II. Viết

Câu 1:

Yêu thương vạn vật không chỉ là thước đo của lòng nhân ái mà còn là nền tảng của sự sống bền vững. Yêu thương vạn vật chính là sự trân trọng, nâng niu không chỉ với con người mà còn với thiên nhiên, cỏ cây, những loài vật xung quanh ta. Biết yêu thương vạn vật sẽ tạo nên sự gắn kết, vì con người chính là một phần của tự nhiên, nên khi ta làm đau vạn vật cũng chính là đang làm tổn thương môi trường sống của chính mình. Yêu thương vạn vật giúp tâm hồn ta trở nên đẹp hơn, bớt đi sự ích kỷ trong nhận thức và hành động, giúp ta thấy hiểu và biết yêu thương. Nếu ta sống vô cảm và lạnh nhạt trước vạn vật thì vạn vạn vật cũng sẽ vô cảm và lạnh nhạt lại với ta. Những hành động ta thể hiện với thiên nhiên sẽ mang lại những điều tích cực hay tiêu cực sẽ phụ thuộc vào chính hành động và ý thức của mỗi chúng ta. Vì vậy ta hãy biết sống có trách nhiệm hơn, yêu thương vạn cật cũng chính là yêu thương bản thân mình. Hãy bắt đầu từ những việc nhỏ nhất như trồng một mầm cây, hay bảo vệ một con vật nhỏ để trái tim ta luôn ấm áp.

Câu 2:

Hoàng Cầm là người con hào hoa của vùng đất Kinh Bắc, nơi có dòng sông Đuống trôi nghiêng thơ mộng và những giá trị văn hóa dân gian rực rỡ. Bài thơ "Bên kia sông Đuống" được ông sáng tác trong nỗi đau đớn xót xa khi nghe tin quê hương bị giặc Pháp tàn phá. Đoạn thơ dưới đây là một bức tranh tương phản đầy ám ảnh, thể hiện sự biến đổi dữ dội của quê hương từ thuở thanh bình, rực rỡ đến cảnh tượng tan tác trong lửa đạn chiến tranh. Trước khi giặc đến, quê hương Kinh Bắc hiện lên trong tâm tưởng nhà thơ với tất cả vẻ đẹp trù phú và đậm đà bản sắc dân tộc: "Quê hương ta lúa nếp thơm nồng Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp" Cái "hồn" của quê hương trước hết được cảm nhận qua khứu giác với mùi "lúa nếp thơm nồng" – biểu tượng của sự no ấm, bình dị. Nhưng đặc sắc hơn cả là vẻ đẹp của văn hóa truyền thống qua dòng tranh Đông Hồ. Những tính từ "tươi trong", "sáng bừng" không chỉ miêu tả màu sắc vật lý của bức tranh mà còn gợi ra một không gian tinh thần rạng rỡ, đầy sức sống. "Màu dân tộc" ấy chính là màu của hồn quê, của niềm tự hào về một nền nghệ thuật dân gian thanh cao, thuần khiết. Thế nhưng, thực tại phũ phàng đã dập tắt màu sáng bừng ấy bằng "ngày khủng khiếp". Sự biến đổi của quê hương bắt đầu từ hình ảnh đối lập dữ dội: "Giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn Ruộng ta khô Nhà ta cháy" Nếu trước đó là hương thơm và màu sắc tươi sáng, thì giờ đây chỉ còn "lửa hung tàn" và sự hủy diệt. Những động từ mạnh và tính từ như "khô", "cháy", "ngùn ngụt" vẽ nên một khung cảnh xơ xác. Sự sống bị triệt hạ đến tận cùng qua hình ảnh ẩn dụ đầy rùng rợn: "Chó ngộ một đàn / Lưỡi dài lê sắc máu". Đây là hình ảnh tố cáo trực diện sự tàn bạo, mất nhân tính của quân thù đã biến vùng đất hiền hòa thành chốn "kiệt cùng ngõ thẳm bờ hoang". Đau xót nhất trong sự biến đổi này chính là sự tan rã của những biểu tượng văn hóa và tình thân: "Mẹ con đàn lợn âm dương Chia lìa trăm ngả Đám cưới chuột đang tưng bừng rộn rã Bây giờ tan tác về đâu?"

Tác giả đã rất tài tình khi mượn chính những hình ảnh trong tranh Đông Hồ để nói về nỗi đau thực tại. "Đàn lợn âm dương" vốn là biểu tượng của sự sinh sôi, sum vầy, nay lại "chia lìa trăm ngả" – một cách nói ẩn dụ cho những gia đình bị ly tán. Câu hỏi tu từ kết thúc đoạn thơ "Bây giờ tan tác về đâu?" như một tiếng kêu than bàng hoàng trước sự tan vỡ của những gì đẹp đẽ nhất. Cảnh "tưng bừng rộn rã" xưa kia giờ chỉ còn là dư âm đau đớn giữa thực tại tan tác. Bằng nghệ thuật tương phản đối lập kết hợp với ngôn ngữ thơ giàu tính tạo hình, Hoàng Cầm đã khắc họa sâu sắc bi kịch của quê hương trong chiến tranh. Sự biến đổi từ "sáng bừng" đến "tan tác" không chỉ là sự thay đổi về diện mạo vật chất mà còn là sự tổn thương sâu sắc về tâm hồn dân tộc. Qua đoạn thơ, người đọc không chỉ thấy được sự tàn khốc của chiến tranh mà còn cảm nhận được tình yêu quê hương thiết tha, mãnh liệt của tác giả. Đó là lời nhắc nhở chúng ta về giá trị của hòa bình và trách nhiệm giữ gìn những nhịp cầu văn hóa bền vững của dân tộc trước mọi bão giông thời đại.

I. Đọc hiểu

Câu 1:

Phương thức biểu đạt chính trong văn bản là nghị luận

Câu 2:

Nội dung của văn bản thể hiện cho ta thấy sự hối lỗi của con người trước những hành động vô tình làm tổn thương vạn vật xung quanh. Qua đó, tác giả đã khắc họa sâu sắc, ca ngợi đức tính bao dung của thiên nhiên và nhắc nhở chúng ta hãy sống và hành động có ý thức, có trách nhiệm, giàu tình thương hơn.

Câu3:

- Biện pháp tu từ trong đoạn (7) là nhân hóa

- Được biểu hiện ở " mặt đất ngàn đời quen tha thứ ", " đại dương bao la quen độ lượng ", " cánh rừng mênh mông quen trầm mặc ", " những dòng sông quen chảy xuôi " ," những hồ đầm quen nín lặng ", " những nẻo đường quen nhẫn nhịn ", " những góc vườn quen che giấu"," những thảm rêu vốn không biết dỗi hờn", " những đoá hoa không bao giờ chì chiết", " những giấc mơ chỉ một mực bao dung", " những yêu thương không bao giờ trả đũa".

- Tác dụng về nghệ thuật: làm cho đoạn văn trở nên sinh động, giàu sức gợi hình, gợi cảm. Tăng sức truyền cảm cho văn bản.

- Tác dụng về nội dung: giúp cho thiên nhiên, vạn vật trở nên sâu lắng, có hồn hơn, có sức sống như là con người. Nhân mạnh sự bao dung, lòng vị tha cao cả của thiên nhiên trước những sai lầm của con người

Câu 4:

Tác giả nói như vậy chính là vì tác giả muốn cảnh tỉnh chúng ta. " Gai đâm'' gây ra nỗi đai khiến ta phải giật mình và dừng lại. Muốn con người chúng ta hãy thức tỉnh sau những lỗi lầm, sống vô tâm, hời hợt với thiên nhiên, với mọi vật xung quanh. Bên cạnh đó tác giả còn thể hiện sự đồng cảm với thiên nhiên, khi ta tự mình cảm nhận nỗi đau thì ta mới có thể hiểu được nó, những nỗi đau mà mình đã từng vô tình gây ra cho mọi thứ xung quanh. Nhắc nhở chúng ta hãy sống chậm lại để biết thấu hiểu và nhìn nhận lại hành động và đặc biệt là biết trân trọng những giá trih tốt đẹp quanh ta.

Câu 5:

Bài học ý nghĩa nhất mà em rút ra được từ văn bản đó chính là sự bao dung. Bao dung không đơn thuần là sự tha thứ, mà bắt nguồn từ việc ta biết đặt mình vào vị trí vạn vật để biết cảm thông với chúng. Bao dung chính là sức mạnh của sự chữa lành, một xã hội thiếu đi sự bao dung thì sẽ lạnh dần, trở nên khô khốc và dễ đổ vỡ. Nó tạo nên sợi dây kết nối vô hình hưng bền chặt giữa con người với con người, hay giữa thiên nhiên với con người. Chính vì thế mỗi chúng ta hãy nên học và rèn luyện đức tính này, bởi học sống bao dung chính là học cách sống rộng lượng như đại dương và trầm mặc như cánh rừng. Đó chính là hành trình rèn luyện để trái tim ta biết cảm thông, trở nên đẹp hơn và có ý nghĩa hơn từng ngày.