Câu 1

Trong cuộc sống hiện đại, lối sống chủ động có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với mỗi con người, đặc biệt là giới trẻ. Sống chủ động là biết tự đặt mục tiêu, tự quyết định và chịu trách nhiệm về hành động của mình thay vì ỷ lại hay chờ đợi người khác. Khi sống chủ động, con người sẽ nắm bắt được cơ hội, vượt qua khó khăn và không bị động trước những thay đổi nhanh chóng của xã hội. Ngược lại, lối sống thụ động dễ khiến con người mất phương hướng, thiếu bản lĩnh và dễ thất bại. Lối sống chủ động còn giúp mỗi người rèn luyện tinh thần tự lập, ý chí vươn lên và khả năng thích nghi với hoàn cảnh. Trong học tập, người sống chủ động sẽ biết tự học, tự rèn luyện, từ đó nâng cao tri thức và kỹ năng. Trong cuộc sống, sự chủ động giúp ta sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội. Vì vậy, rèn luyện lối sống chủ động là điều cần thiết để mỗi người khẳng định giá trị bản thân và hướng tới một tương lai tốt đẹp hơn.

C2:

Đoạn thơ trích từ Bảo kính cảnh giới của Nguyễn Trãi là một bức tranh thiên nhiên và cuộc sống làng quê đầy sức sống, qua đó thể hiện tâm hồn yêu đời, yêu dân và tư tưởng nhân văn sâu sắc của tác giả. Bằng ngôn ngữ giàu hình ảnh, âm thanh và màu sắc, Nguyễn Trãi đã vẽ nên một cảnh ngày hè rực rỡ, yên bình mà tràn đầy hơi thở cuộc sống.

Trước hết, đoạn thơ gây ấn tượng bởi bức tranh thiên nhiên sinh động, tươi sáng. Những hình ảnh như “hòe lục đùn đùn tán rợp trương”, “thạch lựu hiên còn phun thức đỏ”, “hồng liên trì đã tịn mùi hương” cho thấy thiên nhiên đang ở độ căng tràn sức sống. Màu xanh của hòe, sắc đỏ của lựu, hương thơm của sen hòa quyện tạo nên một không gian mùa hè rực rỡ, đầy sức gợi. Cách sử dụng các động từ mạnh như “đùn đùn”, “phun” khiến cảnh vật không tĩnh tại mà như đang vận động, lan tỏa sức sống mãnh liệt. Qua đó, người đọc cảm nhận được con mắt tinh tế và tình yêu thiên nhiên sâu sắc của Nguyễn Trãi.

Không chỉ có thiên nhiên, đoạn thơ còn tái hiện sinh động bức tranh cuộc sống con người nơi thôn dã. Âm thanh “lao xao chợ cá làng ngư phủ” gợi lên nhịp sống nhộn nhịp, ấm áp của con người lao động. Chợ cá không chỉ là nơi buôn bán mà còn là biểu tượng của sự đủ đầy, no ấm. Tiếp đó, hình ảnh “dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương” đem đến âm thanh quen thuộc của mùa hè, góp phần làm cho bức tranh thêm sống động. Thiên nhiên và con người hòa quyện, tạo nên một không gian yên bình, hài hòa, phản ánh cuộc sống ổn định và trù phú.

Đặc biệt, hai câu thơ cuối đã bộc lộ rõ tư tưởng và tấm lòng của Nguyễn Trãi: “Lẽ có Ngu cầm đàn một tiếng, Dân giàu đủ khắp đòi phương.” Tác giả mượn điển tích đàn Ngu cầm của vua Thuấn để bày tỏ ước mong cao đẹp: mong tiếng đàn mang lại cảnh thái bình, nhân dân khắp nơi được ấm no, hạnh phúc. Đây không chỉ là khát vọng cá nhân mà còn là lý tưởng sống của một bậc đại thần luôn lo cho dân, cho nước. Qua đó, ta thấy rõ tư tưởng nhân nghĩa và tấm lòng vì dân sâu sắc của Nguyễn Trãi – dù ở ẩn vẫn không nguôi trăn trở về cuộc sống của nhân dân.

Tóm lại, đoạn thơ trong Bảo kính cảnh giới không chỉ là bức tranh thiên nhiên mùa hè đầy màu sắc và âm thanh mà còn là bức chân dung tinh thần đẹp đẽ của Nguyễn Trãi. Qua cảnh vật và cuộc sống đời thường, tác giả gửi gắm tình yêu thiên nhiên, niềm vui trước cuộc sống yên bình và khát vọng muôn đời về một xã hội thái bình, dân giàu nước mạnh. Đoạn thơ vì thế mang giá trị thẩm mỹ và nhân văn sâu sắc, để lại ấn tượng bền lâu trong lòng người đọc.

C1:

Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

C2:

Hình ảnh: một mai, một cuốc, một cần câu; thu ăn măng trúc, đông ăn giá; xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao; rượu đến cội cây ta sẽ uống → thể hiện lối sống đạm bạc, thanh cao.

C3:

Biện pháp liệt kê làm nổi bật cuộc sống giản dị, tự chủ, thái độ không màng danh lợi của tác giả.

C4:

“Dại” là tránh danh lợi, tìm nơi thanh tĩnh; “khôn” là chạy theo chốn lao xao → cách nói ngược, thể hiện triết lí sống nhàn.

C5:

Bài thơ “Nhàn” cho thấy vẻ đẹp nhân cách cao quý của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Ông lựa chọn lối sống thanh nhàn, hòa hợp với thiên nhiên, xa rời danh lợi tầm thường. Cuộc sống đạm bạc nhưng không khổ hạnh, mà ung dung, tự tại. Quan niệm “dại – khôn” của tác giả thể hiện trí tuệ sâu sắc và bản lĩnh của một nhà nho chân chính. Qua đó, Nguyễn Bỉnh Khiêm hiện lên là con người thanh cao, giữ trọn nhân cách giữa cuộc đời nhiều biến động.