Câu 1

Trong nhịp sống hiện đại gấp gáp và nhiều biến động, lối sống chủ động chính là “chìa khóa” giúp con người không bị cuốn trôi mà vững vàng làm chủ cuộc đời mình. Sống chủ động là biết tự xác định mục tiêu, tự nỗ lực hành động và sẵn sàng chịu trách nhiệm với những lựa chọn của bản thân. Người có lối sống ấy không ngồi chờ cơ hội đến, mà chủ động tạo ra cơ hội bằng ý chí, tri thức và sự kiên trì. Chính sự chủ động giúp con người linh hoạt thích nghi trước những thay đổi không ngừng của xã hội, biến khó khăn thành động lực, thách thức thành bước đệm để trưởng thành. Trong học tập, sống chủ động giúp mỗi người tự giác khám phá tri thức, nuôi dưỡng đam mê và phát huy năng lực cá nhân; trong công việc, đó là nền tảng của sáng tạo, hiệu quả và thành công bền vững. Trái lại, lối sống thụ động dễ khiến con người trở nên lệ thuộc, mất phương hướng và bỏ lỡ những cơ hội quý giá của tuổi trẻ. Vì vậy, rèn luyện lối sống chủ động không chỉ giúp ta khẳng định giá trị bản thân mà còn mở ra con đường đi đến một tương lai ý nghĩa, tự tin và đầy hy vọng.

Câu 2

Dưới ngòi bút tài hoa và tinh tế của Nguyễn Trãi, bài thơ “Bảo kính cảnh giới” hiện lên như một bức tranh mùa hè sống động, rực rỡ sắc màu, đồng thời là tiếng vọng của một tâm hồn thi sĩ – nhà tư tưởng lớn luôn hướng đến lý tưởng nhân nghĩa và khát vọng thái bình cho muôn dân. Tác phẩm không chỉ ghi lại vẻ đẹp thiên nhiên và nhịp sống đời thường, mà còn kết tinh tư tưởng nhân văn sâu sắc, khiến mỗi câu chữ vừa giàu nhạc điệu vừa cuốn hút người đọc từ nhịp đầu tiên.

Mở đầu bài thơ, hình ảnh con người hiện lên trong trạng thái ung dung, tự tại: “Rồi hóng mát thuở ngày trường.” Con người không vội vã, không bị cuốn vào dòng chảy bôn ba của đời thường, mà thong thả hòa mình với không gian mùa hè tĩnh lặng nhưng tràn đầy sức sống. Câu thơ gợi lên tâm thế thư thái, thanh thản, là sự cân bằng giữa tinh thần và thể xác, phản ánh triết lý sống hài hòa với thiên nhiên mà Nguyễn Trãi đề cao. Từ điểm nhìn ấy, thiên nhiên mở ra với những gam màu rực rỡ và sống động .Cây hoè “đùn đùn tán rợp trương” trải rộng bóng mát như che chở con người, thạch lựu “phun thức đỏ” bừng sáng giữa nắng hè, hương sen “đã lan mùi hương” lan tỏa nhẹ nhàng, dịu mát, làm lòng người thư giãn, thanh thoát. Nguyễn Trãi không chỉ miêu tả cảnh vật mà còn vận dụng bút pháp chấm phá giàu sức gợi, kết hợp hình ảnh, âm thanh, mùi hương và cảm giác để thiên nhiên sống động hơn, chạm đến mọi giác quan người đọc.Nhịp sống đời thường của con người cũng được Nguyễn Trãi khắc họa một cách sinh động, hòa quyện vào cảnh vật. Âm thanh “lao xao chợ cá làng ngư phủ” vang lên như nhịp tim của cộng đồng, vừa nhộn nhịp, tấp nập vừa thân thuộc và gần gũi. Tiếng ve “dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương” giao hòa cùng cảnh chiều tà, tạo nên sự cân bằng giữa động và tĩnh, giữa nhộn nhịp đời sống và tĩnh lặng thiên nhiên. Những chi tiết đời thường tưởng giản dị ấy lại mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, phản ánh tình cảm gắn bó, yêu thương của Nguyễn Trãi với nhân dân, đồng thời làm nổi bật vẻ đẹp giản dị nhưng tràn sức sống của lao động, sinh hoạt đời thường.Đặc biệt, hai câu kết của bài thơ là đỉnh cao về tư tưởng và nhân văn: “Lẽ có Ngu cầm đàn một tiếng, Dân giàu đủ khắp đòi phương.” Hình ảnh Ngu cầm không chỉ gợi cảm hứng thưởng ngoạn mà còn tượng trưng cho khát vọng hoà bình, lý tưởng nhân nghĩa của Nguyễn Trãi. Khát vọng ấy vượt lên trên thú vui cá nhân, hướng đến cuộc sống nhân dân: một xã hội hoà bình, nơi mọi người được sống no đủ, hạnh phúc khắp muôn phương. Thiên nhiên, nhịp sống con người và lý tưởng nhân nghĩa hòa quyện làm một, tạo nên sức mạnh nghệ thuật vượt thời gian. Chính sự hòa hợp này khiến bài thơ vừa đẹp về hình ảnh, âm thanh, hương sắc, vừa giàu giá trị nhân văn, khiến người đọc vừa thưởng thức cái đẹp vừa thấm thía tư tưởng sâu sắc.

Có thể nói, “Bảo kính cảnh giới” là một tác phẩm hội tụ vẻ đẹp toàn diện: thiên nhiên tươi sáng, âm thanh sống động, đời sống con người chân thực và khát vọng nhân nghĩa cao cả. Nguyễn Trãi hiện lên vừa là thi sĩ tinh tế, yêu thiên nhiên, vừa là nhà tư tưởng sâu sắc, đau đáu vì dân, vì nước. Bài thơ không chỉ dừng lại ở việc miêu tả cảnh vật mà còn truyền tải một thông điệp sống đẹp: hòa hợp với thiên nhiên, biết quý trọng lao động, sống có trách nhiệm với cộng đồng. Đọc bài thơ, người đọc vừa bị cuốn hútbởi hình ảnh sinh động, nhạc điệu uyển chuyển, vừa rung cảm trước tâm hồn nhân nghĩa và khát vọng thái bình muôn đời của tác giả. Đây chính là giá trị vượt thời gian khiến “Bảo kính cảnh giới” vẫn luôn sống động, thấm thía và trở thành viên ngọc sáng trong kho tàng văn học trung đại Việt Nam.

Câu 1

Thể thơ thất ngôn bát cú đường luật

Câu 2

Những hình ảnh sinh hoạt đạm bạc, thanh cao "Thu ăn măng trúc, đông ăn giá:" Món ăn dân dã, thanh đạm. "Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao: "Hoạt động gần gũi với thiên nhiên, trong lành. Mai, cuốc, cần câu: Dụng cụ lao động đơn giản, gắn với đời sống nông thôn. Rượu đến cội cây ta sẽ uống: Tự do, phóng khoáng, không cầu kỳ.

Câu 3:

Biện pháp tu từ: Liệt kê (“một mai, một cuốc, một cần câu”). Tác dụng: Gợi ra đầy đủ những vật dụng lao động quen thuộc của nhà nho ẩn dật. Làm nổi bật cuộc sống tự túc, thanh đạm, nhàn tản, thể hiện thái độ ung dung, an nhiên của tác giả trước cuộc đời.

Câu 4:

Quan niệm "dại – khôn" Đặc biệt: Quan niệm này mang ý nghĩa đảo ngược: "Ta dại" (Nguyễn Bỉnh Khiêm): Tự nhận mình dại khi tìm nơi vắng vẻ, tránh xa danh lợi, bon chen. "Người khôn": Lại cho là khôn khi lao vào chốn quan trường, mưu cầu phú quý, công danh ("chốn lao xao"). Ý nghĩa: Tác giả mỉa mai lối sống "khôn ngoan" của người đời, khẳng định sự "dại" của mình mới là "khôn" theo triết lý sống nhàn, thanh cao, coi thường danh lợi.

Câu 5:

Vẻ đẹp nhân cách Nguyễn Bỉnh Khiêm Đoạn văn: Nguyễn Bỉnh Khiêm thể hiện nhân cách cao thượng, có tầm nhìn xa, bất chấp thế sự qua triết lý sống "Nhàn". Bằng việc chấp nhận "dại" để sống an nhiên giữa thiên nhiên, ông coi thường phú quý, công danh ("tựa chiêm bao"), tự chủ trong tâm hồn và giữ cốt cách thanh cao, không bị cuốn vào vòng danh lợi phù hoa. Lối sống đạm bạc, hòa mình vào tự nhiên, mùa nào thức nấy cho thấy một tâm hồn thanh tao, tự tại, vượt lên trên những ràng buộc tầm thường của xã hội.