Câu 1: Trong nhịp sống hiện đại đầy xô bồ và vội vã này, con người dường như đang đang dần đánh mất đi sợi dây kết nối với xung quanh. Việc biết yêu thương vạn vật không còn đơn thuần chỉ đại diện cho một hành động nhân đạo nữa, mà nó là lời kêu gọi cho sự thức tỉnh của lương tri để đứng trước hành động cứu lỗi tâm hồn khỏi sự chai sạn vô cảm. Chỉ khi ta biết trân trọng một nhành hoa, biết "đau" trước một dòng sông đang cạn kiệt, thì đến lúc ta tự nhận ra mình không phải là duy nhất, con người không phải là chủ thể độc tôn đứng trên đỉnh chuỗi thức ăn mà là một phần nhỏ bé của hệ sinh thái đại ngàn. Sự yêu thương ấy chính là cái "giật mình" càn thiết để ta thoát ra khỏi trạng thái "yên chí" vô tâm, để từ đó sống chậm lại lắng nghe và thấu cảm thế giới xung quanh ta. Bởi suy cho cùng, chỉ khi ta biết nâng niu vạn vật thì chính là lúc ta biết bảo vệ chính mái nhà chung "trái đất" này, cũng chính là cách tự cứu lấy mình. Chỉ khi bản thân nuôi dưỡng một trái tim nhân ái, từ đấy biết xót thương, biết đồng cảm để tâm hồn mềm mại hơn, việc nâng niu vạn vật chính là "bài tập" mỗi ngày giữ cho trái tim không bị mài mòn chai sạn trước cuộc đời. Và đó cũng chính là thước đo của lối sống chuẩn mực hiện đại: sống biết cảm nhận thay vì hời hợt vô cảm với mọi thứ xung quanh mình, có trách nhiệm với từng việt nhỏ nhặt nhất, và biết sống một cách văn minh từ việc biết cách nâng niu cả những điều bé nhỏ nhất trong vạn vật.

Câu 2: Nếu văn bản của Chu Văn Sơn là tiếng chuông cảnh tỉnh ta về sự vô tâm của con người trước sự bao dung của thiên nhiên vạn vật, thì trong đoạn thơ " Bên kia sông Đuống" của Hoàng Cầm lại là một " tiếng nấc rỉ máu" trước những tổn thương tàn khốc của quê hương thời loạn lạc thời bấy giờ. Bằng một trái tim chan chứa tình cảm sâu đậm cho quê hương, cho dân tộc, nhà thơ đã tái hiện trọn vẹn nỗi đau xót về một vùng đất bên kia con sống Đuống đã từng đong đầy một mảnh đất trù phú, một văn hóa rực rỡ giờ đây chỉ còn cạn lại một thực tại tan tác, chia lìa trăm ngã dưới gót giày của bọn giặc xâm lược.

Ngược dòng ký ức, quê hương bên kia sông Đuống qua lăng kính của tác giả Hoàng Cầm hiện lên với tất cả vẻ trù phú và một nền văn hóa rực rỡ nghìn đời. Đó là vùng đất được ươm mầm hương vị của "lúa nếp thơm nồng" đồng quê, vẻ đẹp ấy không chỉ nằm ở hiện vật mà còn tỏa sáng từ chiều sâu văn hóa qua hình ảnh "Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong. Cụm từ "màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp" qua những gam màu "tươi trong" " sáng bừng" ấy gợi lên một không gian thanh bình và đầy sức sống , nó không chỉ đơn thuần là tả chất liệu hội họa thêu dệt từ bao tinh hoa của văn hóa dân gian nghìn năm lịch sử nước nhà, mà còn là biểu tưởng của niềm tự hào, là phần linh hồn tinh túy nhất của người dân Việt Nam được kết tinh qua bao thế hệ .

Dẫu vậy, sự thanh bình ấy đã bị xé toạt bởi những gót dày giặc ngoại xâm kéo theo ngọn lửa hung tàn dày đặc. Chiên tranh ập đến như một con lũ hung tàn, khiến quê hương phải chịu cảnh oằn mình trong những "ngày khủng khiếp". Tác giả đã miêu tả cảnh nặng nề qua những hình ảnh đầy ám ảnh mà đau xót "ruộng ta khô","nhà ta cháy". Nếu đầu đoạn thơ được miêu tả trong sắc màu tươi "sáng bừng" thì nay chỉ còn lại ánh lửa tàn bạo của quân thù, đặc biệt sự đối lập được gợi lên qua "lưỡi dài lê sắc máu" với cái "nét tươi trong" của tranh Đông Hồ đã khắc họa rõ nét cái sự va đạp tàn khốc khủng khiếp của chiến tranh giữa cái thiện ác, giữa cái gốc văn hóa nước nhà và sự hủy diệt. Đa đớn thay ảnh " mẹ con đàn lợn" vốn là biểu tượng của sự sung túc sinh sôi nảy nở và sự sum vầy, nay chỉ còn sự tan rã, mất mát chia lìa âm-dương.

Qua những dòng thơ được tác giả viết nên từ những tiếng khóc tan thương với một câu hỏi tu từ nhứt nhối "bây giờ tan tác về đâu?". Câu hỏi như một cú "gai đâm" vào tâm thức mỗi người đọc, bược ta phải giật mình trước sự tàn khốc của chiến tranh. Bộc lộ nỗi bơ vơ, lạc lõng của những con người "kiệt cùng" mất đi quê hương và sự căm phẫn tột đột trước kẻ thù đã dày xéo lên xương máu đồng bào và quê nhà.

Sự tương phản của hai kết quả: trước và sau chiến tranh mà Hoàng Cẩm đã dệt nên từng vần thơ đầu máu và nước mắt. Đoạn thơ không chỉ là bản cáo trạng đanh thép đóng đinh những tội ác của quân giặc mà tác giả muốn gửi gắm mà nó còn là một minh chứng cho một nỗi niềm thương nhớ và một tình yêu quê hương da diết. Qua đó, đánh thức mỗi đọc giả thêm trân trọng va nâng niu những giá trị văn hóa truyền thống qua hàng ngàn năm văn hiến, chỉ khi ta biết đau trước sự tàn phá của chiến tranh để lại, ta mới càng thêm khát khao và trân trọng vẻ đẹp trường tồn của hòa bình mà ông cha ta đã đánh đổi bằng cả mồ hôi và xương máu.

Câu 1: Phương thức biểu đạt chính là biểu cảm.

Câu 2: Nội dung của văn bản nói về sự vô tâm của con người khi vô tình gây ra những tổn thương cho thiên nhiên và cuộc sống. Qua đó tác giả muốn khẳng định tầm quan trọng của sự thấu cảm, con người cần biết "đau" trước nỗi đau của vạn vật để phá tan sự chai lì cảm xúc ấy. Từ đó hướng tới lối sống nhân văn, sống có trách nhiệm và biết trân trọng giá trị cuộc sống hơn.

Câu 3: Biện pháp tu từ điệp cấu trúc: "những...quen..." kết hợp với nhân hóa nhấn mạnh sự bao dung, cam chịu và nhẫn nại vô hạn của tạo hóa thiên nhiên trước những ảnh hưởng tác động tiêu cực của con người. Tạo nhịp điệu chậm rãi mà trầm lắng như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng mà thấm thía, nó làm nổi bật sự đối lập gay gắt giữa một bên là sự độ lượng bao dung của thế giới và một bên là sự vô tình của con người, qua đó khơi dậy lương tâm của con người và sự hối lỗi ăn năn của người đọc.

Câu 4: Có thể nói, hình ảnh "gai đâm" là ẩn dụ cho những va chạm, nỗi đau đến từ những thách thức của cuộc đời, là những biến cố trong cuộc sống. Khi sống quá lâu trong sự bình yên, con người dễ trở nên tự mãn và vô cảm với mọi thứ. Những cú "gai đâm" ấy sẽ giúp ta phải "giật mình"dừng lại, thoát khỏi trạng thái vô cảm để nhìn nhận lại thực tại. Chỉ khi tự mình nếm trải " tổn thương rỉ máu", ta mới có thể hiểu được nỗi đau mà bản thân đã gây ra cho kẻ khác, giúp tâm hồn được thanh lọc và trở nên đồng cảm và biết yêu thương, bao hơn với thế giới này.

Câu 5: Trong cuộc sống hiện đại xô bồ mà vội vã đầy biến động, chúng ta thường vô tình giẫm đạp lên những giá trị tốt đẹp hoặc chính tay mình làm tổn thương người khác mà không hay biết rằng. Và qua văn bản trên, mỗi người chúng đều tự mình ngộ ra bài học đắt giá rằng trong mỗi người chúng cần giữ cho mình một tâm hồn thấu cảm, biết quan sát và biết "đau" trước những điều không may của thế giới vạn vật quanh mình. Đừng để sự tiện nghi yên bình và thói quen làm tâm hồn mình chai sạn để rồi vô cảm với mọi thứ, mà hãy học cách trân trọng sự bao dung của thiên nhiên và sống sao cho xứng đáng với sự bao dung ấy.