Câu 1:

Trong xã hội hiện đại đầy biến động, lối sống chủ động giữ vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi con người. Lối sống chủ động là cách sống biết tự đặt mục tiêu, tự quyết định và chịu trách nhiệm về hành động của bản thân, không ỷ lại hay trông chờ vào hoàn cảnh. Người sống chủ động luôn biết nắm bắt cơ hội, sẵn sàng đối mặt với thử thách để hoàn thiện chính mình. Nhờ đó, họ dễ thích nghi với sự thay đổi của xã hội, rèn luyện bản lĩnh và từng bước tiến tới thành công. Ngược lại, lối sống thụ động khiến con người dễ đánh mất cơ hội, trở nên phụ thuộc và tụt hậu trong cuộc sống. Thực tế cho thấy, không ít người vì thiếu chủ động mà bỏ lỡ những thời cơ quý giá của bản thân. Vì vậy, mỗi người cần rèn luyện cho mình tinh thần dám nghĩ, dám làm, biết tự học hỏi và không ngừng vươn lên. Chỉ khi sống chủ động, con người mới có thể làm chủ cuộc đời và khẳng định giá trị của chính mình.

Câu 2:

Nguyễn Trãi là một trong những tác gia bậc nhất của dân tộc Việt Nam. Thơ ông không chỉ phản ánh tâm hồn nghệ sĩ tinh tế mà còn kết tinh tư tưởng nhân văn sâu sắc, đặc biệt là tấm lòng yêu nước, thương dân tha thiết. Đoạn thơ trích từ Bảo kính cảnh giới đã thể hiện rõ vẻ đẹp ấy thông qua bức tranh thiên nhiên tươi đẹp, cuộc sống thanh bình và khát vọng vì nhân dân của tác giả. Đoạn thơ mở ra với một bức tranh thiên nhiên rực rỡ, tràn đầy sức sống. Các hình ảnh “rồi hồng”, “hòe lục”, “thạch lựu phun thức đỏ”, “hồng liên trì đã tịn mùi hương” tạo nên sự hòa phối hài hòa giữa màu sắc và hương thơm. Màu đỏ của hoa lựu, màu hồng của hoa sen, màu xanh của cây hòe không chỉ làm cho cảnh vật trở nên sinh động mà còn gợi cảm giác ấm áp, yên vui. Theo quan niệm của văn học trung đại, thiên nhiên không chỉ là đối tượng miêu tả mà còn là nơi gửi gắm tâm hồn con người. Qua bức tranh ấy, có thể thấy tâm hồn yêu thiên nhiên da diết của thi sĩ Nguyễn Trãi Không dừng lại ở việc miêu tả thiên nhiên, đoạn thơ còn khắc họa bức tranh sinh hoạt đời sống con người nơi thôn dã. Âm thanh “lao xao chợ cá làng ngư phủ” gợi nên cảnh sinh hoạt đông vui, nhộn nhịp, phản ánh một cuộc sống đủ đầy, no ấm. Tiếng “cầm ve” vang lên trong buổi “tịch dương” lại mang đến cảm giác thanh thản, bình yên. Sự kết hợp hài hòa giữa cảnh và người đã tạo nên một không gian sống lý tưởng – nơi con người được sống trong hòa bình, ấm no và hạnh phúc. Đây cũng chính là biểu hiện của tư tưởng “thi dĩ ngôn chí” trong văn học trung đại: mượn cảnh để bộc lộ chí hướng, tâm tư của nhà thơ. Đặc biệt, hai câu thơ cuối là điểm kết tinh tư tưởng của toàn bộ đoạn thơ: “Lẽ có Ngu cầm đàn một tiếng, Dân giàu đủ khắp đòi phương.” Điển tích “Ngu cầm” gợi nhắc đến thời Nghiêu – Thuấn, biểu tượng cho một xã hội thái bình, nhân dân an cư lạc nghiệp. Ước nguyện của Nguyễn Trãi không phải là danh lợi cá nhân mà là khát vọng cao đẹp về cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho muôn dân. Qua đó, ta thấy rõ tấm lòng yêu nước, thương dân sâu sắc của tác giả – một con người luôn lấy hạnh phúc của nhân dân làm lẽ sống của mình. Đây chính là giá trị nhân văn bền vững, làm nên tầm vóc lớn lao của Nguyễn Trãi trong lịch sử văn học dân tộc. Phải chăng đoạn thơ trong Bảo kính cảnh giới không chỉ là bức tranh thiên nhiên và cuộc sống thanh bình mà còn là sự kết tinh của tâm hồn nghệ sĩ và tư tưởng nhân văn cao đẹp của Nguyễn Trãi? Bằng một bút pháp miêu tả tinh tế, ngôn ngữ giàu hình ảnh và cảm xúc chân thành, tác giả đã để lại cho người đọc những rung động sâu sắc. Đoạn thơ đã góp phần khẳng định Nguyễn Trãi không chỉ là một nhà thơ lớn trong nền thi ca Việt mà còn là biểu tượng sáng ngời của trí tuệ và nhân cách Việt Nam.

Câu 1: Văn bản được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2: Những hình ảnh thể hiện nét sinh hoạt hằng ngày đạm bạc, thanh cao của tác giả là: “Một mai, một cuốc, một cần câu” “Thu ăn măng trúc, đông ăn giá” “Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao” “Rượu, đến cội cây, ta sẽ uống”

Câu 3 : Biện pháp tu từ: Liệt kê thể hiện qua câu thơ: “Một mai, một cuốc, một cần câu” Tác dụng: + Biện pháp liệt kê làm nổi bật những công cụ lao động quen thuộc, giản dị của người nông dân

+ Qua đó khắc họa rõ nét lối sống thanh bạch, tự tại, hòa hợp với thiên nhiên của tác giả

+ Bộc lộ quan niệm sống nhàn, không chạy theo danh lợi.

+ Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho câu thơ

Câu 4: Quan niệm dại – khôn của tác giả mang ý nghĩa đặc biệt: “Ta dại” là dại theo cách của người đời nhưng thực chất là khôn, vì biết rời xa chốn quan trường xô bồ để giữ gìn nhân cách. “Người khôn” nhưng thực chất lại là dại, vì lao vào vòng danh lợi bon chen.

Đây là cách nói ngược đầy triết lí, thể hiện thái độ phê phán danh lợi và khẳng định lối sống thanh cao của Nguyễn Bỉnh Khiêm.

Câu 5:

Từ văn bản, có thể cảm nhận vẻ đẹp nhân cách của Nguyễn Bỉnh Khiêm là một con người sống thanh cao, giản dị và giàu triết lí. Ông lựa chọn lối sống nhàn, hòa hợp với thiên nhiên, không chạy theo danh lợi tầm thường. Dù sống giữa cuộc đời nhiều biến động, ông vẫn giữ vững bản lĩnh và nhân cách cao đẹp. Quan niệm dại – khôn trong thơ thể hiện trí tuệ sâu sắc và cái nhìn tỉnh táo trước cuộc đời. Vẻ đẹp ấy khiến Nguyễn Bỉnh Khiêm trở thành tấm gương sáng về nhân cách của bậc trí thức xưa.