Câu 1:

Trần Thiết Chung trong đoạn trích Kim tiền hiện lên là một người trí thức có tài năng và giàu lòng tự trọng, luôn đề cao giá trị tinh thần hơn vật chất. Ông lựa chọn lối sống thanh bạch, coi thường tiền bạc và kiên quyết không chạy theo danh lợi, dù hoàn cảnh bản thân còn nhiều khó khăn. Trước những lập luận sắc bén và thực tế của Cự Lợi, Trần Thiết Chung vẫn giữ vững quan điểm: để có tiền trong xã hội đương thời, con người rất dễ bị cuốn vào con đường bất chính, “nhơ nhớp”. Điều đó cho thấy ông là người có ý thức giữ gìn nhân cách, không chấp nhận đánh đổi đạo đức lấy vật chất. Tuy nhiên, ở nhân vật này cũng bộc lộ sự cực đoan và có phần cứng nhắc khi gần như phủ nhận hoàn toàn vai trò của tiền bạc trong cuộc sống. Ông chưa nhận ra rằng tiền, nếu kiếm được bằng con đường chân chính, vẫn có thể trở thành phương tiện để thực hiện những giá trị tốt đẹp. Chính sự mâu thuẫn giữa lí tưởng cao đẹp và cái nhìn chưa toàn diện ấy đã làm cho Trần Thiết Chung trở thành một nhân vật vừa đáng trân trọng, vừa gợi nhiều suy ngẫm về cách con người ứng xử với tiền bạc và giá trị sống.

Câu 2:

Trong đời sống con người, vật chất và tinh thần luôn tồn tại song song như hai mặt không thể tách rời. Nếu vật chất đảm bảo cho con người “sống”, thì tinh thần quyết định con người “sống như thế nào”. Tuy nhiên, không ít người rơi vào tình trạng lệch chuẩn: hoặc tuyệt đối hóa tiền bạc, hoặc phủ nhận hoàn toàn vai trò của nó. Vì vậy, vấn đề cân bằng giữa giá trị vật chất và giá trị tinh thần trở thành một yêu cầu cấp thiết để con người hướng tới cuộc sống toàn diện. Trước hết, cần khẳng định rằng giá trị vật chất giữ vai trò nền tảng. Trong một xã hội vận hành bằng kinh tế như hiện nay, tiền bạc không chỉ là phương tiện trao đổi mà còn là điều kiện để con người tiếp cận giáo dục, y tế, cơ hội phát triển bản thân. Một học sinh muốn học tốt cần có điều kiện sách vở, môi trường học tập; một người trưởng thành muốn khởi nghiệp cần vốn, cần nguồn lực. Thực tế trong đại dịch COVID-19 đã cho thấy rõ: những gia đình có điều kiện kinh tế ổn định sẽ có khả năng chống chịu tốt hơn, trong khi nhiều người lao động mất việc rơi vào khủng hoảng. Điều đó chứng minh rằng không thể xem nhẹ vai trò của vật chất. Kiếm tiền, làm giàu bằng lao động chân chính không chỉ là nhu cầu mà còn là trách nhiệm đối với bản thân và gia đình. Tuy nhiên, nếu coi vật chất là mục đích tối thượng thì con người sẽ dễ dàng đánh mất phương hướng sống. Khi tiền bạc trở thành thước đo duy nhất của giá trị, con người có thể bị cuốn vào vòng xoáy cạnh tranh khốc liệt, thậm chí bất chấp đạo đức. Thực tế không thiếu những vụ việc tham nhũng, gian lận, buôn bán hàng giả chỉ vì lợi nhuận. Những người như vậy có thể giàu lên nhanh chóng, nhưng cái giá phải trả là sự suy thoái nhân cách và niềm tin xã hội. Ngay cả trong đời sống cá nhân, việc chạy theo vật chất quá mức cũng khiến con người rơi vào trạng thái căng thẳng, mất cân bằng, đánh mất các mối quan hệ gia đình. Một người có thể sở hữu nhiều tiền bạc nhưng lại cô đơn, không tìm thấy ý nghĩa sống — đó là biểu hiện của sự nghèo nàn về tinh thần. Ngược lại, việc tuyệt đối hóa giá trị tinh thần, phủ nhận vai trò của vật chất cũng là một quan điểm thiếu thực tế. Sống thanh cao, giản dị là điều đáng trân trọng, nhưng nếu thiếu điều kiện vật chất tối thiểu, con người khó có thể duy trì cuộc sống ổn định, chưa nói đến việc giúp đỡ người khác hay theo đuổi lý tưởng lớn. Một người luôn từ chối kiếm tiền, không lo cho gia đình, thì dù có lý tưởng đẹp đến đâu cũng khó được coi là hoàn thiện. Điều này cho thấy: tinh thần không thể tách rời nền tảng vật chất. Từ đó có thể thấy, điều quan trọng không phải là lựa chọn một trong hai, mà là biết dung hòa cả hai giá trị. Vật chất cần được xem là phương tiện phục vụ cho những mục tiêu cao đẹp hơn của đời sống tinh thần. Con người cần kiếm tiền bằng con đường chính đáng, sử dụng tiền để nâng cao chất lượng cuộc sống, đồng thời nuôi dưỡng tâm hồn bằng tri thức, tình cảm và lý tưởng. Một người thành công thực sự không chỉ là người giàu có, mà còn là người biết sống tử tế, có trách nhiệm với cộng đồng. Những tấm gương như các doanh nhân làm từ thiện, hỗ trợ người nghèo, hay những cá nhân dù không quá giàu nhưng luôn sống nhân ái, cống hiến cho xã hội chính là minh chứng rõ ràng cho sự cân bằng ấy. Đối với học sinh, việc cân bằng giữa vật chất và tinh thần cũng rất quan trọng. Không nên chạy theo lối sống hưởng thụ, đua đòi, nhưng cũng không nên sống thụ động, thiếu mục tiêu. Cần học tập, rèn luyện để sau này có thể tự chủ về kinh tế, đồng thời xây dựng nhân cách, nuôi dưỡng ước mơ và trách nhiệm xã hội. Tóm lại, vật chất và tinh thần không đối lập mà bổ sung cho nhau. Một cuộc sống hạnh phúc không phải là cuộc sống có nhiều tiền nhất, cũng không phải là cuộc sống chỉ có lý tưởng suông, mà là cuộc sống trong đó con người biết làm chủ nhu cầu, biết kiếm tiền đúng cách và giữ gìn những giá trị tinh thần cốt lõi. Khi đạt được sự cân bằng ấy, con người mới thực sự sống có ý nghĩa và bền vững.

Câu 1: Thể loại của văn bản là kịch (bi kịch). Câu 2: Theo ông Cự Lợi, ông Trần Thiết Chung thất bại trong sự nghiệp và các dự định vì: Chung khinh rẻ tiền, không chịu kiếm tiền. Cố chấp, câu nệ không chịu thay đổi lối sống. Vì tiền (thiếu tiền) mà mọi công việc trù tính đều thất bại.

Câu 3: Phân tích hình ảnh so sánh "phân, bẩn, rác" với "tiền" Nghệ thuật: Phép so sánh độc đáo, táo bạo và lập luận sắc sảo, tạo sự tương phản mạnh mẽ giữa nguồn gốc "thấp kém" và kết quả "rực rỡ". Nội dung: Khẳng định quan điểm thực dụng của Cự Lợi: tiền bạc dù "bẩn" vẫn là công cụ thiết yếu để tạo nên công danh, sự nghiệp và vẻ hào nhoáng. Cảm hứng tác giả: Thể hiện cái nhìn sắc sảo về xã hội thực dụng, đồng thời cảnh báo sự tha hóa của con người khi chấp nhận thỏa hiệp với cái xấu để kiếm tiền. Câu 4: Đoạn văn về kết thúc cuộc trò chuyện Cuộc đối thoại kết thúc trong sự bế tắc khi mỗi người kiên quyết giữ vững thế giới quan riêng: Cự Lợi chọn kim tiền, Thiết Chung chọn khí tiết. Kết thúc này khắc sâu xung đột kịch không thể dung hòa, đồng thời làm nổi bật chủ đề của văn bản: sự đối đầu gay gắt giữa lối sống thực dụng, tôn thờ vật chất và lối sống trọng đạo đức, nhân phẩm. Qua đó, tác giả đặt ra vấn đề nhức nhối về sự lựa chọn giá trị sống trước sức mạnh tha hóa của đồng tiền.

Câu 5: Em đồng ý với quan điểm của ông Trần Thiết Chung. Khi con người quá tham lam, theo đuổi vật chất, họ sẽ bị cuốn vào vòng xoáy hệ lụy, phải đánh đổi sức khỏe, thời gian, thậm chí cả đạo đức và những mối quan hệ thân tình để đạt được mục đích. Sự tham lam quá mức khiến con người không bao giờ cảm thấy thỏa mãn, dẫn đến sự u uất và mất đi sự bình yên trong tâm hồn. Ngược lại, biết sống giản dị, đủ đầy giúp con người giữ được sự thảnh thơi, tự do và tìm thấy hạnh phúc thực sự.

Câu 1 (khoảng 200 chữ): Bài thơ “Những giọt lệ” của Hàn Mặc Tử là tiếng kêu đau đớn của một tâm hồn đang chìm trong bi kịch chia ly và mất mát. Ngay từ những câu thơ mở đầu, tác giả đã sử dụng liên tiếp các câu hỏi tu từ như “Trời hỡi, bao giờ tôi chết đi?” để bộc lộ nỗi tuyệt vọng đến tận cùng. Nỗi đau ấy không chỉ được thể hiện qua lời than mà còn qua những hình ảnh giàu tính tượng trưng như “mặt nhựt tan thành máu”, “bông phượng nở trong màu huyết”. Những hình ảnh rực đỏ, dữ dội ấy gợi cảm giác trái tim đang rỉ máu vì yêu thương dang dở. Đặc biệt, câu thơ “Người đi, một nửa hồn tôi mất” đã diễn tả sâu sắc sự mất mát lớn lao khi tình yêu tan vỡ. Ở khổ thơ cuối, cảm giác hoang mang, lạc lõng được đẩy lên cao trào qua những câu hỏi đầy ám ảnh, làm nổi bật thế giới nội tâm mãnh liệt và bi thương của nhân vật trữ tình, qua đó thể hiện phong cách thơ đầy cảm xúc của Hàn Mặc Tử. Câu 2 (khoảng 600 chữ): Trong cuộc sống, con người không thể tránh khỏi những khó khăn, thử thách. Chính vì vậy, ý chí và nghị lực trở thành những phẩm chất vô cùng quan trọng giúp ta vượt qua nghịch cảnh để vươn tới thành công. Ý chí là sự quyết tâm theo đuổi mục tiêu đến cùng, còn nghị lực là sức mạnh tinh thần giúp con người đứng vững trước gian nan, thất bại. Người có ý chí, nghị lực không dễ dàng bỏ cuộc khi gặp khó khăn mà luôn tìm cách vượt qua để hoàn thiện bản thân. Thực tế đã chứng minh rằng thành công không đến với những ai thiếu kiên trì. Con đường chinh phục ước mơ luôn đầy chông gai, đòi hỏi con người phải có bản lĩnh và sự bền bỉ. Một trong những tấm gương tiêu biểu về ý chí và nghị lực là Hồ Chí Minh. Từ khi còn trẻ, Người đã ra đi tìm đường cứu nước với hai bàn tay trắng, phải làm nhiều công việc vất vả nơi đất khách quê người. Trải qua bao gian nan, thử thách và cả những năm tháng bị tù đày, Người vẫn kiên định với lý tưởng giải phóng dân tộc. Chính nhờ ý chí sắt đá và nghị lực phi thường ấy mà Người đã tìm ra con đường đúng đắn cho cách mạng Việt Nam, góp phần giành lại độc lập cho đất nước. Tấm gương của Bác cho thấy khi con người có mục tiêu cao đẹp và quyết tâm bền bỉ, họ có thể vượt qua mọi trở ngại tưởng chừng không thể vượt qua. Trong cuộc sống hôm nay cũng có rất nhiều người nhờ ý chí mà vươn lên mạnh mẽ. Có những học sinh sinh ra trong hoàn cảnh khó khăn nhưng vẫn chăm chỉ học tập, không ngừng nỗ lực để đạt thành tích tốt. Ngược lại, nếu thiếu nghị lực, con người dễ nản lòng, buông xuôi trước thử thách và đánh mất cơ hội của chính mình. Thất bại không phải là dấu chấm hết mà là bài học quý giá giúp ta trưởng thành hơn. Mỗi lần vấp ngã là một lần ta rèn luyện bản lĩnh, sự tự tin và tinh thần trách nhiệm. Đối với học sinh, ý chí thể hiện ở sự chăm chỉ, không ngại khó, không ngại khổ trong học tập; nghị lực thể hiện ở việc kiên trì theo đuổi mục tiêu dù kết quả chưa như mong muốn. Tuy nhiên, ý chí không phải là sự cố chấp mù quáng mà cần gắn với mục tiêu đúng đắn và phương pháp phù hợp. Gia đình và nhà trường cũng cần động viên, khích lệ để mỗi người có thêm động lực phấn đấu. Tóm lại, ý chí và nghị lực là chìa khóa giúp con người vượt qua nghịch cảnh và chạm tới thành công. Mỗi chúng ta cần rèn luyện cho mình tinh thần kiên trì, quyết tâm và dũng cảm trước thử thách để biến ước mơ thành hiện thực và sống một cuộc đời ý nghĩa hơn.

Câu 1: Bài thơ sử dụng phương thức biểu đạt chính là biểu cảm, kết hợp với tự sự và miêu tả. Câu 2: Đề tài của bài thơ là nỗi đau chia ly trong tình yêu và sự mất mát khiến con người rơi vào trạng thái cô đơn, tuyệt vọng. Câu 3: Hình ảnh “bông phượng nở trong màu huyết” mang tính tượng trưng; “màu huyết” tượng trưng cho máu và nỗi đau rỉ chảy trong tim, làm nổi bật cảm xúc bi thương, dữ dội của nhân vật trữ tình. Câu 4: Khổ thơ cuối sử dụng câu hỏi tu từ như “Tôi vẫn còn đây hay ở đâu?”, “Ai đem bỏ tôi dưới trời sâu?” để thể hiện sự hoang mang, mất phương hướng; đồng thời hình ảnh ẩn dụ “những giọt châu” (giọt lệ) làm tăng sức biểu cảm và nhấn mạnh nỗi đau thấm sâu vào tâm hồn. Câu 5: Bài thơ có cấu tứ theo mạch cảm xúc tăng dần từ tiếng kêu đau đớn ban đầu, đến nỗi mất mát “một nửa hồn tôi mất”, và kết thúc bằng trạng thái khủng hoảng, tuyệt vọng tột cùng, thể hiện diễn biến nội tâm mãnh liệt của nhân vật trữ tình.