Câu 1 (2,0 điểm): Viết đoạn văn khoảng 200 chữ Trong cuộc sống hiện nay, lối sống chủ động có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với mỗi con người, đặc biệt là giới trẻ. Sống chủ động giúp con người biết tự đặt mục tiêu, tự nỗ lực và chịu trách nhiệm cho những lựa chọn của bản thân thay vì ỷ lại hay trông chờ vào người khác. Khi chủ động, ta không bị hoàn cảnh chi phối mà biết thích nghi, tìm cách vượt qua khó khăn để vươn lên. Lối sống ấy còn giúp con người nắm bắt cơ hội, phát huy khả năng và khẳng định giá trị của mình trong xã hội cạnh tranh. Ngược lại, sống thụ động dễ khiến con người trở nên lười biếng, mất phương hướng và bỏ lỡ nhiều cơ hội tốt đẹp. Vì vậy, mỗi người cần rèn luyện tinh thần chủ động từ những việc nhỏ như học tập, sinh hoạt hằng ngày. Có thể khẳng định rằng, lối sống chủ động chính là chìa khóa dẫn đến thành công và cuộc sống ý nghĩa. Câu 2 (4,0 điểm): Cảm nhận về đoạn thơ trong “Bảo kính cảnh giới” – Nguyễn Trãi
Nguyễn Trãi, một danh nhân văn hóa kiệt xuất của dân tộc, không chỉ nổi tiếng với những áng văn chính luận hùng tráng mà còn để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng độc giả qua những vần thơ Nôm bình dị mà sâu sắc. Bài thơ "Cảnh ngày hè" (số 43 trong chùm Bảo kính cảnh giới, tức Gương báu răn mình thuộc tập Quốc âm thi tập) là một minh chứng tiêu biểu, thể hiện sự hòa quyện tuyệt vời giữa bức tranh thiên nhiên ngày hè đầy sức sống và tấm lòng ưu dân ái quốc tha thiết của thi nhân. Trước hết, bài thơ mở ra một bức tranh ngày hè rực rỡ, sống động và tràn đầy sức sống. Khác với cảm giác oi ả, mệt mỏi thường thấy, mùa hè trong con mắt Nguyễn Trãi lại hiện lên với những gam màu và âm thanh tươi tắn, mãnh liệt. Hình ảnh "Hoè lục đùn đùn tán rợp giương" sử dụng động từ mạnh "đùn đùn" và "giương" gợi tả sức sống vươn lên không ngừng của cây hoè, tạo nên một khoảng không gian mát mẻ, che chở. Sắc đỏ nồng nàn của hoa lựu ("Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ") và hương sen ngào ngạt, tinh khiết ("Hồng liên trì đã tiễn mùi hương") càng tô điểm cho bức tranh thêm phần rực rỡ và quyến rũ. Bức tranh ấy không tĩnh lặng mà rộn rã âm thanh của cuộc sống đời thường, dân dã: "Lao xao chợ cá làng ngư phủ; / Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương". Tiếng "lao xao" của chợ cá và tiếng "dắng dỏi" (inh ỏi) của ve sầu lúc chiều tà không hề gây sự phiền nhiễu mà ngược lại, gợi lên một khung cảnh thanh bình, ấm no, một cuộc sống thịnh trị mà người dân đang được hưởng thái bình. Những hình ảnh, âm thanh này cho thấy một tâm hồn thi nhân tinh tế, nhạy cảm, luôn giao cảm mãnh liệt với thiên nhiên và cuộc sống xung quanh. Đằng sau vẻ đẹp thiên nhiên và cuộc sống thanh bình ấy là tấm lòng và khát vọng cao cả của Nguyễn Trãi. Mặc dù đang ở trong tâm thế nhàn tản, hóng mát ("Rồi hóng mát thuở ngày trường"), nhưng tâm hồn ông chưa bao giờ thực sự thảnh thơi. Nỗi niềm lo cho dân, cho nước vẫn luôn thường trực. Hai câu thơ cuối cùng, với sự phá cách độc đáo từ thể thất ngôn sang thể lục ngôn: "Lẽ có Ngu cầm đàn một tiếng, / Dân giàu đủ khắp đòi phương", đã dồn nén, bộc lộ mãnh liệt khát vọng mãnh liệt nhất của một bậc đại trượng phu: mong muốn có cây đàn Ngu cầm của vua Thuấn để gảy lên khúc ca thái bình, cầu mong cho dân chúng được ấm no, hạnh phúc khắp muôn phương. Về nghệ thuật, bài thơ là sự kết hợp hài hòa giữa chất trữ tình và cảm hứng thế sự. Việc sử dụng thể thơ Nôm Đường luật biến thể (thất ngôn xen lục ngôn) với ngôn ngữ mộc mạc, giàu sức biểu cảm cùng các từ láy và động từ mạnh đã góp phần tạo nên một tác phẩm vừa trang nhã, vừa bình dị, đậm đà bản sắc dân tộc. Tóm lại, "Cảnh ngày hè" là một bài thơ đặc sắc, là sự kết tinh của vẻ đẹp thiên nhiên và vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi. Qua tác phẩm, người đọc không chỉ cảm nhận được một bức tranh mùa hè sống động, mà còn thấy được nhân cách lớn lao của một con người trọn đời nặng lòng với dân, với nước, xứng đáng là "gương báu" cho muôn đời sau soi mình.

Câu1. Văn bản được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2. Những hình ảnh thể hiện nét sinh hoạt hằng ngày đạm bạc, thanh cao của tác giả: “Một mai, một cuốc, một cần câu” → công cụ lao động giản dị, gắn với đời sống thôn dã. “Rượu, đến cội cây, ta sẽ uống” → thú vui thanh nhàn, mộc mạc giữa thiên nhiên. “Nhìn xem phú quý, tựa chiêm bao” → coi nhẹ danh lợi, sống ung dung, tự tại. → Qua đó cho thấy lối sống thanh cao, hòa hợp với thiên nhiên, xa lánh bon chen.

Câu 3. Biện pháp tu từ: Liệt kê (“một mai, một cuốc, một cần câu”). Tác dụng: Khắc họa rõ ràng, cụ thể cuộc sống lao động giản dị. Nhịp điệu chậm rãi, đều đặn, tạo cảm giác thong thả. Nhấn mạnh niềm vui sống tự nhiên, thanh nhàn của tác giả, đối lập với thú vui phú quý nơi quan trường.

Câu 4. Quan niệm dại – khôn của tác giả mang nét đặc biệt: “Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ”: cái “dại” là chủ động rời bỏ danh lợi để giữ sự thanh thản, trong sạch. “Người khôn, người đến chốn lao xao”: cái “khôn” là chạy theo phú quý, nhưng đầy bon chen, mệt mỏi. → Tác giả đảo ngược cách hiểu thông thường: dại mà hóa khôn, khôn mà thành dại; thể hiện triết lí sống sâu sắc, đề cao giá trị tinh thần và nhân cách

Câu 5 (1,0 điểm): Nguyễn Bỉnh Khiêm hiện lên là một con người có nhân cách cao đẹp, thanh cao và bản lĩnh. Ông lựa chọn lối sống đạm bạc, hòa mình với thiên nhiên, xa rời vòng danh lợi ồn ào. Trước phú quý, tác giả giữ thái độ tỉnh táo, coi đó chỉ như giấc chiêm bao thoáng qua. Quan niệm “dại – khôn” cho thấy trí tuệ sâu sắc và sự tự chủ trong cách sống. Ở Nguyễn Bỉnh Khiêm toát lên vẻ đẹp của một bậc hiền triết ung dung, coi trọng giá trị tinh thần hơn vật chất.

Súng bắn nc