Câu 1

Con người nên biết yêu thương vạn vật bởi đó là cách để gìn giữ sự hài hòa và bền vững của thế giới. Thiên nhiên và muôn loài không chỉ cung cấp môi trường sống mà còn là nguồn nuôi dưỡng tâm hồn con người qua bao thế hệ. Khi biết yêu thương vạn vật, con người sẽ sống chậm lại, suy nghĩ thấu đáo hơn trước mỗi hành động, từ đó hạn chế những tổn thương vô tình gây ra cho môi trường và cho các sự sống xung quanh. Thực tế cho thấy, sự thờ ơ và ích kỉ của con người đã dẫn đến nhiều hậu quả nghiêm trọng như ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu, suy giảm đa dạng sinh học, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống của chính con người. Yêu thương vạn vật còn thể hiện nhân cách cao đẹp, lòng nhân ái và ý thức trách nhiệm của con người đối với thế giới mình đang sống. Điều đó không nhất thiết phải bắt đầu từ những hành động lớn lao mà xuất phát từ những việc làm giản dị hằng ngày như bảo vệ cây xanh, giữ gìn môi trường sống, đối xử nhân hậu với động vật và tôn trọng thiên nhiên. Khi con người biết yêu thương vạn vật, thế giới sẽ trở nên cân bằng hơn, cuộc sống cũng vì thế mà an lành và đáng trân trọng hơn.

Câu 2

Trong nền thơ ca kháng chiến chống thực dân Pháp, Hoàng Cầm là nhà thơ tiêu biểu với hồn thơ đậm chất trữ tình và gắn bó sâu nặng với quê hương Kinh Bắc. Bài thơ Bên kia sông Đuống được sáng tác trong hoàn cảnh quê hương bị giặc tàn phá, là tiếng khóc đau xót xen lẫn niềm yêu thương da diết của nhà thơ. Đoạn thơ trên đã khắc họa rõ nét sự biến đổi sâu sắc của quê hương trước và sau chiến tranh

Trước khi chiến tranh xảy ra, quê hương bên kia sông Đuống hiện lên với vẻ đẹp thanh bình, trù phú và giàu bản sắc văn hóa dân tộc. Những hình ảnh “lúa nếp thơm nồng” gợi nên cuộc sống no đủ, ấm áp của người dân làng quê. Bên cạnh đó, hình ảnh “tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong”, “màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp” đã làm nổi bật vẻ đẹp của nghệ thuật dân gian truyền thống, phản ánh đời sống tinh thần phong phú và niềm vui lao động bình dị của nhân dân. Quê hương không chỉ là không gian sinh tồn mà còn là nơi lưu giữ hồn cốt văn hóa dân tộc, mang vẻ đẹp yên ả và bền vững.

Thế nhưng, chiến tranh đã ập đến và phá vỡ hoàn toàn bức tranh yên bình ấy. Cụm từ “từ ngày khủng khiếp” như một ranh giới đau đớn, chia cắt quá khứ êm đềm với hiện tại tang thương. Hình ảnh giặc kéo lên được khắc họa bằng những từ ngữ dữ dội: “ngùn ngụt lửa hung tàn”, “ruộng ta khô”, “nhà ta cháy”, cho thấy sự tàn phá khốc liệt của chiến tranh đối với quê hương. Không chỉ cảnh vật bị hủy diệt, mà cả đời sống con người cũng rơi vào cảnh chia lìa, tan tác. Những hình ảnh vốn gắn với sự sung túc, vui tươi như đàn lợn, tranh Đông Hồ nay trở thành biểu tượng của đau thương và mất mát. Câu hỏi tu từ “Bây giờ tan tác về đâu?” vang lên đầy xót xa, thể hiện nỗi đau đến tột cùng của nhà thơ trước số phận quê hương bị chiến tranh chà đạp.

Thông qua sự đối lập rõ nét giữa quê hương trước và sau chiến tranh, Hoàng Cầm đã tố cáo mạnh mẽ tội ác tàn bạo của chiến tranh xâm lược, đồng thời bộc lộ tình yêu quê hương tha thiết và niềm xót thương sâu sắc đối với con người, đất nước Việt Nam. Đoạn thơ không chỉ là bức tranh hiện thực đau thương mà còn là tiếng lòng chân thành của một người con luôn hướng về quê hương bằng tất cả yêu thương và day dứt.

Câu 1

Phương thức biểu đạt chính của văn bản là biểu cảm (kết hợp nghị luận).

Câu 2

Văn bản thể hiện suy ngẫm của tác giả về việc con người vô tình gây ra những tổn thương cho thiên nhiên và cho nhau trong cuộc sống, từ đó nhắc nhở con người cần sống nâng niu, cẩn trọng và giàu yêu thương hơn.

Câu 3

Trong đoạn (7), tác giả sử dụng biện pháp tu từ nhân hoá, thể hiện qua các hình ảnh như: “Mặt đất ngàn đời quen tha thứ”, “Đại dương bao la quen độ lượng”, “Những đóa hoa không bao giờ chì chiết”. Biện pháp này làm cho thiên nhiên hiện lên như con người giàu lòng bao dung, nhẫn nhịn, qua đó làm nổi bật sự vô tâm của con người và khơi gợi ý thức trách nhiệm, sự trân trọng đối với thế giới xung quanh.

Câu 4

Câu văn “Thỉnh thoảng bàn chân nên bị gai đâm” là hình ảnh ẩn dụ cho những tổn thương, va vấp trong cuộc sống. Những nỗi đau ấy giúp con người giật mình tỉnh ngộ, nhận ra rằng sự thô ráp, vô tâm của mình có thể gây tổn thương thật sự cho thế giới và cho người khác, từ đó sống chậm lại và nhân ái hơn.

Câu 5

Bài học ý nghĩa nhất rút ra từ văn bản là con người cần sống tử tế, biết nâng niu thiên nhiên và trân trọng cảm xúc của người khác, bởi thế giới vốn mong manh và không phải mọi tổn thương đều có thể được tha thứ mãi mãi.