Câu 1 (2,0 điểm)

Viết đoạn văn khoảng 200 chữ về tầm quan trọng của lối sống chủ động trong cuộc sống ngày nay

Trong cuộc sống hiện đại, lối sống chủ động có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với mỗi con người, đặc biệt là giới trẻ. Sống chủ động là biết tự giác trong học tập, công việc, biết đặt mục tiêu rõ ràng và nỗ lực thực hiện thay vì thụ động chờ đợi người khác thúc ép hay sắp đặt. Người sống chủ động luôn sẵn sàng nắm bắt cơ hội, dám đối diện với khó khăn và chịu trách nhiệm về lựa chọn của bản thân. Nhờ đó, họ không chỉ hoàn thiện năng lực cá nhân mà còn tạo ra giá trị tích cực cho xã hội. Trong bối cảnh xã hội không ngừng biến đổi, nếu thiếu sự chủ động, con người dễ bị tụt hậu, mất phương hướng và đánh mất nhiều cơ hội quý giá. Ngược lại, lối sống chủ động giúp mỗi người tự tin hơn, linh hoạt hơn và làm chủ cuộc đời mình. Tuy nhiên, lối sống chủ động cần đi đôi với ý thức, kỉ luật và trách nhiệm, tránh sự vội vàng hay ích kỉ. Có thể khẳng định, sống chủ động chính là chìa khóa giúp con người trưởng thành, thành công và sống có ý nghĩa hơn trong cuộc đời hôm nay.

Bài văn – Câu 2 (4,0 điểm)

Cảm nhận về đoạn thơ trong “Bảo kính cảnh giới” (Nguyễn Trãi)

Đoạn thơ trích từ “Bảo kính cảnh giới” của Nguyễn Trãi đã vẽ nên một bức tranh thiên nhiên mùa hè rực rỡ, sinh động, qua đó thể hiện tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống và đặc biệt là tấm lòng vì dân, vì nước sâu sắc của tác giả. Đây là một đoạn thơ tiêu biểu cho vẻ đẹp thơ ca Nguyễn Trãi – hài hòa giữa cảnh và tình, giữa cảm hứng thiên nhiên và tư tưởng nhân nghĩa.

Trước hết, đoạn thơ gây ấn tượng bởi bức tranh thiên nhiên mùa hè tràn đầy sức sống. Những hình ảnh “hòe lục đùn đùn tán rợp giương”, “thạch lựu hiên còn phun thức đỏ”, “hồng liên trì đã tịn mùi hương” gợi lên một không gian rực rỡ về màu sắc và ngào ngạt hương thơm. Màu xanh của cây hòe, màu đỏ của hoa lựu, hương thơm của hoa sen đã tạo nên một bức tranh thiên nhiên đa sắc, sống động. Các động từ như “đùn đùn”, “phun” cho thấy cảnh vật không tĩnh tại mà đang vận động mạnh mẽ, căng tràn nhựa sống dưới ánh nhìn tinh tế của nhà thơ.

Không chỉ có thiên nhiên, đoạn thơ còn tái hiện cuộc sống sinh hoạt bình dị của con người. Âm thanh “lao xao chợ cá làng ngư phủ” gợi lên khung cảnh sinh hoạt nhộn nhịp, yên vui của nhân dân. Đó là âm thanh của đời sống no đủ, thanh bình, thể hiện sự gắn bó hài hòa giữa con người với thiên nhiên. Qua đó, ta cảm nhận được niềm vui thầm lặng của Nguyễn Trãi trước cuộc sống bình dị của nhân dân.

Đặc biệt, hai câu thơ cuối đã bộc lộ rõ tư tưởng và khát vọng cao đẹp của tác giả. Nguyễn Trãi ước mong có cây đàn của vua Ngu Thuấn để gảy lên khúc nhạc thái bình, cầu cho “dân giàu đủ khắp đòi phương”. Dù lui về ở ẩn, ông vẫn luôn đau đáu nỗi lo cho dân, cho nước. Tình yêu thiên nhiên vì thế hòa quyện với tình yêu con người, thể hiện sâu sắc tư tưởng nhân nghĩa – cốt lõi trong con người và sự nghiệp Nguyễn Trãi.

Có thể nói, đoạn thơ không chỉ có giá trị nghệ thuật đặc sắc với ngôn ngữ giàu hình ảnh, nhịp điệu hài hòa mà còn mang giá trị nhân văn sâu sắc. Qua đó, người đọc cảm nhận được một Nguyễn Trãi có tâm hồn lớn, suốt đời vì dân, vì nước, để lại ấn tượng đẹp và bền lâu trong lòng người đọc.

Câu 1 (0,5 điểm):

Thể thơ của văn bản là:

➡️ Thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2 (0,75 điểm):

Những hình ảnh nói về nét sinh hoạt hằng ngày đạm bạc, thanh cao của tác giả là:

“Một mai, một cuốc, một cần câu”

• “Thu ăn măng trúc, đông ăn giá”
• “Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”
• “Rượu, đến cội cây, ta sẽ uống”

👉 Các hình ảnh này cho thấy cuộc sống giản dị, hòa hợp với thiên nhiên, không màng vật chất, thể hiện phong cách sống thanh nhàn, cao khiết của Nguyễn Bỉnh Khiêm.

Câu 3 (0,75 điểm):

Biện pháp tu từ: Liệt kê

Một mai, một cuốc, một cần câu”

Tác dụng:

• Nhấn mạnh những công cụ lao động quen thuộc, giản đơn.
• Gợi lên cuộc sống tự cung tự cấp, thanh nhàn, gần gũi với thiên nhiên.
• Thể hiện thái độ sống ung dung, tự tại, không chạy theo danh lợi của tác giả.

Câu 4 (1,0 điểm):

Quan niệm dại – khôn của tác giả có gì đặc biệt?

• Tác giả tự nhận mình là “dại” vì chủ động tìm nơi vắng vẻ, xa lánh chốn quan trường.
• Những người được coi là “khôn” lại đổ xô đến chốn lao xao, danh lợi.

👉 Đây là cách nói ngược nghĩa, thể hiện quan niệm sống sâu sắc:

• “Dại” thực chất là khôn ngoan, biết giữ nhân cách và sự thanh thản.
• “Khôn” thực chất là dại, vì mải mê danh lợi, dễ đánh mất bản thân.

Câu 5 (1,0 điểm):

(Đoạn văn 5–7 dòng)

Qua bài thơ Nhàn, em cảm nhận Nguyễn Bỉnh Khiêm là một con người có nhân cách cao đẹp. Ông lựa chọn lối sống thanh nhàn, giản dị, hòa hợp với thiên nhiên, không chạy theo danh lợi tầm thường. Quan niệm sống “dại – khôn” của ông thể hiện trí tuệ sâu sắc và bản lĩnh của một bậc hiền triết. Dù sống ẩn dật, ông vẫn giữ được cốt cách thanh cao và tâm hồn ung dung, tự tại. Nhân cách ấy khiến người đọc thêm trân trọng và ngưỡng mộ Nguyễn Bỉnh Khiêm