Câu 1 Trong cuộc sống hiện đại ngày nay, lối sống chủ động giữ một vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi con người, đặc biệt là thế hệ trẻ. Sống chủ động là khi con người biết tự giác học tập, làm việc, dám nghĩ, dám làm và chịu trách nhiệm với những lựa chọn của bản thân. Người có lối sống chủ động không thụ động chờ đợi cơ hội mà luôn nỗ lực tìm kiếm và tạo ra cơ hội cho chính mình. Nhờ đó, họ dễ dàng thích nghi với những thay đổi nhanh chóng của xã hội, không bị tụt hậu hay lệ thuộc vào người khác. Trong học tập, sống chủ động giúp học sinh biết lập kế hoạch, tự rèn luyện kỹ năng và không ngừng hoàn thiện bản thân. Trong cuộc sống, lối sống này giúp con người tự tin, bản lĩnh và vững vàng trước khó khăn, thử thách. Ngược lại, nếu sống thụ động, con người dễ ỷ lại, thiếu ý chí vươn lên và bỏ lỡ nhiều cơ hội quý giá. Vì vậy, mỗi chúng ta cần rèn luyện lối sống chủ động ngay từ hôm nay để làm chủ cuộc đời mình và đóng góp tích cực cho xã hội. Câu 2. Đoạn thơ trích từ Bảo kính cảnh giới của Nguyễn Trãi đã vẽ nên một bức tranh thiên nhiên và cuộc sống làng quê vô cùng sinh động, tràn đầy sức sống. Những hình ảnh như “hồng mát”, “lục đùn đùn”, “thạch lựu phun thức đỏ”, “hồng liên trì” gợi lên vẻ đẹp rực rỡ, tươi tốt của cảnh vật mùa hè. Thiên nhiên hiện lên không tĩnh lặng mà căng tràn nhựa sống, đầy màu sắc và hương thơm. Không chỉ có cảnh đẹp, đoạn thơ còn khắc họa nhịp sống con người yên bình, no đủ qua hình ảnh “lao xao chợ cá làng ngư phủ”, “dân giàu đủ khắp đòi phương”. Đặc biệt, khát vọng nhân nghĩa, yêu dân, lo cho dân của Nguyễn Trãi được thể hiện sâu sắc qua ước mong “dân giàu đủ”. Qua đoạn thơ, ta cảm nhận được tấm lòng yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống và tư tưởng nhân văn cao đẹp của tác giả. Đây chính là vẻ đẹp tâm hồn của một bậc hiền nhân luôn hướng đến nhân dân và cuộc đời. Đoạn thơ trích từ bài 43 trong chùm Bảo kính cảnh giới của Nguyễn Trãi đã khắc họa một bức tranh thiên nhiên và cuộc sống làng quê thanh bình, trù phú, qua đó thể hiện tâm hồn yêu nước, thương dân sâu sắc của nhà thơ. Trước hết, bức tranh thiên nhiên hiện lên rực rỡ, sinh động với sắc màu và hương vị đặc trưng của mùa hè. Những hình ảnh như “hồng mát”, “hoè lục”, “thạch lựu phun thức đỏ”, “hồng liên trì đã tịn mùi hương” không chỉ gợi nên vẻ đẹp tươi tốt, căng tràn sức sống mà còn cho thấy sự quan sát tinh tế của tác giả. Màu sắc xanh – đỏ đan xen, hương sen lan tỏa khiến thiên nhiên trở nên gần gũi, đầy sức hấp dẫn.Nguyễn Trãi là một danh nhân văn hóa lớn của dân tộc, không chỉ để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử với vai trò nhà chính trị, nhà quân sự lỗi lạc mà còn là một nhà thơ lớn có tâm hồn giàu nhân ái. Đoạn thơ trích từ bài 43 trong chùm Bảo kính cảnh giới đã thể hiện rõ vẻ đẹp tâm hồn ấy qua bức tranh thiên nhiên sinh động, cuộc sống đời thường yên bình và lý tưởng nhân nghĩa cao đẹp mà ông luôn theo đuổi.Trước hết, đoạn thơ mở ra một bức tranh thiên nhiên mùa hè rực rỡ, tràn đầy sức sống. Những hình ảnh “hồng mát”, “hoè lục”, “thạch lựu phun thức đỏ”, “hồng liên trì đã tịn mùi hương” đã vẽ nên một không gian thiên nhiên đa sắc màu, hài hòa giữa sắc xanh của lá, sắc đỏ của hoa và hương thơm dịu nhẹ của sen. Thiên nhiên trong thơ Nguyễn Trãi không tĩnh lặng mà căng tràn sinh khí, phát triển mạnh mẽ, biểu hiện cho sự no đủ, thịnh vượng. Các động từ gợi tả như “phun” khiến hình ảnh hoa lựu trở nên sống động, đầy sức gợi, thể hiện sự tinh tế trong cảm nhận và quan sát của tác giả. Qua đó, ta thấy được tâm hồn yêu thiên nhiên, hòa hợp với thiên nhiên của một con người từng trải nhưng vẫn giữ được sự thanh cao, ung dung.Đoạn thơ trích từ bài 43 trong chùm Bảo kính cảnh giới của Nguyễn Trãi đã khắc họa một bức tranh thiên nhiên và cuộc sống làng quê thanh bình, trù phú, qua đó thể hiện tâm hồn yêu nước, thương dân sâu sắc của nhà thơ. Trước hết, bức tranh thiên nhiên hiện lên rực rỡ, sinh động với sắc màu và hương vị đặc trưng của mùa hè. Những hình ảnh như “hồng mát”, “hoè lục”, “thạch lựu phun thức đỏ”, “hồng liên trì đã tịn mùi hương” không chỉ gợi nên vẻ đẹp tươi tốt, căng tràn sức sống mà còn cho thấy sự quan sát tinh tế của tác giả. Màu sắc xanh – đỏ đan xen, hương sen lan tỏa khiến thiên nhiên trở nên gần gũi, đầy sức hấp dẫn.Không chỉ dừng lại ở việc miêu tả cảnh sắc, Nguyễn Trãi còn đưa vào bức tranh thơ nhịp sống con người bình dị, gần gũi. Hình ảnh “lao xao chợ cá làng ngư phủ” gợi lên cảnh sinh hoạt quen thuộc của người dân miền quê, nơi chợ cá rộn ràng tiếng nói cười, phản ánh một cuộc sống yên ổn, đủ đầy. Từ láy “lao xao” vừa mang giá trị gợi tả âm thanh vừa tạo cảm giác sinh động, làm cho bức tranh đời sống trở nên chân thực và giàu sức sống. Bên cạnh đó, hình ảnh “dắng dỏi cầm ve” tái hiện âm thanh đặc trưng của mùa hè, hòa quyện cùng cảnh vật thiên nhiên, tạo nên một không gian vừa náo nhiệt vừa êm đềm. Con người trong thơ không hiện lên với nỗi vất vả, nhọc nhằn mà hiện lên trong sự bình yên, an lành, thể hiện niềm vui giản dị của đời sống thường nhật.Đặc biệt, hai câu thơ cuối đã bộc lộ rõ tư tưởng và khát vọng cao đẹp của Nguyễn Trãi. Tiếng đàn “Ngu cầm” gợi nhớ đến thời Nghiêu – Thuấn, thời đại thái bình, thịnh trị trong quan niệm Nho giáo. Ước mong “dân giàu đủ khắp đòi phương” cho thấy lý tưởng nhân nghĩa sâu sắc của tác giả: mong muốn nhân dân khắp nơi đều có cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Đây không chỉ là cảm xúc cá nhân trước cảnh đẹp thiên nhiên mà còn là tấm lòng vì dân, vì nước của một bậc hiền tài luôn đau đáu với vận mệnh quốc gia. Dù đã lui về ở ẩn, Nguyễn Trãi vẫn không nguôi trăn trở về cuộc sống của nhân dân, vẫn khát khao được cống hiến cho xã hội.Về nghệ thuật, đoạn thơ sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh, nhiều từ láy gợi cảm, kết hợp linh hoạt phép liệt kê với bút pháp tả cảnh ngụ tình. Cảnh vật thiên nhiên không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn trở thành phương tiện để tác giả gửi gắm tư tưởng nhân văn sâu sắc. Qua đoạn thơ, Nguyễn Trãi hiện lên là một con người có tâm hồn thanh cao, yêu thiên nhiên, gắn bó sâu nặng với cuộc sống nhân dân và mang trong mình lý tưởng nhân nghĩa cao đẹp. Tóm lại, đoạn thơ trong Bảo kính cảnh giới bài 43 không chỉ là bức tranh thiên nhiên mùa hè tươi đẹp mà còn là bản hòa ca về cuộc sống yên bình và ước mơ thái bình, thịnh trị cho muôn dân. Tác phẩm góp phần khẳng định giá trị tư tưởng và nghệ thuật đặc sắc của thơ Nguyễn Trãi trong nền văn học dân tộc.

Câu 1 Văn bản trên được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật. Câu 2 Những hình ảnh thể hiện nét sinh hoạt hằng ngày đạm bạc, thanh cao của tác giả là: “một mai, một cuốc, một cần câu” “thu ăn măng trúc, đông ăn giá” “xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao” “rượu, đến cội cây, ta sẽ uống” → Những hình ảnh này cho thấy cuộc sống giản dị, hòa hợp với thiên nhiên, không màng vật chất giàu sang của tác giả. Câu 3 Biện pháp tu từ: liệt kê (“một mai, một cuốc, một cần câu”). Tác dụng: Gợi ra đầy đủ những công cụ lao động quen thuộc của người nông dân. Nhấn mạnh cuộc sống lao động giản dị, tự do, thanh nhàn. Thể hiện thái độ ung dung, an nhiên, không chạy theo thú vui danh lợi của tác giả. Câu 4 Quan niệm dại – khôn của tác giả có nét đặc biệt là đảo ngược với quan niệm thông thường. Theo Nguyễn Bỉnh Khiêm, người “dại” là người rời bỏ chốn quan trường ồn ào để sống thanh nhàn, còn người “khôn” là người lao vào vòng danh lợi đầy bon chen. Qua đó, tác giả thể hiện thái độ phê phán cuộc sống danh lợi giả tạo và khẳng định lối sống thanh cao, tỉnh táo của mình. Câu 5 Qua bài thơ Nhàn, em cảm nhận Nguyễn Bỉnh Khiêm là người có nhân cách cao đẹp, sống thanh cao và ung dung. Ông lựa chọn rời xa danh lợi để hòa mình với thiên nhiên, tận hưởng cuộc sống giản dị mà ý nghĩa. Quan niệm sống “nhàn” của ông không phải là trốn tránh cuộc đời mà là cách giữ gìn phẩm giá và sự tỉnh táo. Tác giả thể hiện trí tuệ sâu sắc khi nhìn thấu sự phù phiếm của danh lợi. Nhân cách ấy khiến em vô cùng kính trọng và ngưỡng mộ.