Bài thơ "cảnh ngày hè" của Nguyễn Trãi là một bức tranh thiên nhiên mùa hè sống động, tươi đẹp, đồng thời thể hiện tâm hồn thanh cao và tấm lòng ưu dân ái quốc sâu sắc của nhà thơ. Bức tranh thiên nhiên mùa hè rực rỡ đầy sức sống, cảnh vật ngày hè hiện qua những hình ảnh giản dị, quen thuộc đầy màu sắc và sức sống mãnh liệt . Bức tranh cuộc sống đời thường thành bình, âm thanh cuộc sống lao động được tái hiện chân thực ,gần gũi .Tấm lòng ưu dân ái quốc hai câu thơ cuối là điểm nhấn , bộc lộ trực tiếp tư tưởng lớn của nhà thơ. Thơ là sự kết hợp hài hòa giữa nghệ thuật miêu tả thiên nhiên và bộc lộ tâm tình , cho thấy một tâm hồn thi sĩ tinh tế , nhạy cảm và một nhân cách vĩ đại luôn đau đáu vì dân vì nước.

Nguyễn bỉnh Khiêm là một bậc khiến Triết có lối sống thanh cao, lánh đục tìm trong và ung dung tự tại, không màng danh lợi , phú quý, giữ được sự bình yên trong tâm hồn giữa cuộc đời xô bồ. Ông chọn cuộc sống giản dị gần gũi với thiên nhiên xa rồi trốn quan trường lao xao, bon chen danh lợi. Sống nương theo tự nhiên ăn uống dân dã ,tìm niềm vui trong lao động nhẹ nhàng , cuộc sống thanh cao giản dị . Trí tuệ Uyên thâm nhìn thấu sự đời, xem danh lợi Như giấc chiêm bao lựa chọn lối sống "nhàn" để di dưỡng tinh thần . Khí phách hiên ngang sống theo cách riêng " thơ thẩn"giữ cốt cách cao đẹp mà không bị dòng đời cuốn trôi . Đó là tâm thế "ăn bần lạc đạo " hòa hợp với tự nhiên , thể hiện tâm hồn thư thái, cao đẹp.