránh khó khắn bởi những va vấp và thử thách chính là điều giúp ta trưởng thành hoàn thiện bản thân và sống sâu sắc hơn.