Câu 1:

Phương thức biểu đạt chính trong văn bản là: Nghị luận

Câu 2:
Văn bản thể hiện suy ngẫm về việc con người vô tình hoặc thờ ơ gây ra những tổn thương cho thế giới xung quanh. Qua đó, tác giả nhắc nhở mỗi người cần sống tinh tế, biết yêu thương, trân trọng và nâng niu mọi giá trị trong cuộc sống.

Câu 3:
Trong đoạn (7), tác giả sử dụng biện pháp tu từ nhân hóa qua: “mặt đất… quen tha thứ”, “đại dương… quen độ lượng”, “cánh rừng… quen trầm mặc”…

Tác dụng:

-Giúp câu văn tăng sức gợi hình gợi cảm, thêm tính biểu đạt cho đoạn văn

-Làm nổi bật sự vị tha, bao dung và còn là che chở của thiên nhiên.

qua đó gián tiếp phê phán sự vô tâm của con người và khơi gợi ý thức sống có trách nhiệm hơn.

Câu 4:

Tác giả nói “Thỉnh thoảng bàn chân nên bị gai đâm” vì đó là một cách nói ẩn dụ nhằm nhắc nhở con người cần có những trải nghiệm đau đớn, va vấp để nhận ra hậu quả của việc gây tổn thương. Khi “bị gai đâm”, ta mới “giật mình” hiểu rằng mọi tổn thương đều gây “rỉ máu”, từ đó biết sống cẩn trọng, biết yêu thương và tránh làm đau người khác cũng như thế giới xung quanh.

Câu 5:
Bài học ý nghĩa nhất rút ra là: con người cần sống tinh tế, biết yêu thương và có trách nhiệm với mọi thứ quanh mình. Mỗi hành động dù nhỏ cũng có thể gây tổn thương, vì vậy hãy biết trân trọng thiên nhiên, quan tâm đến cảm xúc của người khác và sống chậm lại để không vô tình làm đau những điều mong manh trong cuộc sống.

Câu 1:

Trong hành trình làm người, học cách yêu thương không chỉ dành cho con người mà còn cho muôn loài, vạn vật là một giá trị bền vững, nuôi dưỡng tâm hồn và giữ gìn sự sống trên Trái Đất. Yêu thương vạn vật là thái độ trân trọng, bảo vệ và sống hài hòa với thiên nhiên, động vật, cây cỏ và môi trường sống quanh ta. Mà ta có thể thực hành qua việc không xả rác bừa bãi, chăm sóc cây xanh, đối xử nhân ái với động vật, tiết kiệm tài nguyên. Khi con người biết yêu thương vạn vật, ta không chỉ bảo vệ hệ sinh thái, cội nguồn sinh dưỡng mà còn nuôi dưỡng lòng trắc ẩn, dần bớt sự ích kỉ và bạo lực trong xã hội. Thực tế đã chứng minh, nhà khoa học Jane Goodall dành cả đời nghiên cứu và bảo vệ tinh tinh, góp phần thay đổi nhận thức của nhân loại về quyền sống của động vật. Tuy nhiên, vẫn có người thờ ơ, khai thác thiên nhiên vô độ, tàn nhẫn với muông thú vì lợi ích trước mắt—đó là biểu hiện đáng phê phán. Không những như thế, yêu thương vạn vật cũng chính là yêu thương tương lai của chính mình, bởi con người không thể tồn tại tách rời thiên nhiên. Qua đó, khi ta biết yêu thương vạn vật là thước đo của một nhân cách đẹp. Mỗi chúng ta cần bắt đầu từ những hành động nhỏ nhất để gìn giữ sự sống và làm cho thế giới trở nên nhân ái hơn.

Câu 2:

Trong dòng chảy của thơ ca kháng chiến, đoạn trích “Bên kia sông Đuống” đã khắc họa sâu sắc nỗi đau mất mát của quê hương trong chiến tranh, đồng thời làm nổi bật sự biến đổi đối lập giữa quá khứ thanh bình và hiện tại tan hoang. Qua những hình ảnh giàu sức gợi, nhà thơ đã dựng lên bức tranh quê hương vừa đẹp đẽ, trù phú, vừa đau thương, đổ nát.

Với ngòi bút giản dị mà sâu sắc của Hoàng Cầm, quê hương hiện lên trong hồi ức là một miền đất yên bình, đậm đà bản sắc dân tộc. Hình ảnh “lúa nếp thơm nồng” gợi ra một cuộc sống no đủ, ấm áp, thấm đẫm hương vị quê nhà. Không chỉ có đời sống vật chất, đời sống tinh thần của người dân cũng rất phong phú với “tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong”, “màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp”. Những câu thơ không chỉ tả thực mà còn chứa đựng niềm tự hào về truyền thống văn hóa lâu đời. Tất cả tạo nên một bức tranh quê hương trù phú, thanh bình, mang vẻ đẹp giản dị mà bền vững.

Thế nhưng, tất cả đã thay đổi khi chiến tranh ập đến. Chỉ với cụm từ “từ ngày khủng khiếp”, nhà thơ đã mở ra một bước ngoặt đầy ám ảnh. Hình ảnh “giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn” diễn tả sự tàn phá dữ dội của chiến tranh. Những câu thơ ngắn, dồn dập: “Ruộng ta khô/ Nhà ta cháy”như những nhát cắt đau đớn vào hiện thực, cho thấy sự mất mát toàn diện cả về vật chất lẫn tinh thần. Không gian quen thuộc của làng quê giờ đây trở nên hoang tàn, đáng sợ với hình ảnh “chó ngộ một đàn / lưỡi dài lê sắc máu”, gợi lên sự man rợ, ghê rợn của kẻ thù.

Đặc biệt, tác giả đã sử dụng những hình ảnh trong tranh dân gian để nhấn mạnh sự chia lìa, tan tác. “Mẹ con đàn lợn âm dương / chia lìa trăm ngả” không chỉ là hình ảnh cụ thể mà còn mang ý nghĩa biểu tượng cho sự ly tán của con người trong chiến tranh. “Đám cưới chuột đang tưng bừng rộn rã / bây giờ tan tác về đâu?” là câu hỏi đau xót, thể hiện sự tiếc nuối về một cuộc sống yên vui đã mất. Song còn cho ta thấy được sự yêu thương những nghệ thuật truyền thống dân gian của nhà thơ. Sự đối lập giữa quá khứ và hiện tại càng làm nổi bật nỗi đau của quê hương khi bị chiến tranh tàn phá ác liệt.

Qua đoạn thơ, có thể thấy sự biến đổi của quê hương không chỉ là sự thay đổi về cảnh vật mà còn là sự đổ vỡ của những giá trị văn hóa, tinh thần. Từ một miền quê thanh bình, giàu đẹp, quê hương đã trở thành vùng đất hoang tàn, đầy mất mát. Điều đó không chỉ tố cáo tội ác của chiến tranh mà còn thể hiện tình yêu quê hương sâu sắc, nỗi xót xa, đau đớn của tác giả trước cảnh quê hương hiu tàn, đổ vỡ.

Mà vì thế đoạn thơ đã khắc họa thành công hai bức tranh đối lập về quê hương trước và sau chiến tranh. Qua đó, nhà thơ không chỉ bày tỏ nỗi đau mà còn khơi dậy lòng căm thù giặc và ý thức bảo vệ quê hương. Người đọc từ đó càng thêm trân trọng hòa bình, biết yêu quý và gìn giữ những giá trị tốt đẹp của cuộc sống hôm nay.

Đồng thời, bằng thể thơ tự do, hình ảnh, ngôn ngữ thơ giản dị, cùng với những thủ pháp nghệ thuật. Xen lẫn những chất liệu dân gian đặc sắc càng tôn lên vẻ đẹp của quê hương trong thuở mưa bom bão đạn. Không những như thế, qua đoạn trích nhà thơ đã khơi gợi cho mỗi chúng ta về niềm yêu quê hương, xứ sở bởi những giá trị nhân văn, bất hủ của nó. Như Sedrin từng trăn trở rằng: "Văn chương nằm ngoài định luật của sự băng hoại. Chỉ mình nó không thừa nhận cái chết".