câu 1

Trong cuộc sống ngày nay, lối sống chủ động giữ vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi người, đặc biệt là giới trẻ. Sống chủ động giúp chúng ta biết tự đặt mục tiêu, tự chịu trách nhiệm cho lựa chọn của bản thân thay vì phụ thuộc hay đổ lỗi cho hoàn cảnh. Khi chủ động, con người không chờ cơ hội đến mà tự tạo ra cơ hội bằng việc học hỏi, rèn luyện và không ngừng hoàn thiện mình. Lối sống ấy còn giúp ta thích nghi tốt hơn với những thay đổi nhanh chóng của xã hội hiện đại, nơi kiến thức và kỹ năng luôn đổi mới từng ngày. Ngược lại, lối sống thụ động dễ khiến con người tụt hậu, thiếu bản lĩnh và mất phương hướng trong tương lai. Đối với học sinh, sống chủ động thể hiện ở việc tự giác học tập, biết sắp xếp thời gian hợp lý và dám thử thách bản thân. Có thể nói, lối sống chủ động chính là chìa khóa mở ra thành công, giúp mỗi người làm chủ cuộc đời mình và sống có ý nghĩa hơn.

câu 2

Bài thơ “Bảo kính cảnh giới (bài 43)” của Nguyễn Trãi là một áng thơ đẹp, kết tinh hài hòa giữa vẻ đẹp thiên nhiên, tâm hồn nghệ sĩ và tấm lòng vì dân vì nước của tác giả. Trước hết, bài thơ mở ra trước mắt người đọc một bức tranh ngày hè rực rỡ và tràn đầy sức sống: cây cối xanh tốt, hoa trái sum suê, âm thanh của cuộc sống vang lên rộn ràng, ấm áp. Qua cách cảm nhận tinh tế bằng nhiều giác quan, ta thấy Nguyễn Trãi có một tình yêu thiên nhiên tha thiết, một tâm hồn nhạy cảm, giàu rung động trước vẻ đẹp đời thường. Đặc biệt, ẩn sau bức tranh cảnh vật ấy là tấm lòng nhân ái sâu sắc của nhà thơ. Dù sống ẩn dật, ông vẫn luôn hướng về nhân dân, khát khao một cuộc sống “dân giàu đủ”, đất nước thanh bình, thịnh trị. Chính sự hòa quyện giữa cảnh và tình đã làm nên giá trị bền vững cho văn bản. Bài thơ không chỉ cho thấy vẻ đẹp nhân cách lớn lao của Nguyễn Trãi mà còn gợi cho người đọc hôm nay niềm trân trọng cuộc sống, thiên nhiên và con người.

câu 1 văn bản trên được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú đường luật

câu 2 Những hình ảnh gợi nét sinh hoạt hằng ngày đạm bạc, thanh cao của tác giả trong bài thơ “Nhàn” là:

“Một mai, một cuốc, một cần câu”

Thu ăn măng trúc, đông ăn giá” → Thức ăn đơn sơ, tự cung tự cấp theo mùa, không cầu kỳ, xa hoa. “Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao” → Sinh hoạt mộc mạc, hòa hợp với thiên nhiên. “Rượu, đến cội cây, ta sẽ uống” → Cách hưởng thụ thanh đạm, ung dung, không màng tiệc tùng phú quý.

Những hình ảnh này cho thấy lối sống nhàn tản, thanh cao, hòa mình với thiên nhiên, thể hiện quan niệm sống thoát tục của Nguyễn Bỉnh Khiêm

câu 3

biện pháp liệt kê Các sự vật được liệt kê: mai – cuốc – cần câu Đây là những dụng cụ lao động, sinh hoạt rất giản dị của người dân quê.

Phân tích tác dụng Làm nổi bật cuộc sống lao động mộc mạc, đạm bạc của tác giả. Gợi hình ảnh con người sống nhàn, ung dung, gắn bó với thiên nhiên, ruộng vườn. Thể hiện thái độ chủ động lựa chọn lối sống thanh cao, đối lập với “vui thú” nơi danh lợi, phồn hoa. Góp phần khẳng định triết lí sống nhàn: tìm sự an nhiên trong cái giản dị.

Nhờ phép liệt kê, nhịp thơ trở nên đều đặn, nhẹ nhàng, phù hợp với tinh thần “nhàn” mà bài thơ hướng tới.

câu 4

Quan niệm dại – khôn của tác giả có gì đặc biệt? Đảo ngược quan niệm thông thường: Thường người ta cho rằng “khôn” là biết chen vào chốn quan trường, danh lợi. Nguyễn Bỉnh Khiêm lại tự nhận mình “dại” khi rời xa chốn “lao xao”, tìm nơi vắng vẻ. “Dại” mà thực ra là khôn: “Dại” ở đây là chủ động tránh danh lợi, bon chen, giữ gìn nhân cách và sự thanh thản. Đó là cái khôn của người từng trải, hiểu rõ bản chất phù du của phú quý. “Khôn” mà hóa ra là dại: “Khôn” chỉ những người chạy theo danh lợi, quyền thế → dễ đánh mất sự tự do, thanh thản. Ý nghĩa → Quan niệm dại – khôn mang tính triết lí sâu sắc, thể hiện bản lĩnh và nhân cách thanh cao của tác giả, đồng thời phê phán lối sống chạy theo danh lợi trong xã hội phong kiến.

câu 5

Từ bài thơ “Nhàn”, có thể cảm nhận rõ vẻ đẹp nhân cách thanh cao, ung dung và giàu triết lí của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Ông chủ động lựa chọn lối sống giản dị, hòa hợp với thiên nhiên, tránh xa chốn danh lợi ồn ào. Quan niệm “dại – khôn” trong bài thơ thể hiện cái nhìn sâu sắc, tỉnh táo của một con người từng trải, không bị phú quý làm mê hoặc. Dù cuộc sống đạm bạc, tác giả vẫn giữ được tâm hồn tự do, thanh thản. Qua đó, Nguyễn Bỉnh Khiêm hiện lên là một trí thức lớn, sống có bản lĩnh và nhân cách đáng trân trọng.