Câu 1 (2.0 điểm):

Viết một đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về tầm quan trọng của lối sống chủ động trong cuộc sống ngày nay.

Trong cuộc sống hiện đại ngày nay, lối sống chủ động đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với sự phát triển bản thân và thành công của mỗi người. Lối sống chủ động là thái độ tự giác, tích cực, chủ động nắm bắt cơ hội, đối mặt với khó khăn thay vì thụ động chờ đợi hay đổ lỗi cho hoàn cảnh. Khi chủ động, con người có thể lập kế hoạch rõ ràng, học hỏi không ngừng, rèn luyện kỹ năng để thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của xã hội công nghệ 4.0. Chẳng hạn, một học sinh chủ động ôn tập, tìm tòi kiến thức mới sẽ đạt kết quả học tập tốt hơn so với người chỉ học theo lịch trình bắt buộc. Trong công việc, người chủ động đề xuất ý tưởng, giải quyết vấn đề sẽ dễ thăng tiến và tạo giá trị cho tập thể. Ngược lại, lối sống bị động dễ dẫn đến trì trệ, bỏ lỡ cơ hội, thậm chí rơi vào thất bại. Vì vậy, để sống ý nghĩa và hạnh phúc, mỗi chúng ta cần rèn luyện thói quen chủ động ngay từ những việc nhỏ hàng ngày, bởi “cuộc đời là do mình quyết định” chứ không phải do hoàn cảnh chi phối.

Câu 2 (4.0 điểm)

Đoạn thơ trích trong bài Bảo kính cảnh giới (bài 43) của Nguyễn Trãi là một bức tranh thiên nhiên mùa hè sống động, tràn đầy sức sống, đồng thời bộc lộ tấm lòng yêu đời, yêu thiên nhiên và khát vọng lớn lao của nhà thơ đối với cuộc sống nhân dân.

Mở đầu bằng câu lục ngôn “Rồi hóng mát thuở ngày trường”, Nguyễn Trãi tự miêu tả cuộc sống ẩn dật nhàn nhã của mình sau khi từ quan về Côn Sơn. Dù bề ngoài thư thái, câu thơ vẫn phảng phất nỗi niềm “thân nhàn tâm chẳng nhàn”, thể hiện tâm trạng trăn trở của bậc chí sĩ khi đất nước chưa yên bình. Tiếp đó, bức tranh thiên nhiên hiện lên mãnh liệt, tràn trề sức sống: “Hoè lục đùn đùn tán rợp giương” gợi hình ảnh tán lá hoè xanh um tùm, đùn đẩy nhau vươn lên mạnh mẽ; “Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ” với hoa lựu đỏ rực như phun trào sức sống; “Hồng liên trì đã tịn mùi hương” miêu tả sen hồng đã nở rộ, tỏa hương ngát. Các động từ mạnh “đùn đùn”, “phun”, “tịn” làm nổi bật sự vận động, sinh sôi nảy nở của tạo vật, tạo nên bức tranh hè rực rỡ, đầy sức sống.

Hai câu kết chuyển sang khát vọng cao đẹp: “Lao xao chợ cá làng ngư phủ; / Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương. / Lẽ có Ngu cầm đàn một tiếng, / Dân giàu đủ khắp đòi phương”. Tiếng lao xao chợ cá, tiếng ve kêu dắng dỏi gợi không khí nhộn nhịp, yên bình của cuộc sống dân dã. Nhà thơ ước ao được như vua Nghiêu cầm đàn Nam Phong để mang lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho muôn dân “giàu đủ khắp đòi phương”. Qua đó, đoạn thơ không chỉ tả cảnh mà còn thể hiện tấm lòng nhân ái, thương dân sâu sắc của Nguyễn Trãi – một bậc đại nhân luôn đặt dân làm gốc, khát khao một xã hội thái bình thịnh trị.

Tổng thể, đoạn thơ là sự kết hợp hài hòa giữa vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ và tâm hồn thi sĩ giàu tình yêu đời, yêu nước, yêu dân, để lại ấn tượng sâu sắc về giá trị nhân văn trong thơ Nguyễn Trãi.

Mình làm đầy đủ câu 1 → câu 5 theo văn bản bài thơ “Nhàn” – Nguyễn Bỉnh Khiêm nhé:

Câu 1 (0,5 điểm):

Thể thơ:

→ Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2 (0,75 điểm):

Những hình ảnh thể hiện nét sinh hoạt hằng ngày đạm bạc, thanh cao của tác giả:

• “Một mai, một cuốc, một cần câu”
• “Thu ăn măng trúc, đông ăn giá”
• “Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”
• “Rượu, đến cội cây, ta sẽ uống”

→ Đây đều là những hình ảnh gắn với cuộc sống thôn dã, giản dị, hòa hợp với thiên nhiên.

Câu 3 (0,75 điểm):

Biện pháp tu từ liệt kê trong hai câu thơ:

“Một mai, một cuốc, một cần câu

Thơ thẩn dầu ai vui thú nào”

Tác dụng:

• Liệt kê các vật dụng lao động quen thuộc của nhà nông.
• Gợi lên cuộc sống giản dị, tự cung tự cấp, không vướng bận danh lợi.
• Nhấn mạnh lối sống nhàn tản, thanh thản trong tâm hồn của tác giả, đối lập với “vui thú” nơi trần thế.

Câu 4 (1,0 điểm):

Quan niệm “dại – khôn” đặc biệt của tác giả:

“Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ

Người khôn, người đến chốn lao xao”

• “Dại” ở đây là chủ động rời xa danh lợi, tìm cuộc sống yên tĩnh.
• “Khôn” là chạy theo quyền quý, bon chen nơi ồn ào.
• Nguyễn Bỉnh Khiêm đã đảo ngược cách nhìn thông thường, thể hiện trí tuệ uyên thâm và bản lĩnh của bậc hiền triết: cái “dại” thực chất là khôn ngoan, còn cái “khôn” hóa ra là mê muội.

Câu 5 (1,0 điểm):

(Đoạn văn 5–7 dòng)

Qua bài thơ Nhàn, tôi cảm nhận Nguyễn Bỉnh Khiêm là một con người có nhân cách cao đẹp và trí tuệ uyên thâm. Ông lựa chọn lối sống giản dị, thanh đạm, hòa hợp với thiên nhiên, xa rời danh lợi tầm thường. Quan niệm sống “dại – khôn” của ông thể hiện cái nhìn sâu sắc, tỉnh táo trước cuộc đời đầy bon chen. Dù ẩn dật, ông không trốn tránh cuộc đời mà chủ động giữ gìn cốt cách thanh cao. Nhân cách ấy toát lên vẻ đẹp của một bậc hiền triết phương Đông.